Economische geografie aantekeningen

Knox and Marston Hoofdstuk 8 Geographies of economic development
Bijlagen Brightspace
Tentamen: kennistoets (literatuur + begrippenlijst)

College 1

Ruimtelijke ongelijkheid
www.globaldatalab.org




Hoe kunnen er zulke grote verschillen zijn?
 Geografische verdeling (technologisch systeem)
 Beschikbaarheid van hulpbronnen (o.a. grondstoffen, energiebronnen,
vruchtbare grond)
Combinatie, diversiteit en politieke en economische stabiliteit
www.ourworldindata.org

Drie soorten veranderingen
 Structuur van de economie (industrie naar diensten Ruhrgebied)
 Economisch beleid en ideologie
 Beschikbaarheid en gebruik van technologie in een gebied (stoommachine, trein,
grote zeeschepen, passagiersliften, radio, elektrotechniek, robots)

Vier verschillende sectoren:
 Primaire sector: winning van grondstoffen (landbouw, bosbouw, mijnbouw,
visserij)
 Secundaire sector: productie van goederen (industrie, bouw, ambacht)
 Tertiaire sector: commerciële dienstverlening (winkels, banken, transport,
adviesbureau)
 Quartaire sector: niet-commerciële dienstverlening/overheid (onderwijs,
gezondheidszorg, openbaar bestuur)

Rostow 1960

,Veel kritiek op dit model:
 Onvoldoende aandacht voor verbondenheid van gebieden.
 Teveel nadruk op ‘logische’, lineaire ontwikkeling (westers ideaalbeeld)
 Geen eerlijke vergelijking (situatie van arme landen nu is heel anders dan die van bv
Nederland in de 19e eeuw)

Internationale arbeidsdeling en
dependency theory
De manier waarop economische activiteiten in verschillende sectoren verdeeld zijn.
Dus: sommige gebieden voornamelijk primaire sector, andere secundaire of tertiaire sector.
Volgens G. Frank en E. Wallerstein (jaren ’70) leidt dit tot centrum – semiperiferie – periferie
verdeling van welvaart.

Neoliberalisme: dominante 'ideologie' wereldwijd
Leidt tot grotere productiviteit en welvaart
Vs.
Leidt tot grotere ongelijkheid tussen groepen en gebieden

Privatisering, deregulering, overheidsbezuiniging

Internationale handel
 Sterke toename (o.a. vanwege vrijhandel, technologie) van wereldwijde handel
 Wel duidelijke patronen (handelsblokken bv EU, AESEAN, NAFTA) en
(international division of labor bv internationale arbeidsdeling)

(Voorlopig) einde van vrijhandel?
TTIP
NAFTA?
Invloed populisme en nationalisme

Drie productiefactoren:

,  Natuur
 Arbeid
 Kapitaal

Arbeid
 Beschikbaarheid
 Arbeidsproductiviteit
 Loon
 arbeidsomstandigheden

Kapitaal
machines en geld dat je nodig hebt om goederen te produceren. Technologie, spaargeld,
stabiele instellingen etc

Patroon: mondiale ongelijkheid in welvaart, ruimtelijke specialisatie van productie

Proces:
 Structuur van de economie
 Economisch beleid en ideologie
 Beschikbaarheid technologisch systeem


College 2

Creative destruction: is een proces van voortdurende innovatie, waarbij succesvolle toepassing
van nieuwe technieken de oude vernietigen.
Wet van afstandsverval: de intensiteit van een verschijnsel neemt af, naarmate de afstand
groter wordt.
Convergentie: economische ongelijkheid tussen regio's nemen af.
Divergentie: economische ongelijkheid tussen regio's nemen toe.

Regionale ontwikkeling
Waarom bestaan er economische verschillen tussen gebieden?
 Welvaar / welzijn
 Economische ontwikkeling

Theorie over regionale ontwikkeling
 Theorie van Ricardo
 Theorie van Myrdal

Theorie van Ricardo (convergentie) theorie van comparatieve voordelen C2 dia 20/21
Stellingen:
 Door arbeidsdeling (specialisatie) en handel tussen landen neemt de totale
welvaart in de wereldeconomie toe.
 Handel (internationaal) is goed voor gebieden die er aan deelnemen.

1. Absolute kostenvoordelen
Ricardo houdt hierbij geen rekening met transport kosten en handelsbeperkingen
2. Relatieve kostenvoordeel

Theorie van Myrdal (divergentie) agglomeratievoordeel
Cumulatieve causatie (zichzelf versterkend effect)