Samenvatting luchttransport
Examen:
- Mondeling met schriftelijke voorbereiding (1u) in januari (één of meerdere vragen van elke
professor)
- Leerstof: slides lessen + nota’s + colloquium (gastcollege)
- Toepassing van de leerstof op een vraag, gebaseerd op de actualiteit
- Bijvragen over de leerstof (begrippen, definities, business modellen, …)
Examenvoorbeeld:
Artikel: Recordaantal passagiers op Brussels Airport in de eerste helft van 2019
Vraag: Brussels Airport kende een goede eerste jaarhelft. Ook de tweede jaarhelft zal vermoedelijk
positief afsluiten. Toch hebben de luchthavens het in de laatste jaren niet altijd gemakkelijk gehad.
1. Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen/ontwikkelingen waarmee luchthavens vandaag
te maken krijgen?
2. In hoeverre verschillen de uitdagingen voor Brussels Airport van die van Charleroi Airport?
3. Het vrachtvolume daalde de eerste jaarhelft significant. Wat is de impact hiervan op het
business model van de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen actief op Brussels Airport
1 Introductie
Ontwikkelingen in de luchtvaartindustrie :
- Vliegtuigen vliegen trager
o Minder brandstofverbruik
- Weinig designverschil
o Motoren van 4 naar 2
o Aerodynamica (neus, vleugels)
o Binnenkant (geen navigator meer)
- Luchtvaart is goedkoper
Het hele plaatje is niet echt veranderd (luchthavens, managing, …)
1.1 Classificatie luchtvervoer
- Doel: Burgerlijk luchtvervoer versus militair luchtvervoer (andere corridors, brevetten,
nummerplaat OO)
o Belgische overheid heeft A320 en wordt geopereerd door Belgisch leger
- Voorwerp van transport: Passagier (Ryanair enkel passagiers)/vracht (belly vliegtuig -
DHL)/post (freighters)
- Vliegtuigtype: Passagiersvliegtuig/cargovliegtuig/combi-vliegtuig
- Route: Korte afstand (4u)/middellange afstand (5-7u)/lange afstand (7-8u)
- Luchtvrijheden: 1 –9
- Regelmaat:
o Regelmatig: staat op voorhand vast
o Ad-hoc: vaak éénmalig
o Charter: als een bedrijf een ander bedrijf inhuurt voor het vervoer (Vb.:
Touroperators, voetbalclub)
1
,1.1.1 Passagiers
Deze businessmodellen zijn zich aan het vermengen!
Geregeld of lijnvervoer (regelmatig):
- Majors/legacy carriers/network carriers/full-service airlines:
o Dit zijn de grote luchtvaartmaatschappijen die door bijna iedereen gekend zijn (grote
naambekendheid en een sterk imago).
Traditionele maatschappijen
Vaak Hub & spoke systeem
Vliegenzowel op korte, ML als lange afstand
Drie grote alliances: Sky Team, Star Alliance en One World
Ze zijn zich in grote groepen gaan organiseren met een aantal
voordelen
Vb.: Brussel Airlines, Lufthansa, British Airways, Air France, KLM
- Low-Cost: Dit zijn de steeds meer opkomende lage kostenmaatschappijen.
o Vooral vanuit secundaire luchthavens
o Korte en ML afstand
o Punt-naar-punt-syteem
o Vb.: Ryanair, Easyjet, Veuling, Air Berlin, Norwegian Air
- Regionals: Dit zijn luchtvaarmaatschappijen die voornamelijk kortere afstanden vliegen en
gebruik maken van kleinere toestellen (turboprops - ongeveer 30 tot 100 passagiers).
o Soort ‘feeder’ voor grote maatschappijen
o Vb.: Cityjet, VLM (Vlaamse Luchtvaart Maatschappij), Air antwerp
Charters: Het zijn georganiseerde vluchten, maar geen regelmatige vluchten. Ze hebben geen vaste
dienstregeling.
- Hebben zich moeten aanpassen door de concurrentie van de low cost maatschappijen
o Moet niet enkel een ‘pakket’ meer kopen, ze bieden ook enkel vluchten aan
- Vb.: Jetairfly, Thomas Cook, Air Belgium(een vlucht inlassen naar Frankfurt omdat er een
voetbalmatch is en er veel vraag naar de vlucht is, repatriëring).
Leisure carriers: zoals TUI fly die vliegt voor moedermaatschappij en verkoopt een aantal losse
tickets.
General Aviation: Privévervoer (meestal kleine businessjets). Het is een soort van luchttaxi. Of
sportvliegtuigjes, zweefvliegtuigjes, paradrops . (niet commerciële vluchten).
1.1.2 Cargo
Combination carriers: Deze maatschappijen bieden passagiersvluchten aan waar ook mee
vrachtvervoer aan boord zit. De vracht wordt dan als complementair inkomen aanschouwd naast de
passagiers.
- Dit maakt de vlucht rendabel
- De cargo wordt samen met de bagage van de passagiers in de ‘belly space’ van het vliegtuig
vervoerd.
- De cargo wordt achteraan het vliegtuig in een aparte ruimte opgeslagen, de bagage bevindt
zich wel onderaan.(komt weinig voor)
o Men kan dus ook het aantal stoelen aanpassen ifv deze vracht (bv. stoelenrij
verwijderen)
2
,All-cargo carriers: Maatschappijen die enkel cargo vervoeren
- Vb.: Cargolux
Koerierdiensten: Dit zijn meestal all-cargo carriers die gespecialiseerd zijn in erg snel vervoer en
kleine ladingen zoals pakjes, stalen, brieven, ...
- Snelheid is belangrijker
- Zowel grote als kleine ladingen
- Vb.: TNT, DHL, FedEx, UPS
1.1.2.1 Opdeling obv ‘type van de maatschappij’ en op ‘transportwijze’:
Focus op passagiers:
- Passenger airlines
- Combination carriers
o Belly (passagiervliegtuig)
o Combi vliegtuig
o All-cargo vliegtuig
Focus op cargo:
- Integrators
o All-cargo aircraft
- All-cargo airlines
o All-cargo aircraft
1.2 Outputindicatoren
Ze bepalen de capaciteit van de luchtvaart (prijselastisch):
- ASK= Available Seat Kilometer
o Dit is de capaciteit van een maatschappij
o Geeft weer hoeveel er maximum vervoerd kan worden of hoeveel er maximaal
aangeboden kan worden
o Wanneer 1 zetel in het vliegtuig, 1 km vliegt.
o Het is het aantal zetels x de afstand
Vb.: 1000 km met 200 zetels in het vliegtuig ASK = 1000*200 = 200.000
- RPK = Revenue Passenger Kilometer
o Dit hangt af van 2 delen: het aantal passagiers en de afstand
o Geeft de vraag naar betaalde plaatsen weer, hoeveel tickets zijn er effectief
verkocht?
o Men gaat het aantal verkochte tickets vermenigvuldigen met het aantal KMs
Vb.: Er zijn 200 zetels beschikbaar in het vliegtuig, maar er zijn maar 100
zetels bezet. Men vliegt 1000 km. RPK = 100*1000 = 100.000
(bezettingsgraad)
- ATK = Available Ton Kilometer
o Cargocapaciteit van een vrachtvliegtuig
o Ook wel Freight Ton Kilometer genoemd
Vb. Men vliegt 1000 km met 30 ton cargocapaciteit ATK = 1000*30 =
30.000 ATK
3
, - RTK = Revenu Ton Kilometer
o Hoeveel er werkelijk cargo wordt vervoerd in een vliegtuig.
Vb. Men vliegt 1000 km met 15 ton cargo aan boord RTK = 1000*15 =
15.000 RTK
- Aantal passagiers (PAX) – tonnen cargo
- Loadfactor = de bezettingsgraad
o RPK/ASK: deze verhouding geeft weer hoeveel van de aangeboden zetelkilometers er
ook effectief bezet worden door betalende passagiers.
o RTK/ATK: deze verhouding geeft weer hoeveel aangeboden vrachtkilometers er
effectief door cargo bezet worden.
o In de praktijk: 70% halen op LT is nodig.
Bij een goede maatschappij is het dan ook gemiddeld 70 tot 80%
o Beladingsgraad kan men per sector bekijken, maar ook per maatschappij
1.3 Trafiekontwikkelingen
- Na de 2de wereldoorlog waren er heel weinig passagiers
- In de jaren ’60 plots versnelling door:
o Globalisatie
o Mensen werden rijker
o Azië ontwaakte
- Aantal dipjes zoals de oliecrisis, Iraq oorlog, 9/11, SARS, financiële crisis 2008-2009.
- COVID zorgde voor de grootste crisis in de luchtvaart
o Volledige herstelling pas verwacht in 2023-2024
o Terugval internationale passagiers in 2020 van -44% tot -80%
- Luchtvaartmultiplicator groeit 2x zo snel als de wereldwijde BBP
- In 2019 begon de toename al te vertragen, crisis hing in de lucht
- Luchtvaart is seizoensgebonden
1.3.1 Factoren die tariefontwikkeling beïnvloeden
- Toenemen van welvaart (BNP)
o Meer welvaart dus meer vliegen
- Liberalisering (nu op gang in Azië, Afrika, Latijns-Amerika)
- Urbanisering
- Bevolkingsgroei
- Opkomende markten (bv. China, India, Brazilië…)
- Ontwikkelingen van het low-cost model
- Brandstofkosten
- Infrastructuur
- Alternatieven
4
Examen:
- Mondeling met schriftelijke voorbereiding (1u) in januari (één of meerdere vragen van elke
professor)
- Leerstof: slides lessen + nota’s + colloquium (gastcollege)
- Toepassing van de leerstof op een vraag, gebaseerd op de actualiteit
- Bijvragen over de leerstof (begrippen, definities, business modellen, …)
Examenvoorbeeld:
Artikel: Recordaantal passagiers op Brussels Airport in de eerste helft van 2019
Vraag: Brussels Airport kende een goede eerste jaarhelft. Ook de tweede jaarhelft zal vermoedelijk
positief afsluiten. Toch hebben de luchthavens het in de laatste jaren niet altijd gemakkelijk gehad.
1. Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen/ontwikkelingen waarmee luchthavens vandaag
te maken krijgen?
2. In hoeverre verschillen de uitdagingen voor Brussels Airport van die van Charleroi Airport?
3. Het vrachtvolume daalde de eerste jaarhelft significant. Wat is de impact hiervan op het
business model van de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen actief op Brussels Airport
1 Introductie
Ontwikkelingen in de luchtvaartindustrie :
- Vliegtuigen vliegen trager
o Minder brandstofverbruik
- Weinig designverschil
o Motoren van 4 naar 2
o Aerodynamica (neus, vleugels)
o Binnenkant (geen navigator meer)
- Luchtvaart is goedkoper
Het hele plaatje is niet echt veranderd (luchthavens, managing, …)
1.1 Classificatie luchtvervoer
- Doel: Burgerlijk luchtvervoer versus militair luchtvervoer (andere corridors, brevetten,
nummerplaat OO)
o Belgische overheid heeft A320 en wordt geopereerd door Belgisch leger
- Voorwerp van transport: Passagier (Ryanair enkel passagiers)/vracht (belly vliegtuig -
DHL)/post (freighters)
- Vliegtuigtype: Passagiersvliegtuig/cargovliegtuig/combi-vliegtuig
- Route: Korte afstand (4u)/middellange afstand (5-7u)/lange afstand (7-8u)
- Luchtvrijheden: 1 –9
- Regelmaat:
o Regelmatig: staat op voorhand vast
o Ad-hoc: vaak éénmalig
o Charter: als een bedrijf een ander bedrijf inhuurt voor het vervoer (Vb.:
Touroperators, voetbalclub)
1
,1.1.1 Passagiers
Deze businessmodellen zijn zich aan het vermengen!
Geregeld of lijnvervoer (regelmatig):
- Majors/legacy carriers/network carriers/full-service airlines:
o Dit zijn de grote luchtvaartmaatschappijen die door bijna iedereen gekend zijn (grote
naambekendheid en een sterk imago).
Traditionele maatschappijen
Vaak Hub & spoke systeem
Vliegenzowel op korte, ML als lange afstand
Drie grote alliances: Sky Team, Star Alliance en One World
Ze zijn zich in grote groepen gaan organiseren met een aantal
voordelen
Vb.: Brussel Airlines, Lufthansa, British Airways, Air France, KLM
- Low-Cost: Dit zijn de steeds meer opkomende lage kostenmaatschappijen.
o Vooral vanuit secundaire luchthavens
o Korte en ML afstand
o Punt-naar-punt-syteem
o Vb.: Ryanair, Easyjet, Veuling, Air Berlin, Norwegian Air
- Regionals: Dit zijn luchtvaarmaatschappijen die voornamelijk kortere afstanden vliegen en
gebruik maken van kleinere toestellen (turboprops - ongeveer 30 tot 100 passagiers).
o Soort ‘feeder’ voor grote maatschappijen
o Vb.: Cityjet, VLM (Vlaamse Luchtvaart Maatschappij), Air antwerp
Charters: Het zijn georganiseerde vluchten, maar geen regelmatige vluchten. Ze hebben geen vaste
dienstregeling.
- Hebben zich moeten aanpassen door de concurrentie van de low cost maatschappijen
o Moet niet enkel een ‘pakket’ meer kopen, ze bieden ook enkel vluchten aan
- Vb.: Jetairfly, Thomas Cook, Air Belgium(een vlucht inlassen naar Frankfurt omdat er een
voetbalmatch is en er veel vraag naar de vlucht is, repatriëring).
Leisure carriers: zoals TUI fly die vliegt voor moedermaatschappij en verkoopt een aantal losse
tickets.
General Aviation: Privévervoer (meestal kleine businessjets). Het is een soort van luchttaxi. Of
sportvliegtuigjes, zweefvliegtuigjes, paradrops . (niet commerciële vluchten).
1.1.2 Cargo
Combination carriers: Deze maatschappijen bieden passagiersvluchten aan waar ook mee
vrachtvervoer aan boord zit. De vracht wordt dan als complementair inkomen aanschouwd naast de
passagiers.
- Dit maakt de vlucht rendabel
- De cargo wordt samen met de bagage van de passagiers in de ‘belly space’ van het vliegtuig
vervoerd.
- De cargo wordt achteraan het vliegtuig in een aparte ruimte opgeslagen, de bagage bevindt
zich wel onderaan.(komt weinig voor)
o Men kan dus ook het aantal stoelen aanpassen ifv deze vracht (bv. stoelenrij
verwijderen)
2
,All-cargo carriers: Maatschappijen die enkel cargo vervoeren
- Vb.: Cargolux
Koerierdiensten: Dit zijn meestal all-cargo carriers die gespecialiseerd zijn in erg snel vervoer en
kleine ladingen zoals pakjes, stalen, brieven, ...
- Snelheid is belangrijker
- Zowel grote als kleine ladingen
- Vb.: TNT, DHL, FedEx, UPS
1.1.2.1 Opdeling obv ‘type van de maatschappij’ en op ‘transportwijze’:
Focus op passagiers:
- Passenger airlines
- Combination carriers
o Belly (passagiervliegtuig)
o Combi vliegtuig
o All-cargo vliegtuig
Focus op cargo:
- Integrators
o All-cargo aircraft
- All-cargo airlines
o All-cargo aircraft
1.2 Outputindicatoren
Ze bepalen de capaciteit van de luchtvaart (prijselastisch):
- ASK= Available Seat Kilometer
o Dit is de capaciteit van een maatschappij
o Geeft weer hoeveel er maximum vervoerd kan worden of hoeveel er maximaal
aangeboden kan worden
o Wanneer 1 zetel in het vliegtuig, 1 km vliegt.
o Het is het aantal zetels x de afstand
Vb.: 1000 km met 200 zetels in het vliegtuig ASK = 1000*200 = 200.000
- RPK = Revenue Passenger Kilometer
o Dit hangt af van 2 delen: het aantal passagiers en de afstand
o Geeft de vraag naar betaalde plaatsen weer, hoeveel tickets zijn er effectief
verkocht?
o Men gaat het aantal verkochte tickets vermenigvuldigen met het aantal KMs
Vb.: Er zijn 200 zetels beschikbaar in het vliegtuig, maar er zijn maar 100
zetels bezet. Men vliegt 1000 km. RPK = 100*1000 = 100.000
(bezettingsgraad)
- ATK = Available Ton Kilometer
o Cargocapaciteit van een vrachtvliegtuig
o Ook wel Freight Ton Kilometer genoemd
Vb. Men vliegt 1000 km met 30 ton cargocapaciteit ATK = 1000*30 =
30.000 ATK
3
, - RTK = Revenu Ton Kilometer
o Hoeveel er werkelijk cargo wordt vervoerd in een vliegtuig.
Vb. Men vliegt 1000 km met 15 ton cargo aan boord RTK = 1000*15 =
15.000 RTK
- Aantal passagiers (PAX) – tonnen cargo
- Loadfactor = de bezettingsgraad
o RPK/ASK: deze verhouding geeft weer hoeveel van de aangeboden zetelkilometers er
ook effectief bezet worden door betalende passagiers.
o RTK/ATK: deze verhouding geeft weer hoeveel aangeboden vrachtkilometers er
effectief door cargo bezet worden.
o In de praktijk: 70% halen op LT is nodig.
Bij een goede maatschappij is het dan ook gemiddeld 70 tot 80%
o Beladingsgraad kan men per sector bekijken, maar ook per maatschappij
1.3 Trafiekontwikkelingen
- Na de 2de wereldoorlog waren er heel weinig passagiers
- In de jaren ’60 plots versnelling door:
o Globalisatie
o Mensen werden rijker
o Azië ontwaakte
- Aantal dipjes zoals de oliecrisis, Iraq oorlog, 9/11, SARS, financiële crisis 2008-2009.
- COVID zorgde voor de grootste crisis in de luchtvaart
o Volledige herstelling pas verwacht in 2023-2024
o Terugval internationale passagiers in 2020 van -44% tot -80%
- Luchtvaartmultiplicator groeit 2x zo snel als de wereldwijde BBP
- In 2019 begon de toename al te vertragen, crisis hing in de lucht
- Luchtvaart is seizoensgebonden
1.3.1 Factoren die tariefontwikkeling beïnvloeden
- Toenemen van welvaart (BNP)
o Meer welvaart dus meer vliegen
- Liberalisering (nu op gang in Azië, Afrika, Latijns-Amerika)
- Urbanisering
- Bevolkingsgroei
- Opkomende markten (bv. China, India, Brazilië…)
- Ontwikkelingen van het low-cost model
- Brandstofkosten
- Infrastructuur
- Alternatieven
4
