1 Het operatiekwartier
- = De plaats waar de patiënt een heelkundige ingreep ondergaat onder algemene,
locoregionale of lokale anesthesie
- Normen?
o Architectonisch & fysisch
o Functioneel
o Organisatorisch
1.1 Architectonische en fysische normen
- Hoe dient een operatiekwartier gebouwd te worden en eruit te zien?
o Ligging en bouw OK – verbinding met andere afdelingen
o Zonering binnen een operatiekwartier:
Niet-kritische zone of sluiszone
Semi-kritische zone of reine zone
Kritische zone of aseptische zone
Verdeling zones macroscopisch minder goed te zien doch aangegeven d.m.v.
symbolen of lijnen
1. Niet-kritische zone of sluiszone
- Beddenstandplaats
- Kleedkamers personeel
- Koffiekamer
- Ontwaakzaal
o Uitrusting medische gassen (zuurstof, lachgas, perslucht)
o Reanimatiekar met defibrillator en cricothyrotomieset
Beademingsballon en materiaal voor E.T.T.
Apparaat voor beademing met zuivere zuurstof
Waarschuwingsknop “hartstilstand”
- Steeds min. 1 vpk aanwezig vanaf patiënt
- Min. 1 vpk voor groep van max. 3 patiënten in omstandigheden van normaal herstel van
anesthesie
2. Semi-kritische zonde of reine zone
- In- en uitleidingskamer (pre-anesthesieruimte)
- Opbergplaats rein, steriel en reservemateriaal
o bv. microscoop, lasertoestel, mobiele lichtbron, laparoscopietoren, ... &
instrumentennetten
- Rubruimtes: elleboog- of voetbediening, voorzien per 2 operatiezalen, doel: chirurgische
handontsmetting
3. Kritische zone of aseptische zone
- = operatiezalen
- Per 50 à 60 bedden min. 3 operatiezalen
- Eisen inrichting operatiezaal
o Aseptisch werken moet mogelijk zijn: alles moet gereinigd en gedesinfecteerd
kunnen worden (vloeren moeten afwasbaar zijn)
o Beperkt tot enkel noodzakelijke materiaal voor ingrepen
1
, o Aansluiting medische gassen (O2, perslucht, vacuum)
o Continue verlichting garanderen
o Verluchtingssysteem
o Regelbare temperatuur en luchtvochtigheid
o Operatiezalen staan steeds in overdruk
- Belang van zone-indeling?
vorm van ifectiepreventie!!!
Kritische zone (overdruk) = hoge luchtdruk
<-> niet-kritische zone = lage luchtdruk
o Lucht verplaatst zich steeds van hoge naar lage druk!
o = voorkomen dat ‘minst schone lucht’ zich kan begeven naar de ‘properste lucht’ die
zich bevindt in de operatiezaal zelf
1.2 Functionele normen
- = Hoe wordt te werk gegaan in een operatiekwartier?
o Verschillende bepalingen
o Tijdig meedelen operatieprogramma
o Registratie heelkundige ingrepen/jaar
o Regelmatige controles aseptie zaal, anesthesie-apparatuur, ...
o Systeem om veiligheid operatiepatiënt en veilige heelkunde te garanderen
o Informed consent patiënt
o Biopsie- en weefselstalen anatomopathologisch onderzoek
1.3 Organisatorische normen
- Vereisten inzake personeel
- Medische staf
o Eén of meer geneesheren waken over de toepassing van het reglement van
inwendige orde
o Een chirurg en een anesthesist moeten steeds oproepbaar zijn
- Verplegend en ander personeel
o Hoofdverpleegkundige (per 12 VPK)
o Voldoende VPK i.f.v. (continuiteit) operatiezalen
o Voldoende technisch, hulp- en onderhoudspersoneel
1.4 Specifieke bijkomende eisen
- Aanwezigheid en gebruik van safe surgery procedure
- Pre-operatieve onderzoeken beschikbaar in patiëntendossier en doorgenomen tijdens pre-
anesthesiecontact (voor ingreep, preoperatieve consultaties)
- Handovers: procedure bij de transfer van afdeling naar OK of van recovery naar afdeling
i.v.m gegevensoverdracht
- Medicatie: procedure apotheek m.b.t. gebruik, stockage en medische voorschriften
- Chirurgische handontsmetting
2
, 2 Het operatieteam
- Anesthesist
- Anesthesieverpleegkundige
- Chirurg
- Instrumenterend verpleegkundige
- Omloopverpleegkundige
2.1 Anesthesist
- Medisch beleid inzake vitale functies
- Mogelijk maken dat operatieve ingreep kan plaatsvinden
- Bewakingsplicht
- Steeds eindverantwoordelijk, tot 24uur na de operatie
- Communicatie met chirurg (operatieteam) ifv stabiliteit patiënt vs. verder uitvoeren ingreep
2.2 Anesthesieverpleegkundige
- Taken:
o Voorbereiding zaal
o Materiaal verzamelen
o Patiënt halen + vragen stellen: controles en checks
o I.V. toegang
o Continue monitoring
o Pre-oxygeneren
o Hulp inductie en uitleiding
o Transfer recovery met rapportage
o Nazorg
2.3 Chirurg
- Eindverantwoordelijke operatieve gedeelte
- Samenwerking met assistent chirurg en instrumentende VPK
- Communicatie anesthesist & anesthesieVPK: (geschatte) bloedverlies en operatieduur
- Administratie:
o Laboformulieren
o Aanvraagbon voor anatomopathologisch onderzoek en operatieverslag
2.4 Instrumenterende verpleegkundige
- Taken:
o Voorbereiding zaal
o Materiaal verzamelen
o Chirurgisch wassen
o Zich steriel aankleden
o Afdekken instrumententafel, patiënt
o Telling materiaal
o Meevolgen ingreep – anticiperen
o Nazorg
o Biopsie – weefselstalen
o Zaal klaarmaken voor volgende ingreep
3
- = De plaats waar de patiënt een heelkundige ingreep ondergaat onder algemene,
locoregionale of lokale anesthesie
- Normen?
o Architectonisch & fysisch
o Functioneel
o Organisatorisch
1.1 Architectonische en fysische normen
- Hoe dient een operatiekwartier gebouwd te worden en eruit te zien?
o Ligging en bouw OK – verbinding met andere afdelingen
o Zonering binnen een operatiekwartier:
Niet-kritische zone of sluiszone
Semi-kritische zone of reine zone
Kritische zone of aseptische zone
Verdeling zones macroscopisch minder goed te zien doch aangegeven d.m.v.
symbolen of lijnen
1. Niet-kritische zone of sluiszone
- Beddenstandplaats
- Kleedkamers personeel
- Koffiekamer
- Ontwaakzaal
o Uitrusting medische gassen (zuurstof, lachgas, perslucht)
o Reanimatiekar met defibrillator en cricothyrotomieset
Beademingsballon en materiaal voor E.T.T.
Apparaat voor beademing met zuivere zuurstof
Waarschuwingsknop “hartstilstand”
- Steeds min. 1 vpk aanwezig vanaf patiënt
- Min. 1 vpk voor groep van max. 3 patiënten in omstandigheden van normaal herstel van
anesthesie
2. Semi-kritische zonde of reine zone
- In- en uitleidingskamer (pre-anesthesieruimte)
- Opbergplaats rein, steriel en reservemateriaal
o bv. microscoop, lasertoestel, mobiele lichtbron, laparoscopietoren, ... &
instrumentennetten
- Rubruimtes: elleboog- of voetbediening, voorzien per 2 operatiezalen, doel: chirurgische
handontsmetting
3. Kritische zone of aseptische zone
- = operatiezalen
- Per 50 à 60 bedden min. 3 operatiezalen
- Eisen inrichting operatiezaal
o Aseptisch werken moet mogelijk zijn: alles moet gereinigd en gedesinfecteerd
kunnen worden (vloeren moeten afwasbaar zijn)
o Beperkt tot enkel noodzakelijke materiaal voor ingrepen
1
, o Aansluiting medische gassen (O2, perslucht, vacuum)
o Continue verlichting garanderen
o Verluchtingssysteem
o Regelbare temperatuur en luchtvochtigheid
o Operatiezalen staan steeds in overdruk
- Belang van zone-indeling?
vorm van ifectiepreventie!!!
Kritische zone (overdruk) = hoge luchtdruk
<-> niet-kritische zone = lage luchtdruk
o Lucht verplaatst zich steeds van hoge naar lage druk!
o = voorkomen dat ‘minst schone lucht’ zich kan begeven naar de ‘properste lucht’ die
zich bevindt in de operatiezaal zelf
1.2 Functionele normen
- = Hoe wordt te werk gegaan in een operatiekwartier?
o Verschillende bepalingen
o Tijdig meedelen operatieprogramma
o Registratie heelkundige ingrepen/jaar
o Regelmatige controles aseptie zaal, anesthesie-apparatuur, ...
o Systeem om veiligheid operatiepatiënt en veilige heelkunde te garanderen
o Informed consent patiënt
o Biopsie- en weefselstalen anatomopathologisch onderzoek
1.3 Organisatorische normen
- Vereisten inzake personeel
- Medische staf
o Eén of meer geneesheren waken over de toepassing van het reglement van
inwendige orde
o Een chirurg en een anesthesist moeten steeds oproepbaar zijn
- Verplegend en ander personeel
o Hoofdverpleegkundige (per 12 VPK)
o Voldoende VPK i.f.v. (continuiteit) operatiezalen
o Voldoende technisch, hulp- en onderhoudspersoneel
1.4 Specifieke bijkomende eisen
- Aanwezigheid en gebruik van safe surgery procedure
- Pre-operatieve onderzoeken beschikbaar in patiëntendossier en doorgenomen tijdens pre-
anesthesiecontact (voor ingreep, preoperatieve consultaties)
- Handovers: procedure bij de transfer van afdeling naar OK of van recovery naar afdeling
i.v.m gegevensoverdracht
- Medicatie: procedure apotheek m.b.t. gebruik, stockage en medische voorschriften
- Chirurgische handontsmetting
2
, 2 Het operatieteam
- Anesthesist
- Anesthesieverpleegkundige
- Chirurg
- Instrumenterend verpleegkundige
- Omloopverpleegkundige
2.1 Anesthesist
- Medisch beleid inzake vitale functies
- Mogelijk maken dat operatieve ingreep kan plaatsvinden
- Bewakingsplicht
- Steeds eindverantwoordelijk, tot 24uur na de operatie
- Communicatie met chirurg (operatieteam) ifv stabiliteit patiënt vs. verder uitvoeren ingreep
2.2 Anesthesieverpleegkundige
- Taken:
o Voorbereiding zaal
o Materiaal verzamelen
o Patiënt halen + vragen stellen: controles en checks
o I.V. toegang
o Continue monitoring
o Pre-oxygeneren
o Hulp inductie en uitleiding
o Transfer recovery met rapportage
o Nazorg
2.3 Chirurg
- Eindverantwoordelijke operatieve gedeelte
- Samenwerking met assistent chirurg en instrumentende VPK
- Communicatie anesthesist & anesthesieVPK: (geschatte) bloedverlies en operatieduur
- Administratie:
o Laboformulieren
o Aanvraagbon voor anatomopathologisch onderzoek en operatieverslag
2.4 Instrumenterende verpleegkundige
- Taken:
o Voorbereiding zaal
o Materiaal verzamelen
o Chirurgisch wassen
o Zich steriel aankleden
o Afdekken instrumententafel, patiënt
o Telling materiaal
o Meevolgen ingreep – anticiperen
o Nazorg
o Biopsie – weefselstalen
o Zaal klaarmaken voor volgende ingreep
3
