Samenvatting seksualiteit in perspectief (B-KUL-E08X5A)

Seksualiteit in perspectief
Les 1: 17/02/2022
Paul Enzlin

Seksualiteit = persoonlijke ervaringen die door zowel biologische processen als door culturele,
maatschappelijke, inter- en intra-persoonlijke waarden en normen worden beïnvloed
- Particuliere beleving die meer gestuurd wordt dan je misschien beseft

Hoofdstuk 1: Wat is seksualiteit?
Spel tijdens les: 1 tegen allen
- Wat is seksualiteit voor jou?
- Waarmee is seksualiteit gerelateerd?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seksualiteit’ hoort?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seks’ hoort?

Psychologie Gedragingen
- Intimiteit - Uitkleden  naaktheid
- Orgasme - Kussen
- Relatie - Voorspel/naspel
- Plezier - Penetratie
- Seksuele oriëntatie - Masturberen
- Liefde - Vrijen
- Lust - Seksspeeltjes
- Onzekerheden
- Respect
- Connectie
- Vertrouwen
- Toestemming

Biologie Cultuur
- Voortplanting - Gender
- Geslachtsorgaan - Taboe
- Anticonceptie - Grenzen
- Hormonen - Prostitutie
- Erogene zones - Seksuele voorlichting
- Vruchtbaarheid - Repressie
- Erectie
- Vaginaal vocht

 Seksualiteit is multidimensionaal

Culturele verschillen:
- België: menstrueren, niks speciaals, ‘normaal’
- Zuid-Afrika: menstruatiefeest gegeven want meisje is vruchtbaar
- Japan: werkgever is belangrijk ivm voortplanting want zorgt soms voor huisvesting etc, dus
die moet eens zijn met het feit dat er iemand extra bijkomt + ook ouders moeten akkoord
gaan met kind (intimiteit en plezier hier veel minder centraal)



1

,!!!Cultuur bepaalt psychologie, biologie en gedrag!!!
- Beïnvloedt onze beleving

Etymologie: seks(e)
- Latijn:
o Sexus – afdeling, groep (sekse)
o Secare – snijden, scheiden, verdelen
- Engels – sex:
o 1382 = personen van een bepaald geslacht
o 1526 = eigenschapn man of vrouw te zijn
o 1929 = geslachtsgemeenschap – ‘dirty word’
o 1950 = gender: mannen en vrouwen; seks = seksueel gedrag en aantrekking tot
anderen
 Vanaf 1950 idee dat seks een ‘vies’ woord is van tafel geveegd
 Sindsdien onderscheid tussen seks/sekse en gender
- Nederlands
o Sekse = biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
o Seks = gedrag en emotie (opwinding) ikv aantrekking tussen mensen en waarbij het
bereiken van seksuele doelen meespeelt

Definitie van seks
- Seksualiteit, het seksuele
- Geslacht, m.n. biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
- Seksuele omgang, geslachtsleven
- Handelingen en gevoelens die te maken hebben met lichamelijke opwinding en vrijen
- Handelingen waarbij je geslachtsorgaan een rol speelt en waarvan je lichamelijk opgewonden
raakt
o Seks met iemand hebben, telefoonseks, soloseks,…

Etymologie: seksualiteit
- Frans – sexualité
o Sexualité = wat gebonden is aan een bepaald geslacht
- Nederlands – seksualiteit
o 1849 = geslachtelijkheid
o 1926 = geslachtsleven
- Seksualiteit = bredere betekenis (alle verschijnselen met betrekking tot het seksuele leven)
o Verwijzingen naar emoties, gedrag(ingen)
o Ideeën, verlangens, neigingen
o Seksualiteit = een eufemisme voor seks (rauwer)
 ‘ouderen’ en ‘oude mensen’

Definitie(s) seksualiteit
- Manier waarop je seks ervaart bv niet durven praten over seksualiteit
- Iemands seksuele emoties, ideeën en gedrag
- Het bredere domein van emoties, verlangens, gedragingen etc die breder zijn dan de louter
paradigmatische seksuele handelingen, emoties
- Geslachtelijkheid, geslachtsleven, seks
- Iemands seksuele gedrag en neigingen
- Het totaal van verschijnselen dat betrekking heeft op het seksuele leven
- Uitingen op het gebied van het geslachtsleven of de geslachtsdrift
- Alle aspecten die verwijzen naar seksuele gevoelens, fantasieën of seksueel gedrag

2

, o Seksueel gedrag (enge definitie):
 Masturbatie
 Geslachtsgemeenschap
 Kussen, zoenen, strelen
o Seksueel gedrag (brede definitie)
 Flirten
 Romantisch diner
 Zich verleidelijk kleden
 Playboy lezen
 Surfen op het internet op zoek naar sekueel expliciet materiaal
 …
- Gedragingen die worden gedefinieerd als ‘seksueel’ variëren sterk:
o Tussen verschillende groepen
o Over de tijd verschillend
 Orale seks enkel wanneer er enorm veel vertrouwen was en dan nog niet
heel veel. Nu met onenightstands ook
o Tussen verschillende culturen
- ‘Seksueel’ is afhankelijk van
o Ideeën van ‘normaliteit’ over seks
 Vrouwen die veel seks hebben zijn hoeren en mannen die veel seks hebben
zijn cool
o Mannelijke en vrouwelijke rolpatronen
o Sociale context
o cultuur
- Seks gedefinieerd door ‘de moraal’
o Religieuze betekenis
 Seks hoort thuis binnen het huwelijk
 Seks kan alleen voor de voortplanting – niet voor het plezier
 Verbod rond gebruik van anticonceptie
 Masturbatie, orale en anale seks, seks tijdens menstruatie worden afgekeurd
 Celibaat wordt geprezen
 Door God gegeven en daardoor goed
- Seks gedefinieerd door ‘de wet’
o Wettelijk kader bepaalt eveneens wat normaal (lees: legaal) is op vlak van
seksualiteit
o Aantal seksuele gedragingen zijn ‘strafbaar’
 Illegaal = niet-instemmend
 Parafilieën = voyeurisme, exhibitionisme, froteurisme,…
 Seks met jongen <16 jaar (ook met instemming) = strafbaar
 Verkrachting
o Verkrachting binnen het huwelijk is nog niet lang erken –
eens gehuwd = instemmen met alle toekomstige seks met
echtgenoot
o Verkrachting mannen = nog later erkend
 (Seksuele) aanranding
- Seks gedefinieerd door ‘psychiaters’
o ‘gezond’ vs ‘ongezond’
o De meeste middelen gebruikt door seksuele gratificatie tussen instemmende
volwassenen, onafhankelijk van het geslacht van de partners
 Homoseksualiteit was tot voor kort een mentale stoornis


3

,  Masturbatie en orale seks zijn fixaties: onvolwassen, immature uitingen van
seks (Freud)
 Parafilieën worden nog steeds beschouwd als ‘mentale stoornissen’
 > 6 maand, lijden, beperkingen in sociaal of beroepsleven
 Maar binnen SM  regel = ‘veilig’ en ‘consensueel’
 Transseksuelen hebben nog steeds een ‘mentale stoornis’ = genderdysforie
- Seks als ‘menselijk en natuurlijk gedrag’
o Kinsey et al.
 Eerste onderzoek dat afkomt met data over seksueel gedrag
 Een legitiem studieobject
 Gedetailleerde beschrijving van menselijk seksueel gedrag
 ‘normaal’ en ‘abnormaal’ = vraagteken
o Masters en Johnson
 Onderzochten de biologische/fysiologische basis van seksualiteit
 Verschillende anatomie van man en vrouw bestuderen
- Seks gedefinieerd door ‘het maatschappelijk gezondheids-debat’
o Seks behoort ‘veilig’ te zijn ter voorkoming van seksueel overdraagbare
aandoeningen en ongeplande zwangerschap
o Seks = ‘seks met een condoom’
 Paradox:
 Diegene met een SOA moet zijn verantwoordelijkheid nemen om de
andere te beschermen
 Vrouwen moeten zich beschermen tegen verkrachting – dus de
‘zwakke(re)’ partij wordt verantwoordelijk gesteld boot de eigen
veiligheid
- Seks gedefinieerd door ‘de media’
o Seks is overal in onze maatschappij
 Informatie, ideeën, beelden,…
 Film, TV, tijdschriften, kranten, boeken,…
 Een manier om dingen te verkopen  seks sells
 Eng beeld: seks = seks tussen twee jongen heteroseksuele mensen met
gespierd respectievelijk mager, bruin, rimpelloos, lichaam gericht op een
gelijktijdig, gezamenlijk, beleefd orgasme
 Oud is out
 Ziek is aseksueel
o Media bepaalt onze visie rond seksualiteit
 We moeten mediawijsheid hebben
- Seksualiteit is relationeel
o Seksueel gedrag  een relationele context
 Uitzondering: masturbatie (imaginair beeld)
o Relaties organiseren het leven, maar zijn erg divers:
 Enkele minuten tot tientallen jaren
 Gebaseerd op fysieke aantrekking, emotionele binding, verplichting de wens
vader of moeder te willen zijn, gevoel te willen conformeren of te rebelleren,
economische overwegingen
 Geluk brengen voor beide of voor een partner, ongeluk brengen en zelf
misbruiken
 Twee of meer mensen
 Gecentreerd zijn rond seks of aseksueel zijn
 Bevestigd, afgekeurd, verborgen of illegaal zijn in de maatschappelijke
context

4