Doelen – Thema 4 - Mamma
Anatomie + fysiologie Mammae en het bijbehorende
lymfesysteem
Mamma ligt op de thoraxwand van de 2/3 e rib tm 6/7e rib – tepel rond 5e rib.
Dorsale begrenzing: fascie van musculi pectoralis major + minor en
musculus serratus anterior
Laterale begrenzing is de middelste axillairlijn
Mediale begrenzing: sternum
De mamma wordt omhuld door twee bindweesfel lagen: oppervlakkig en diepe
laag die de pectoralis bedekt. Deze twee lagen worden met elkaar verbonden
door kleine bindweefselschotten: Ligamentjes van Cooper. De mamma bestaat
uit vet, bindweefsel, bloedvaten, zenuwen, lymfevaten en epitheliaal parenchym.
Het parenchym is gerangschikt in >20 lobi = kwabjes die hun eigen uitvoergang
bezitten = ductuli, die zich verenigen in ductus en uitmonden in de tepel.
Anatomie
o Klierweefsel reikt vanuit de ronde vorm van de borst tot in de oksel en
vormt daar de axillaire uitloper.
o Melkgangen: gem zo’n 8-16 die uitkomen in de tepel.
o Lymfeklierafvloed: Via de oksel, axillair gelegen klieren. Mediaal draineert
op de lymfeklieren die lang de a. mammaria interna liggen.
o Zenuwen: in de oksel, de ene naar musculus serratus, ander naar
musculus latissimus dorsi.
o Spieren: Musculus pectoralis major/minor + M. Serratus
- M. pectoralis major en minor dorsale begrenzing mamma
- M. Serratus aanspannen schouder, bij doorsnijden scapula alata =
afstaand schouderblad
- M. Lattisimus dorsi bij doorsnijden iets verminderde
schouderkracht
o De tepel = papilla mammae: conische structuur die glad spierweefsel
bevat dat bij contractie de ductuli dichtdrukt en zorgt voor het oprichten
van de tepel.
o Rondom de tepel = areola. Eerst roze en na zwangerschap wordt het
bruin en na menopauze ontkleurt het. Hierin zitten zweetklieren en
talgklieren (kliertjes van Montgomery) en veel zenuwvezels.
o Arterieel: voornamelijk lateraal vanuit. A. thoraco-aromialis en thoracalis
lateralis, zijtakken van a. axillaris en takken van de a. thoracica interna.
o Veneus: mediaal via de rami perforantes naar de vena mammaria
(thoracica) interna, lateraal via vena thoracalis lateralis naar de vena
axillaris en naar de vena subclavia.
1
, Doelen – Thema 4 - Mamma
Knobbeltje in de borst
Anamne
se
LO Intrekking van de tepel, vooral unilateraal
Voelbare knobbel, harde knobbel die niet mobiel is.
Bloederige uitvloed uit de tepel
Peau d’orange, verdikte huid met putjes kan wijzen op oedeem
DD o Benigne: FAD, cyste, mastopathie, mastodynie, mastitis,
fibroadenoom.
AO Mammografie (ook als aanvulling na BOB) + gerichte echo van
de afwijking
Biopt (dikke naald histologie) of punctie (dunne naald cytologie)
Beleid
Bevolkingsonderzoek NL + BI-RADS classificatie
Bij invoering bevolkingsonderzoek ging de incidentie omhoog: het komt niet
vaker voor maar wordt wel meer ontdekt. Ingevoerd in jaren 90. Screening
tussen 50-75. Boven de 75 neemt de kans niet af maar kans dat je aan iets
anders overlijdt is groter.
BRCA-1 of 2 gen verhoogd risico, daarbij jaarlijks controle ipv 2 jaar.
Mammapoli
Pt met benigne afwijkingen (FAD, cyste, mastopathie, mastodynie,
mastitis)
Pt met verdenking op maligne via bevolkingsonderzoek
Pt met verhoogd risico (BRCA 1 of 2 of belaste familie anamnese)
Dan LO + mammografie + biopt.
Adjuvant = aanvullend
Neo adjuvant = pre OK aanvullend
Kliermetastasen
o Prognostische betekenis en daarmee invloed op behandeling
2
Anatomie + fysiologie Mammae en het bijbehorende
lymfesysteem
Mamma ligt op de thoraxwand van de 2/3 e rib tm 6/7e rib – tepel rond 5e rib.
Dorsale begrenzing: fascie van musculi pectoralis major + minor en
musculus serratus anterior
Laterale begrenzing is de middelste axillairlijn
Mediale begrenzing: sternum
De mamma wordt omhuld door twee bindweesfel lagen: oppervlakkig en diepe
laag die de pectoralis bedekt. Deze twee lagen worden met elkaar verbonden
door kleine bindweefselschotten: Ligamentjes van Cooper. De mamma bestaat
uit vet, bindweefsel, bloedvaten, zenuwen, lymfevaten en epitheliaal parenchym.
Het parenchym is gerangschikt in >20 lobi = kwabjes die hun eigen uitvoergang
bezitten = ductuli, die zich verenigen in ductus en uitmonden in de tepel.
Anatomie
o Klierweefsel reikt vanuit de ronde vorm van de borst tot in de oksel en
vormt daar de axillaire uitloper.
o Melkgangen: gem zo’n 8-16 die uitkomen in de tepel.
o Lymfeklierafvloed: Via de oksel, axillair gelegen klieren. Mediaal draineert
op de lymfeklieren die lang de a. mammaria interna liggen.
o Zenuwen: in de oksel, de ene naar musculus serratus, ander naar
musculus latissimus dorsi.
o Spieren: Musculus pectoralis major/minor + M. Serratus
- M. pectoralis major en minor dorsale begrenzing mamma
- M. Serratus aanspannen schouder, bij doorsnijden scapula alata =
afstaand schouderblad
- M. Lattisimus dorsi bij doorsnijden iets verminderde
schouderkracht
o De tepel = papilla mammae: conische structuur die glad spierweefsel
bevat dat bij contractie de ductuli dichtdrukt en zorgt voor het oprichten
van de tepel.
o Rondom de tepel = areola. Eerst roze en na zwangerschap wordt het
bruin en na menopauze ontkleurt het. Hierin zitten zweetklieren en
talgklieren (kliertjes van Montgomery) en veel zenuwvezels.
o Arterieel: voornamelijk lateraal vanuit. A. thoraco-aromialis en thoracalis
lateralis, zijtakken van a. axillaris en takken van de a. thoracica interna.
o Veneus: mediaal via de rami perforantes naar de vena mammaria
(thoracica) interna, lateraal via vena thoracalis lateralis naar de vena
axillaris en naar de vena subclavia.
1
, Doelen – Thema 4 - Mamma
Knobbeltje in de borst
Anamne
se
LO Intrekking van de tepel, vooral unilateraal
Voelbare knobbel, harde knobbel die niet mobiel is.
Bloederige uitvloed uit de tepel
Peau d’orange, verdikte huid met putjes kan wijzen op oedeem
DD o Benigne: FAD, cyste, mastopathie, mastodynie, mastitis,
fibroadenoom.
AO Mammografie (ook als aanvulling na BOB) + gerichte echo van
de afwijking
Biopt (dikke naald histologie) of punctie (dunne naald cytologie)
Beleid
Bevolkingsonderzoek NL + BI-RADS classificatie
Bij invoering bevolkingsonderzoek ging de incidentie omhoog: het komt niet
vaker voor maar wordt wel meer ontdekt. Ingevoerd in jaren 90. Screening
tussen 50-75. Boven de 75 neemt de kans niet af maar kans dat je aan iets
anders overlijdt is groter.
BRCA-1 of 2 gen verhoogd risico, daarbij jaarlijks controle ipv 2 jaar.
Mammapoli
Pt met benigne afwijkingen (FAD, cyste, mastopathie, mastodynie,
mastitis)
Pt met verdenking op maligne via bevolkingsonderzoek
Pt met verhoogd risico (BRCA 1 of 2 of belaste familie anamnese)
Dan LO + mammografie + biopt.
Adjuvant = aanvullend
Neo adjuvant = pre OK aanvullend
Kliermetastasen
o Prognostische betekenis en daarmee invloed op behandeling
2
