SAMENVATTING
NEUROPSYCHOLOGIE
BATPAO
2021-2022
FEMKE DIETENS
,1 Herhaling neuroanatomie
1.1 Lokalisatietermen
= woorden die de positie, plaats van iets aanduiden
- Anterieur/ventraal= de voorkant, voor, buikzijde
- Posterieur/dorsaal= de achterzijde, achter, rugkant
- Craniaal= richting van het hoofd, de schedel
- Superieur= boven, hoger
- Caudaal= in de richting van de staart, stuit, lager
- Inferieur= onder, lager
- Mediaal= naar het midden (lengte-as)
- Lateraal= zijkant
- Proximaal= dichtbij de romp, in de richting van een
aanhechtingspunt
- Distaal= weg van de romp, weg van een
aanhechtingspunt
Soorten doorsneden:
- (mid)sagittaal= scheidt de hersenen in linker
en rechter gedeelte
- Coronaal of frontaal
- Horizontaal of transversaal= bovenste en
onderste deel scheiden
1.2 Indeling van het centraal zenuwstelsel
CZS bestaat uit: hersenen en ruggenmerg
1.2.1 De hersenstam
Ligt tussen het ruggenmerg en de tussenhersenen en bestaat uit 3 delen:
- Pons of brug van Varol verbindt het lichaam met de hersenen
- Middenhersenen rol bij motorische functies zoals coördineren van bewegingen en sturen
van bewegingen in het algemeen & betrokken bij ziekte van Parkinson
- Verlengde merg of medulla Functie: controleren van vitale lichaamsfuncties zoals
ademhaling, hartslag, …
Reticulair activatiesysteem: in bovenste delen van
ruggenmerg, ook in hersenstam en
middenhersenen
1.2.2 De kleine hersenen of het
cerebellum
Bevindt zich achter verlengde merg, en achteraan en
onderaan in de hersenen
Functies cerebellum:
- Coördineren van ruggenmerg en andere
hersendelen om bewegingen vlot en
nauwkeurig te maken
1
, - Betrokken bij de stand van het lichaam en het evenwicht
1.2.3 De tussenhersenen
Liggen tussen beide grote hersenhemisferen onder de hersenbalk
superieur ten opzichte van de hersenstam. Enkele onderdelen:
- De thalamus functie: schakelstation van de willekeurige functies d.w.z. stuurt sensorische
info naar juiste hersengebied
- De hypothalamus functie: Reguleren van de inwendige toestand: rol bij emoties en het
uitdrukken ervan, bij gedragspatronen gekoppeld aan seksuele opwinding, regelen van
voedsel- en drankinname, regelen van
circadiaans ritme, regelen van
lichaamstemperatuur.
- De hypofyse
1.2.4 Het limbisch systeem
Wordt soms ook emotionele hersenen genoemd, omdat
ze een belangrijke rol spelen bij een heleboel
emotionele aspecten.
2 belangrijke onderdelen:
- Amygdala beschadiging? Niet meer kunnen
herkennen van angstige lichaamstaal of zelf
geen angst meer kunnen uitdrukken
- Hippocampus speel een belangrijke rol bij het geheugen
1.2.5 De grote hersenen of het cerebrum
Bestaan uit 2 hersenhelften: linker- en rechterhemisfeer
worden gescheiden door de longitudinale fissuur
2 hersenhelften zijn verbonden door de hersenbalk of
corpus callosum
Cerebrale cortex= de buitenste laag van de grote
hersenen en vertoont veel windingen (=gyri) en groeven
(=sulci)
Centrale groeve= de groeve die de anterieure gebieden
en posterieure gebieden van elkaar scheidt
Inwendige delen van grote hersenen bestaan uit cerebrale witte stof opgebouwd uit gemyeliniseerde
zenuwbanen
Linker en rechterhemisfeer zijn opgedeeld in 4
kwabben of lobben:
- Voorhoofdskwab of frontale lob
- Wand- of zijkwab of pariëtale lob
- Slaapkwab of temporale lob
- Achterhoofdskwab of occipitale lob
Vragen uit pwp:
2
, - Welke lob verwerkt de visuele informatie ? de occipitale lobbe
- Hoe heten de groeven op de hersenoppervlakte ? sulci W
- elke hersenstructuur staat in voor de vitale functies ? verlengde ruggenmerg, deel van de
hersenstam
- Hoe heet de groeve of fissuur die tussen beide hersenhelften loopt ? longitudinale fissuur of
groeve
- Welke lichaamszijde wordt door de rechter hersenhelft gecontroleerd ? linkerzijde
- Wat is de functie van de primaire somatosensorische cortex ? ontvangen en verwerking van
tastprikkels
- Welke hersenstructuur is verantwoordelijk voor de uitwisseling van informatie tussen de
linker en de rechter hemisfeer ? de hersenbalk of het corpus callosum
- Welke neurotransmitter is in te beperkte mate aanwezig bij de ziekte van Parkinson ?
dopamine
- Wat wordt bedoeld met 'hemisfeerlateralisatie' ? Elke hemisfeer is gespecialiseerd in
specifieke functies = functionele asymmetrie
- Wat is de naam van de stoornis waarbij iemand na hersenletsel moeilijkheden heeft om taal
te begrijpen ? afasie van Wernicke
2 Omschrijving en beknopte historiek van de
neuropsychologie
2.1 Omschrijving van neuropsychologie
Neuropsychologie= bestudeert de relatie tussen de hersenfunctie en het gedrag. Focus op
ontwikkeling van wetenschappelijke kennis over menselijk gedrag, gebaseerd op het functioneren
van het menselijk brein
soorten neuropsychologie:
1) experimentele of cognitieve neuropsychologie= focust op hoe cognitieve functies verlopen
en aangestuurd worden door de activiteit van de hersenen. 2 bestudeerniveaus:
structureel= uit welke deelcomponenten bestaan de mentale processen en welke relatie
tonen deze onderling & dynamische of temporele aspecten= hoe verlopen mentale
processen in de tijd (parallel= gelijktijdig of serieel= na elkaar)
bv.: taal kan zowel structureel beschouwd worden a.d.h.v. alle componenten nl. schrijven,
lezen, spreken en begrijpen van taal & kan beschouwd worden via het dynamische of
temporele aspect nl. het seriële proces bij gesproken taal
2) klinische neuropsychologie= richt zich op de diagnostiek en rehabilitatie van de gevolgen van
hersenbeschadiging na trauma of CVA kunnen verschillende stoornissen ontstaan
o primaire neurologische stoornissen: stoornissen in sensibiliteit of gezichtsveld
o hogere functiestoornissen of neuropsychologische stoornissen: taal- en
aandachtsstoornissen
3
NEUROPSYCHOLOGIE
BATPAO
2021-2022
FEMKE DIETENS
,1 Herhaling neuroanatomie
1.1 Lokalisatietermen
= woorden die de positie, plaats van iets aanduiden
- Anterieur/ventraal= de voorkant, voor, buikzijde
- Posterieur/dorsaal= de achterzijde, achter, rugkant
- Craniaal= richting van het hoofd, de schedel
- Superieur= boven, hoger
- Caudaal= in de richting van de staart, stuit, lager
- Inferieur= onder, lager
- Mediaal= naar het midden (lengte-as)
- Lateraal= zijkant
- Proximaal= dichtbij de romp, in de richting van een
aanhechtingspunt
- Distaal= weg van de romp, weg van een
aanhechtingspunt
Soorten doorsneden:
- (mid)sagittaal= scheidt de hersenen in linker
en rechter gedeelte
- Coronaal of frontaal
- Horizontaal of transversaal= bovenste en
onderste deel scheiden
1.2 Indeling van het centraal zenuwstelsel
CZS bestaat uit: hersenen en ruggenmerg
1.2.1 De hersenstam
Ligt tussen het ruggenmerg en de tussenhersenen en bestaat uit 3 delen:
- Pons of brug van Varol verbindt het lichaam met de hersenen
- Middenhersenen rol bij motorische functies zoals coördineren van bewegingen en sturen
van bewegingen in het algemeen & betrokken bij ziekte van Parkinson
- Verlengde merg of medulla Functie: controleren van vitale lichaamsfuncties zoals
ademhaling, hartslag, …
Reticulair activatiesysteem: in bovenste delen van
ruggenmerg, ook in hersenstam en
middenhersenen
1.2.2 De kleine hersenen of het
cerebellum
Bevindt zich achter verlengde merg, en achteraan en
onderaan in de hersenen
Functies cerebellum:
- Coördineren van ruggenmerg en andere
hersendelen om bewegingen vlot en
nauwkeurig te maken
1
, - Betrokken bij de stand van het lichaam en het evenwicht
1.2.3 De tussenhersenen
Liggen tussen beide grote hersenhemisferen onder de hersenbalk
superieur ten opzichte van de hersenstam. Enkele onderdelen:
- De thalamus functie: schakelstation van de willekeurige functies d.w.z. stuurt sensorische
info naar juiste hersengebied
- De hypothalamus functie: Reguleren van de inwendige toestand: rol bij emoties en het
uitdrukken ervan, bij gedragspatronen gekoppeld aan seksuele opwinding, regelen van
voedsel- en drankinname, regelen van
circadiaans ritme, regelen van
lichaamstemperatuur.
- De hypofyse
1.2.4 Het limbisch systeem
Wordt soms ook emotionele hersenen genoemd, omdat
ze een belangrijke rol spelen bij een heleboel
emotionele aspecten.
2 belangrijke onderdelen:
- Amygdala beschadiging? Niet meer kunnen
herkennen van angstige lichaamstaal of zelf
geen angst meer kunnen uitdrukken
- Hippocampus speel een belangrijke rol bij het geheugen
1.2.5 De grote hersenen of het cerebrum
Bestaan uit 2 hersenhelften: linker- en rechterhemisfeer
worden gescheiden door de longitudinale fissuur
2 hersenhelften zijn verbonden door de hersenbalk of
corpus callosum
Cerebrale cortex= de buitenste laag van de grote
hersenen en vertoont veel windingen (=gyri) en groeven
(=sulci)
Centrale groeve= de groeve die de anterieure gebieden
en posterieure gebieden van elkaar scheidt
Inwendige delen van grote hersenen bestaan uit cerebrale witte stof opgebouwd uit gemyeliniseerde
zenuwbanen
Linker en rechterhemisfeer zijn opgedeeld in 4
kwabben of lobben:
- Voorhoofdskwab of frontale lob
- Wand- of zijkwab of pariëtale lob
- Slaapkwab of temporale lob
- Achterhoofdskwab of occipitale lob
Vragen uit pwp:
2
, - Welke lob verwerkt de visuele informatie ? de occipitale lobbe
- Hoe heten de groeven op de hersenoppervlakte ? sulci W
- elke hersenstructuur staat in voor de vitale functies ? verlengde ruggenmerg, deel van de
hersenstam
- Hoe heet de groeve of fissuur die tussen beide hersenhelften loopt ? longitudinale fissuur of
groeve
- Welke lichaamszijde wordt door de rechter hersenhelft gecontroleerd ? linkerzijde
- Wat is de functie van de primaire somatosensorische cortex ? ontvangen en verwerking van
tastprikkels
- Welke hersenstructuur is verantwoordelijk voor de uitwisseling van informatie tussen de
linker en de rechter hemisfeer ? de hersenbalk of het corpus callosum
- Welke neurotransmitter is in te beperkte mate aanwezig bij de ziekte van Parkinson ?
dopamine
- Wat wordt bedoeld met 'hemisfeerlateralisatie' ? Elke hemisfeer is gespecialiseerd in
specifieke functies = functionele asymmetrie
- Wat is de naam van de stoornis waarbij iemand na hersenletsel moeilijkheden heeft om taal
te begrijpen ? afasie van Wernicke
2 Omschrijving en beknopte historiek van de
neuropsychologie
2.1 Omschrijving van neuropsychologie
Neuropsychologie= bestudeert de relatie tussen de hersenfunctie en het gedrag. Focus op
ontwikkeling van wetenschappelijke kennis over menselijk gedrag, gebaseerd op het functioneren
van het menselijk brein
soorten neuropsychologie:
1) experimentele of cognitieve neuropsychologie= focust op hoe cognitieve functies verlopen
en aangestuurd worden door de activiteit van de hersenen. 2 bestudeerniveaus:
structureel= uit welke deelcomponenten bestaan de mentale processen en welke relatie
tonen deze onderling & dynamische of temporele aspecten= hoe verlopen mentale
processen in de tijd (parallel= gelijktijdig of serieel= na elkaar)
bv.: taal kan zowel structureel beschouwd worden a.d.h.v. alle componenten nl. schrijven,
lezen, spreken en begrijpen van taal & kan beschouwd worden via het dynamische of
temporele aspect nl. het seriële proces bij gesproken taal
2) klinische neuropsychologie= richt zich op de diagnostiek en rehabilitatie van de gevolgen van
hersenbeschadiging na trauma of CVA kunnen verschillende stoornissen ontstaan
o primaire neurologische stoornissen: stoornissen in sensibiliteit of gezichtsveld
o hogere functiestoornissen of neuropsychologische stoornissen: taal- en
aandachtsstoornissen
3
