Samenvatting Vraag en Aanbod Praktische Economie VWO

Vraag en aanbod

H1
Vraag wordt niet alleen bepaald door behoeftebevrediging, maar ook door de prijs. Daarbij
geldt de wet van de vraag: hoe hoger de prijs, hoe kleiner de gevraagde hoeveelheid.
Nadat consumenten de prijs van een bepaald product weten, ontstaat de individuele vraag:
het aantal eenheden dat een consument ergens van wil kopen bij een bepaalde prijs. Uit de
individuele vraag volt de individuele betalingsbereidheid: de maximale prijs die een
consument wil betalen voor één product.

Het welbevinden van de consument kan gemeten worden aan de hand van het
consumentensurplus. Dit is het verschil tussen de maximale betalingsbereidheid en de
vastgestelde marktprijs.

Wanneer de prijs en een product in hele getallen gevraagd worden, spreek je van een
discrete vraag. Als de gevraagde aantallen alle reële getallen mogelijk zijn, kan de vraag van
de consument worden weergegeven als een vraaglijn: lijn die verband tussen vraag en prijs
weergeeft. Wanneer de variabele in niet-afgeronde getallen gegeven worden, spreek je van
een continue vraag.

Om in een behoefte te voorzien, zijn er meestal verschillende producten beschikbaar.
Bijvoorbeeld een peer en een appel zijn substitueerbare producten: ze voorzien in de
bevrediging van dezelfde behoeften. Sommige producten voorzien alleen in een behoefte in
combinatie van een ander product. Dit zijn complementaire producten.

Exogene factoren zijn omstandigheden waar een consument geen invloed op heeft (weer,
verkeersdrukte, etc.) deze factoren kunnen wel de individuele vraag beïnvloeden.

De collectieve vraag is de optelsom van alle individuele vragen. Deze geeft aan wat een
groep consumenten vraagt bij een bepaalde prijs. Hieruit leidt uiteindelijk een afzetgebied:
het gebied waar de producent zijn product verkoopt. De collectieve vraaglijn is de optelsom
van de individuele vraaglijnen.
Q = qA + qB

Om het effect van een prijsverandering op een product te weten te komen, moet er rekening
worden gehouden met de waarde van de prijselasticiteit. Deze hoeveelheid geeft aan
hoeveel procent de gevraagde hoeveelheid verandert als gevolg van een prijsverandering.
Prijselasticiteit = % verandering gevraagde hoeveelheid / % verandering prijs



Waarde prijselasticiteit % verandering Gevolg van een
prijsverhoging
0 Gevraagde hoeveelheid Omzet stijgt
verandert niet
-1 < 0 % Gevraagde hoeveelheid < Omzet stijgt

, verandering prijs
-1 % verandering gevraagde Omzet blijft gelijk
hoeveelheid = %
verandering prijs
< -1 % verandering gevraagde Omzet daalt
hoeveelheid > %
verandering prijs
-oneindig % verandering gevraagde Omzet verdwijnt
hoeveelheid >> %
verandering prijs




In welke mate de gevraagde hoeveelheid reageert op een inkomensverandering wordt
gemeten met de inkomenselasticiteit van de gevraagde hoeveelheid: de
inkomenselasticiteit.
Inkomenselasticiteit = % verandering gevraagde hoeveelheid / % verandering inkomen

Bij normale goederen is de inkomenselasticiteit groter dan nul; er wordt meer gekocht als
het inkomen stijgt. Bij een inkomenselasticiteit boven de 1 is de % stijging van de gevraagde
hoeveelheid groter dan die van het inkomen. Dit geldt voor luxegoederen. Als de
inkomenselasticiteit tussen 0 en 1 ligt, neemt de gevraagde hoeveelheid met een kleiner %
toe dan het % waarmee het inkomen stijgt. Dit geldt voor noodzakelijke goederen. Bij
inferieure goederen is de inkomenselasticiteit kleiner dan 0. Voor deze producten geldt dat
er minder van gekocht wordt naarmate het inkomen stijgt. Dit zijn over het algemeen de
goedkope goederen met lage kwaliteit.