samenvatting weefsels

4. HET WEEFSELNIVEAU
4.1 DE VIER WEEFSELTYPEN ZIJN EPITHEEL, BINDWEEFSEL,
SPIERWEEFSEL EN ZENUWWEEFSEL
 Weefsels zijn groepen cellen en extracellulaire stoffen die specifieke, maar
beperkte reeks functies vervullen.
 Histologie is het bestuderen van weefsels = weefselleer.
 Een combinatie van weefsels vormt een orgaan.




4.2 EPITHEEL BEKLEEDT
LICHAAMSOPPERVLAKKEN , HOLTEN
EN BUISVORMIGE STRUCTUREN
 Epitheel bestaat uit lagen cellen die in- en uitwendige oppervlakken bekleden (=
dekweefsel) + klieren
 Klieren bestaan uit cellen die producten afscheiden

Kenmerken epitheel:
1. Cellen liggen dicht opeengepakt.
2. Ze hebben een vrij (=apicaal) oppervlak dat aan de omgeving is blootgesteld.
3. Zijn via een basale membraan met onderliggend bindweefsel verbonden
4. Avasculair = afwezigheid van bloedvaten.  Voeding halen uit dieper gelegen
weefsels.
5. Voortdurende vervanging of regeneratie van epitheelcellen die beschadigd raken
of verloren gaan.


4.2.1 FUNCTIES VAN EPITHEEL
Epitheel heeft 4 belangrijke functies:
1. Fysieke bescherming: het beschermt de in- en uitwendige oppervlakken tegen
schaven, uitdrogen en aantasting.
2. Doorlaatbaarheid reguleren: alle stoffen die het lichaam in- of uitgaan moeten
door het epitheel gaan.
3. Zintuigfunctie: gespecialiseerde epitheelcellen kunnen veranderingen in de
omgeving waarnemen en informatie over dergelijke veranderingen aan het
zenuwstelsel doorgeven.
4. Gespecialiseerde klierproducten vormen: epitheelcellen die klierproducten
vormen = kliercellen
 Afzonderlijke kliercellen liggen meestal verspreid
 In een klierepitheel vormen alle cellen actief bepaalde klierproducten.


1

,Soorten klierproducten:
 Endocriene: klierproducten worden aan externen afgegeven
 Endocriene: klierproducten die intern aan het weefselvocht en het bloed worden
afgegeven (=hormonen)
 Worden bv. in pancreas, de schildklier en hypofyse gevormd

4.2.2 VERBINDINGEN TUSSEN CELLEN
Epitheel: moet andere weefsels beschermen
 Moeten epitheelcellen stevig met basale membraan verbonden zijn.

 Epitheel: een stevig samenhangende en niettemin doorlaatbare bekleding.
  Cellen zijn stevig op elkaar gedrukt

Soorten verbindingen:
1. Tight junction
= zonula occlundus
 Lipidenlagen van aangrenzende membranen stevig met elkaar verbonden,
door in elkaar grijpen membraaneiwitten.
 Doorlopende hechte gordel die de cellen omgeeft en deze met naburige
cellen verbindt.
 Voorkomen dat water en ionen tussen de cellen heen kunnen.
 Snelle communicatie tussen de cellen
 Komt vaak voor bij epitheelcellen die blootgesteld zijn aan agressieve
chemische stoffen of aan krachtige enzymen (spijsverteringskanaal 
verhinderd dat de spijsverteringsenzymen of het maagzuur onderliggende
weefsels beschadigd).

2. Gap junction
 Twee cellen door transmembraaneiwitten (=connexonen) bij elkaar
gehouden
 Er is een smalle doorgang voor kleine moleculen en ionen
 Komt vooral voor bij hartspierweefsel en gladspierweefsel  waar ze
noodzakelijk zijn voor de coördinatie
van spiercontracties.

3. Desmosomen
 Duurzame onderlinge verbindingen:
verbindt de ene cel met de andere
 Komen voor bij cellen in de bovenste
huidlagen


4.2.3 HET EPITHEELOPPERVLAK
 Het apicale oppervlak is blootgesteld aan
interne of externe omgeving
 Microvilli aanwezig op buitenste oppervlak
(hoeveelheid is uitlopend)
 Op oppervlakken waar veel opnamen en afgifte plaatsvinden is er veel
microvilli aanwezig  oppervlak te vergroten zodat er meer wisseling kan
plaatsvinden.
Bv. bij spijsverteringskanaal en urine wegen
 Trilhaar kan ook aanwezig zijn op het buitenste oppervlak
 Trilhaarepitheel = zorgen voor verplaatsing: trilharen gaan zo bewegen dat er
stoffen langs het oppervlak van het epitheel worden verplaatst.
Bv. trilhaarepitheel van de luchtwegen: verplaatst gevangen slijm weg van de
longen in de richting van de keel.



2

, 4.2.4 HET BASALE MEMBRAAN (= LAMINA BASALIS )
 Zorgt ervoor dat epitheelcellen niet alleen met elkaar verbonden zijn, maar dat
het ook stevig aan de rest van het lichaam verbonden is.
 Ligt tussen het epitheel en de onderliggende bindweefsels
 Biedt weerstand tegen vervorming en vormt een barrière die verplaatsing van
eiwitten en andere moleculen vanuit het onderliggende bindweefsel naar het
epitheel verhindert.

4.2.5 VERNIEUWING EN HERSTEL VAN EPITHEEL
 Zichzelf voortdurend herstellen en vernieuwen
 Sommige blijven slechts 1 à 2 dagen in leven


4.3 DE VORM EN HET AANTAL LAGEN VAN DE CELLEN BEPALEN
HET TYPE EPITHEEL

4.3.1 CELLAGEN
2 soorten éénlagig epitheel en een meerlagig epitheel

1. éénlagig epitheel
 één enkele cellaag
 is kwetsbaar (doordat het dun is)
 biedt weinig bescherming
 kenmerkend op plaatsen waar afscheiding of opname plaatsvind
(spijsverteringskanaal, urine weg en in de longen)
 dunne lagen vergemakkelijken de diffusie van de stoffen die de
epitheelbarrière passeren

2. meerlagig epitheel
 bestaat uit verschillende cellagen
 biedt een grotere bescherming
 kenmerkend op plaatsen die mechanisch of chemisch worden belast
(oppervlak van de huid en de bekleding van de mond en anus)

4.3.2 CELVORMEN

1. plaveiselepitheel
 afgevlakt
 cellen zijn dun en vlak
 celkern ligt in het dikste gedeelte

2. kubisch epitheel
 kubisch
 lijken op kleine tt-hoekige doosjes
 doorsnede lijken ze vierkant
 kernen liggen nabij het midden

3. cilindrisch epitheel
 lijken ook tt-hoekig, enkel groter en smaller
 doorsnede lijken ze op een rechthoek
 de kern ligt in een smallen band bijeen

4.3.3 TYPEN EPITHEEL

1. eenlagig plaveiselepitheel


3