Vertaalmethoden en -ethiek (TLMV19206)
MA Professioneel vertalen, MA Literair vertalen
6 misverstanden en 1 doodzone (7 dingen om meteen maar uit de weg te ruimen)
Door Cees Koster en Gys-Walt van Egdom
1. “Een vertaler is de hele dag in hun eentje op hun zolderkamer met teksten in de
weer.”
Sociaal/professioneel netwerk
Je moet jezelf profileren en in de markt zetten
Iedere vertaler heeft blinde vlekken
Dus: vertaling vindt plaats in een professionele omgeving en een communicatieve context.
2. “Als je tweetalig bent, kun je vertalen.”
Vertalen is niet domweg decoderen en hercoderen
Wanneer beheers je een taal nu echt volledig, inclusief alle sociologische en regionale
componenten?
Dus: talige competentie staat altijd in dienst van communicatieve en interpretatieve
competentie.
3. “Je moet vertalen wat er staat.”
Wat er staat, staat niet vast; wat er staat is open voor interpretatie
Vertaling is niet eenzijdig
Dus: vertaling is het maken van iets nieuws, denkende vanuit de context, de doeltaal en de
doeltekst.
4. “Vertaling is een kwestie van intuïtie.”
Is intuïtie aangeboren of aangeleerd?
Intuïtie is reflexmatig en ongereflecteerd.
Dus: vertaling is een kwestie van cognitieve sturing en reflectie.
5. “Vertaling is een lineair proces.”
Indeling in preliminaire, operationele en evaluatieve fase is kunstmatig
Elke keuze heeft een weerslag op andere keuzes; revisie is repetitief.
Dus: vertaling is een serieel, circulair proces
6. “Vertaling is subjectief, een kwestie van smaak.”
Intentioneel handelen in specifieke, veranderlijke context
Dus: vertaling is normatief, je moet weten wat er van je verwacht wordt.
DE DOODZONDE: “Vertaling kan net zo goed met de machine gebeuren.”
Zonder tussenkomst van een competente vertaler kan de kwaliteit van een vertaling niet
worden gewaarborgd
Bij incompetent gebruik kunnen gevolgen ernstig zijn: kwaliteitsverlies, verlies van imago,
aantasting van integriteit, rechtszaken
Dus: vertaling met een machine kan alleen een goede vertaling opleveren als een goede
vertaler de machine bedient.
MA Professioneel vertalen, MA Literair vertalen
6 misverstanden en 1 doodzone (7 dingen om meteen maar uit de weg te ruimen)
Door Cees Koster en Gys-Walt van Egdom
1. “Een vertaler is de hele dag in hun eentje op hun zolderkamer met teksten in de
weer.”
Sociaal/professioneel netwerk
Je moet jezelf profileren en in de markt zetten
Iedere vertaler heeft blinde vlekken
Dus: vertaling vindt plaats in een professionele omgeving en een communicatieve context.
2. “Als je tweetalig bent, kun je vertalen.”
Vertalen is niet domweg decoderen en hercoderen
Wanneer beheers je een taal nu echt volledig, inclusief alle sociologische en regionale
componenten?
Dus: talige competentie staat altijd in dienst van communicatieve en interpretatieve
competentie.
3. “Je moet vertalen wat er staat.”
Wat er staat, staat niet vast; wat er staat is open voor interpretatie
Vertaling is niet eenzijdig
Dus: vertaling is het maken van iets nieuws, denkende vanuit de context, de doeltaal en de
doeltekst.
4. “Vertaling is een kwestie van intuïtie.”
Is intuïtie aangeboren of aangeleerd?
Intuïtie is reflexmatig en ongereflecteerd.
Dus: vertaling is een kwestie van cognitieve sturing en reflectie.
5. “Vertaling is een lineair proces.”
Indeling in preliminaire, operationele en evaluatieve fase is kunstmatig
Elke keuze heeft een weerslag op andere keuzes; revisie is repetitief.
Dus: vertaling is een serieel, circulair proces
6. “Vertaling is subjectief, een kwestie van smaak.”
Intentioneel handelen in specifieke, veranderlijke context
Dus: vertaling is normatief, je moet weten wat er van je verwacht wordt.
DE DOODZONDE: “Vertaling kan net zo goed met de machine gebeuren.”
Zonder tussenkomst van een competente vertaler kan de kwaliteit van een vertaling niet
worden gewaarborgd
Bij incompetent gebruik kunnen gevolgen ernstig zijn: kwaliteitsverlies, verlies van imago,
aantasting van integriteit, rechtszaken
Dus: vertaling met een machine kan alleen een goede vertaling opleveren als een goede
vertaler de machine bedient.
