STEMSTOORNISSEN
DEEL 1
LARYNX
HERHALING VAN DE ONDERDELEN VAN DE LARYNX:
- Het larynxskelet: Het hyoid en de kraakbeenringen van de larynx (A: Frontaal zicht, B: Lateraal zicht
rechts, rechtse figuur: posterieur zicht)
- Larynxskelet: Bovenaanzicht van het interieur gedeelte van de larynx (Links: Stemplooien in abductie
bij respiratie, rechts: stemplooien in adductie bij fonatie)
- Larynxskelet: Sagittale doorsnede van de larynx; zicht op linkerhelft
- Larynxspieren: Intrinsieke larynxspieren, lateraal zicht rechts
1
Stemstoornissen
, - Larynxspieren: De intrinsieke larynxspieren, posterieur zicht van de larynx
- Larynxspieren: De musculus cricothyroideus
- Extrinsieke larynxspieren
2
Stemstoornissen
,LARYNXSPIEREN:
- Intrinsieke larynxspieren:
o Ontstaan ter hoogte van de larynx
o Wijzigt de positie, de omvang en de spanning van de stemplooien
o Brengt de stemplooien in ad- of abductie en strekt ze uit
o Het bovenste gedeelte van de mm. thyroarytenoidei vormt de valse stemplooien (plica
vestibulares)
▪ De valse stemplooien zijn niet rechtstreeks betrokken bij de fonatie, maar vertonen
wel een approximatie/benadering bij het slikken om een stevige klep te vormen
o Het gebied tussen de larynxtoegang en de stemplooien wordt het vestibulum laryngis
genoemd.
o Er is ruimte tussen de valse en ware stemplooien, genaamd de ventriculus laryngis of sinus
van Morgagni.
▪ Dit ventrikel verloopt naar lateraal en dan in variabele mate naar craniaal en vormt
de sacculus laryngealis waar de submucosa 60 tot 70 slijmklieren bevat. De sacculus
is van het interne oppervlak van het schildklierkraakbeen gescheiden door de
musculus thyro-epiglotticus die, bij constractie, de sacculus samendrukt zodat de
secreties op de stemplooien afgezet worden. Dit slijm beschermt de oppervlakte van
de stemplooien tegen het effect van frictie en uitdroging zodat het vibreren van de
slijmvliezen tijdens de fonatie optimaal verloopt.
- Extrinsieke larynxspieren
o Wijzigen de verticale hoogte van het larynxskelet
o Suprahyoidale en infrahyoidale groep
FUNCTIES LARYNXSPIEREN
LARYNGEALE FUNCTIES (4)
- 1. Slikken
o Sluiten van glottis tijdens faryngale fase
▪ Orale fase: wordt bewust gecontroleerd en bestaat uit de voorbereidende fase en de
orale transportfase (de voedselbolus wordt door de tong gemanipuleerd en gevormd
vooraleer naar de orofarynx wordt geduwd.
▪ Faryngale fase: reflexactiviteit die start wanneer de achterkant van de tong bereikt
wordt. Tijdens dat proces wordt de glottis gesloten door de adductie van de
arytenoïdspieren en de contractie van de laterale cricoarytenoïdspieren en de valse
en ware stemplooien.
o Als je slikt, heb je 2 beschermingsmechanismen voor passerend voedsel
3
Stemstoornissen
, ▪ Epiglottis: opdelen van de voedselbolus, waarna de 2 deleb van de bolus
samenkomen aan de bovenkant van de m. cricopharyngeus die ontspant om de
bolus toe te laten in de oesofagus binnen te dringen
▪ Glottissluiting
- 2. Inspanningsafsluiting
o Inspanning met gebruik van de armen: adductie/sluiting van de stemplooien ter voorkoming
dat de lucht ontsnapt en borstkaswanden ineenzakken
▪ Klinisch belangrijk omdat bij uitgesproken en repetitieve fysieke inspanning de
stemplooislijmvliezen kunnen beschadigd raken (bv. Personen die een laryngectomie
ondergingen kunnen problemen ondervinden bij het tillen van lasten omdat ze niet
in staat zijn de trachea af te sluiten)
▪ Hoesten is een specifieke toepassing die berust op een snelle inademing, gevolgd
door het krachtig sluiten van zowel de stemplooien als de vestibulaire plooien
(luchtdruk uit de longen onder de stemplooien terwijl het diafragma krachtig
samentrekt tot de plooien openen en het mucus of vreemd materiaal uit de
luchtweg verwijderd wordt = Valsava manoeuvre)
o Kracht op armen → Glottis wordt gesloten
▪ Vaak belangrijk bij oefeningen: armoefeningen om de sluiting van de stembanden te
bevorderen bij bv. stembandparalyse
- 3. Ademhaling
o Rustige ademhaling: Bifasische beweging → lichte abductie/opening bij inademen en lichte
adductie/sluiting bij uitademen
o Maximale abductie bij krachtige inademing via neus, bij sniff-manoeuver (= snel lucht naar
binnenhappen)
- 4. Fonatie
o Fonatie wordt gegenereerd door pulmonale lucht (lucht uit de longen) die naar boven gaat,
waardoor er een trilling ontstaat van de stemplooien + versterking is van de resonantieholtes
▪ Supraglottaal: farynx, tong, palatum, mondholte, neus, paranasale sinussen werken
als resonator en zijn verantwoordelijk voor de stemkwaliteit en het timbre
• Inspiratie: daling diafragma en externe intercostale spieren
• Expiratie: elastisch terugveren, abdominale en interne intercostale n
sommige borst- en rugspieren
ADEMHALINGSVOLUMES
- Tidale capaciteit
o = hoeveelheid lucht dat zich verplaatst bij rustige in-en uitademhaling
- Inspiratoire reservelucht
o = hoeveelheid lucht dat je nog maximaal kan inademen na een rustige inademing
- Expiratoire reservelucht
o = hoeveelheid lucht dat je nog maximaal kan uitademen na een rustige uitademing
- Restvolume
o = lucht die nog overblijft
4
Stemstoornissen
DEEL 1
LARYNX
HERHALING VAN DE ONDERDELEN VAN DE LARYNX:
- Het larynxskelet: Het hyoid en de kraakbeenringen van de larynx (A: Frontaal zicht, B: Lateraal zicht
rechts, rechtse figuur: posterieur zicht)
- Larynxskelet: Bovenaanzicht van het interieur gedeelte van de larynx (Links: Stemplooien in abductie
bij respiratie, rechts: stemplooien in adductie bij fonatie)
- Larynxskelet: Sagittale doorsnede van de larynx; zicht op linkerhelft
- Larynxspieren: Intrinsieke larynxspieren, lateraal zicht rechts
1
Stemstoornissen
, - Larynxspieren: De intrinsieke larynxspieren, posterieur zicht van de larynx
- Larynxspieren: De musculus cricothyroideus
- Extrinsieke larynxspieren
2
Stemstoornissen
,LARYNXSPIEREN:
- Intrinsieke larynxspieren:
o Ontstaan ter hoogte van de larynx
o Wijzigt de positie, de omvang en de spanning van de stemplooien
o Brengt de stemplooien in ad- of abductie en strekt ze uit
o Het bovenste gedeelte van de mm. thyroarytenoidei vormt de valse stemplooien (plica
vestibulares)
▪ De valse stemplooien zijn niet rechtstreeks betrokken bij de fonatie, maar vertonen
wel een approximatie/benadering bij het slikken om een stevige klep te vormen
o Het gebied tussen de larynxtoegang en de stemplooien wordt het vestibulum laryngis
genoemd.
o Er is ruimte tussen de valse en ware stemplooien, genaamd de ventriculus laryngis of sinus
van Morgagni.
▪ Dit ventrikel verloopt naar lateraal en dan in variabele mate naar craniaal en vormt
de sacculus laryngealis waar de submucosa 60 tot 70 slijmklieren bevat. De sacculus
is van het interne oppervlak van het schildklierkraakbeen gescheiden door de
musculus thyro-epiglotticus die, bij constractie, de sacculus samendrukt zodat de
secreties op de stemplooien afgezet worden. Dit slijm beschermt de oppervlakte van
de stemplooien tegen het effect van frictie en uitdroging zodat het vibreren van de
slijmvliezen tijdens de fonatie optimaal verloopt.
- Extrinsieke larynxspieren
o Wijzigen de verticale hoogte van het larynxskelet
o Suprahyoidale en infrahyoidale groep
FUNCTIES LARYNXSPIEREN
LARYNGEALE FUNCTIES (4)
- 1. Slikken
o Sluiten van glottis tijdens faryngale fase
▪ Orale fase: wordt bewust gecontroleerd en bestaat uit de voorbereidende fase en de
orale transportfase (de voedselbolus wordt door de tong gemanipuleerd en gevormd
vooraleer naar de orofarynx wordt geduwd.
▪ Faryngale fase: reflexactiviteit die start wanneer de achterkant van de tong bereikt
wordt. Tijdens dat proces wordt de glottis gesloten door de adductie van de
arytenoïdspieren en de contractie van de laterale cricoarytenoïdspieren en de valse
en ware stemplooien.
o Als je slikt, heb je 2 beschermingsmechanismen voor passerend voedsel
3
Stemstoornissen
, ▪ Epiglottis: opdelen van de voedselbolus, waarna de 2 deleb van de bolus
samenkomen aan de bovenkant van de m. cricopharyngeus die ontspant om de
bolus toe te laten in de oesofagus binnen te dringen
▪ Glottissluiting
- 2. Inspanningsafsluiting
o Inspanning met gebruik van de armen: adductie/sluiting van de stemplooien ter voorkoming
dat de lucht ontsnapt en borstkaswanden ineenzakken
▪ Klinisch belangrijk omdat bij uitgesproken en repetitieve fysieke inspanning de
stemplooislijmvliezen kunnen beschadigd raken (bv. Personen die een laryngectomie
ondergingen kunnen problemen ondervinden bij het tillen van lasten omdat ze niet
in staat zijn de trachea af te sluiten)
▪ Hoesten is een specifieke toepassing die berust op een snelle inademing, gevolgd
door het krachtig sluiten van zowel de stemplooien als de vestibulaire plooien
(luchtdruk uit de longen onder de stemplooien terwijl het diafragma krachtig
samentrekt tot de plooien openen en het mucus of vreemd materiaal uit de
luchtweg verwijderd wordt = Valsava manoeuvre)
o Kracht op armen → Glottis wordt gesloten
▪ Vaak belangrijk bij oefeningen: armoefeningen om de sluiting van de stembanden te
bevorderen bij bv. stembandparalyse
- 3. Ademhaling
o Rustige ademhaling: Bifasische beweging → lichte abductie/opening bij inademen en lichte
adductie/sluiting bij uitademen
o Maximale abductie bij krachtige inademing via neus, bij sniff-manoeuver (= snel lucht naar
binnenhappen)
- 4. Fonatie
o Fonatie wordt gegenereerd door pulmonale lucht (lucht uit de longen) die naar boven gaat,
waardoor er een trilling ontstaat van de stemplooien + versterking is van de resonantieholtes
▪ Supraglottaal: farynx, tong, palatum, mondholte, neus, paranasale sinussen werken
als resonator en zijn verantwoordelijk voor de stemkwaliteit en het timbre
• Inspiratie: daling diafragma en externe intercostale spieren
• Expiratie: elastisch terugveren, abdominale en interne intercostale n
sommige borst- en rugspieren
ADEMHALINGSVOLUMES
- Tidale capaciteit
o = hoeveelheid lucht dat zich verplaatst bij rustige in-en uitademhaling
- Inspiratoire reservelucht
o = hoeveelheid lucht dat je nog maximaal kan inademen na een rustige inademing
- Expiratoire reservelucht
o = hoeveelheid lucht dat je nog maximaal kan uitademen na een rustige uitademing
- Restvolume
o = lucht die nog overblijft
4
Stemstoornissen
