Behandelen en Diagnostiek 4
Inhoudsopgave:
1. CVA en bijbehorende testen
2. Hersenstoornissen\
3. Parkinson en bijbehorende testen
4. MS en bijbehorende testen
5. Spier en zenuw aandoeningen
6. Inhoud klinische tests en protocollen
7. UITWERKINGEN TOETSOPDRACHTEN DIA4
8. UITWERKINGEN TOETSOPDRACHTEN BEH4
,CVA:
CVA heeft het meest complexe ziektebeeld van de drie die we moeten weten voor de toets.
De gevolgen van een CVA kunnen heel wijd variëren, het ligt er allemaal aan op welke plek
de uitval heeft plaatsgevonden. In dit leerpakket hebben we voornamelijk te maken met CVA
patiënten met een hemiparese. Synergieën gaan vaak samen met de parese, denk hierbij
bijvoorbeeld aan de typische flexiesynergie. Echter kan een patiënt ook andere synergieën
ontwikkelen; een synergie houd in dat bewegingen samen worden gevoegd.
Diagnostisch onderzoek over:
- Willekeurige motoriek en kracht > Motricity Index
- Balans > Berg Balance Test
- Sensibiliteit > EMNSA
- Hypertonie> MSA
- Spasticiteit> Tonusonderzoek met de versnellingen (knipmes)
- Rompstabiliteit> Trunk Control Test
- Zelfstandige loopfunctie> Functional Ambulation Categories
- Comfortabele loopsnelheid> 10MWT
- Arm en handfunctie> Frenchay Arm Test
- Zelfstandigheid ADL> Barthel Index
Bij een CVA kan je ook spasticiteit waarnemen (dit gaat vaak samen met de flexiesynergie).
Spasticiteit is extra vaststellen wanneer het ‘knipmesfenomeen geconstateerd wordt.
Definitie CVA: De medische term is Cerebrovasculair Accident (CVA). Dit betekent
letterlijk een ‘ongeluk van de bloedvaten van de hersenen’. Bij zo’n ongeluk gaat
er iets mis met de bloedvoorziening naar de hersenen. Hierdoor krijgt een deel van
die hersenen te weinig zuurstof. Met het gevolg dat hersencellen in dit gebied
kunnen afsterven en hersenfuncties uitvallen.
, Verschillende typen hersenstoornissen
Afasie: cognitieve taalfunctie stoornis
Afasie van Broca: stoornis in taal expressie
Afasie van Wernicke: stoornis in taal begrip
Dysartrie: motorische spraakstoornis
Agnosie: onvermogen om te herkennen
Apperceptieve agnosie: stoornis in visuele waarneming, met agnosie als gevolg
Associatieve agnosie: de visuele waarneming is in contact, maar er is een
disconnectie met het tertiaire gebied, waardoor de betekenis van het object
onduidelijk blijft en er geen herkenning plaatsvindt.
Prosopagnosie: gezichtsblindheid (meestal rechts)
Hemi-neglect: aandachtsoriëntatiestoornis met verwaarlozing van helft van de
ruimte, de visuele input en stimuli zijn er wel, maar worden niet verwerkt in de
hersenen, hierdoor is de persoon zich onbewust van de helft van zijn omgeving, ook
is de persoon zich onbewust van de verwaarlozing en kan deze niet uit zichzelf
corrigeren (meestal links)
Hemi-anopsie: halfzijdige blindheid, bijvoorbeeld door een laesie aan de primaire
visuele cortex, in tegenstelling tot hemi-neglect gaat het hier om een gebrek aan
stimuli en is de persoon zich er wel bewust van, de persoon kan zich dus ook
corrigeren
Amaurosis fugax: blindheid aan één oog
Diplopie: dubbelzien
Apraxie: stoornis in het uitvoeren van handelingen
Ideatorische apraxie: stoornis van het handelingsconcept/idee, de persoon kan de
betekenis van de voorwerpen niet plaatsen en gebruikt de voorwerpen wellicht ook
anders dan waarvoor ze bedoeld zijn (een stoornis in het ‘weten’)
Ideomotorische apraxie: het handelingsidee kan niet worden omgezet in een
motorprogramma (een storing in het ‘aanzetten’ tot motoriek)
Motorische/ kinetische apraxie: de handelingsuitvoering is gestoord, de persoon
weet wat hij moet doen, maar kan het simpelweg gewoon niet (een stoornis in het
‘kunnen’)
, De ziekte van Parkinson:
Patiënten met de Ziekte van Parkinson vertonen een rigide (stijf) patroon. In tegenstelling tot
spasticiteit (CVA) hebben Parkinson patiënten last van rigiditeit. De rigiditeit is vaststellen
aan de hand van het lodenpijpfenomeen, de stijfheid bij deze patiënten voelt aan als een
soort boterachtige zwaarheid die over het gehele bewegingstraject aanwezig is. Deze
stijfheid is niet afhankelijk van snelheid (in tegenstelling tot spasticiteit) en ontstaat bij
extrapiramidale problemen. Bij deze patiënten komt het freezing fenomeen voor; het plots
stoppen en volledig blokkeren in de gang of motoriek. Daarbovenop kan het zijn dat een
patiënt plots onwillekeurige korte snelle stappen zet (festinatie) of niet plotseling kan stoppen
en ongecontroleerd accelereert in de gang (propulsie). Als laatst zie je bij patiënten met
Parkinson een typische gebogen houding (camptocormia).
- Rigide patroon (stijf)
- Freezing
- On-off (medicatie)
- Bradykinesie/ akinesie (trage bewegingen)
- Tremoren (trillingen)
- Lodenpijpfenomeen
Definitie Parkinson: De ziekte van Parkinson is een hersenaandoening waarbij een
kleine groep cellen in de hersenen (in de substantia nigra) beschadigt en afsterft.
Daardoor kunnen de cellen geen dopamine meer aanmaken. En die chemische stof
hebben we juist nodig om soepel te kunnen bewegen en onze lichaamsbewegingen
onder controle te houden.
Diagnostisch onderzoek:
- Inventariseren beginstatus > Intakevragenlijst Parkinson
- Zelfstandigheid en veiligheid lopen > TUG Parkinson
- Loopvermogen > 10MWT Parkinson
- Spierkracht beenstrekkers> 5STS
- Inventariseren over Freezing> NFOG-Q
- Doelen > GAS
- Anticiperende houdingsveranderingen, reactieve houdingscontrole, sensorische
oriëntatie en lopen > Mini-BEST test
- Functionele status > PSK P
- Inventariseren valgeschiedenis> vragenlijst valgeschiedenis
- Gangpatroon, de loopsnelheid en het uithoudingsvermogen: 6MWT P
- Rigiditeit > MAS
- Rigiditeit > klassiek tonusonderzoek lodenpijpfenomeen
Inhoudsopgave:
1. CVA en bijbehorende testen
2. Hersenstoornissen\
3. Parkinson en bijbehorende testen
4. MS en bijbehorende testen
5. Spier en zenuw aandoeningen
6. Inhoud klinische tests en protocollen
7. UITWERKINGEN TOETSOPDRACHTEN DIA4
8. UITWERKINGEN TOETSOPDRACHTEN BEH4
,CVA:
CVA heeft het meest complexe ziektebeeld van de drie die we moeten weten voor de toets.
De gevolgen van een CVA kunnen heel wijd variëren, het ligt er allemaal aan op welke plek
de uitval heeft plaatsgevonden. In dit leerpakket hebben we voornamelijk te maken met CVA
patiënten met een hemiparese. Synergieën gaan vaak samen met de parese, denk hierbij
bijvoorbeeld aan de typische flexiesynergie. Echter kan een patiënt ook andere synergieën
ontwikkelen; een synergie houd in dat bewegingen samen worden gevoegd.
Diagnostisch onderzoek over:
- Willekeurige motoriek en kracht > Motricity Index
- Balans > Berg Balance Test
- Sensibiliteit > EMNSA
- Hypertonie> MSA
- Spasticiteit> Tonusonderzoek met de versnellingen (knipmes)
- Rompstabiliteit> Trunk Control Test
- Zelfstandige loopfunctie> Functional Ambulation Categories
- Comfortabele loopsnelheid> 10MWT
- Arm en handfunctie> Frenchay Arm Test
- Zelfstandigheid ADL> Barthel Index
Bij een CVA kan je ook spasticiteit waarnemen (dit gaat vaak samen met de flexiesynergie).
Spasticiteit is extra vaststellen wanneer het ‘knipmesfenomeen geconstateerd wordt.
Definitie CVA: De medische term is Cerebrovasculair Accident (CVA). Dit betekent
letterlijk een ‘ongeluk van de bloedvaten van de hersenen’. Bij zo’n ongeluk gaat
er iets mis met de bloedvoorziening naar de hersenen. Hierdoor krijgt een deel van
die hersenen te weinig zuurstof. Met het gevolg dat hersencellen in dit gebied
kunnen afsterven en hersenfuncties uitvallen.
, Verschillende typen hersenstoornissen
Afasie: cognitieve taalfunctie stoornis
Afasie van Broca: stoornis in taal expressie
Afasie van Wernicke: stoornis in taal begrip
Dysartrie: motorische spraakstoornis
Agnosie: onvermogen om te herkennen
Apperceptieve agnosie: stoornis in visuele waarneming, met agnosie als gevolg
Associatieve agnosie: de visuele waarneming is in contact, maar er is een
disconnectie met het tertiaire gebied, waardoor de betekenis van het object
onduidelijk blijft en er geen herkenning plaatsvindt.
Prosopagnosie: gezichtsblindheid (meestal rechts)
Hemi-neglect: aandachtsoriëntatiestoornis met verwaarlozing van helft van de
ruimte, de visuele input en stimuli zijn er wel, maar worden niet verwerkt in de
hersenen, hierdoor is de persoon zich onbewust van de helft van zijn omgeving, ook
is de persoon zich onbewust van de verwaarlozing en kan deze niet uit zichzelf
corrigeren (meestal links)
Hemi-anopsie: halfzijdige blindheid, bijvoorbeeld door een laesie aan de primaire
visuele cortex, in tegenstelling tot hemi-neglect gaat het hier om een gebrek aan
stimuli en is de persoon zich er wel bewust van, de persoon kan zich dus ook
corrigeren
Amaurosis fugax: blindheid aan één oog
Diplopie: dubbelzien
Apraxie: stoornis in het uitvoeren van handelingen
Ideatorische apraxie: stoornis van het handelingsconcept/idee, de persoon kan de
betekenis van de voorwerpen niet plaatsen en gebruikt de voorwerpen wellicht ook
anders dan waarvoor ze bedoeld zijn (een stoornis in het ‘weten’)
Ideomotorische apraxie: het handelingsidee kan niet worden omgezet in een
motorprogramma (een storing in het ‘aanzetten’ tot motoriek)
Motorische/ kinetische apraxie: de handelingsuitvoering is gestoord, de persoon
weet wat hij moet doen, maar kan het simpelweg gewoon niet (een stoornis in het
‘kunnen’)
, De ziekte van Parkinson:
Patiënten met de Ziekte van Parkinson vertonen een rigide (stijf) patroon. In tegenstelling tot
spasticiteit (CVA) hebben Parkinson patiënten last van rigiditeit. De rigiditeit is vaststellen
aan de hand van het lodenpijpfenomeen, de stijfheid bij deze patiënten voelt aan als een
soort boterachtige zwaarheid die over het gehele bewegingstraject aanwezig is. Deze
stijfheid is niet afhankelijk van snelheid (in tegenstelling tot spasticiteit) en ontstaat bij
extrapiramidale problemen. Bij deze patiënten komt het freezing fenomeen voor; het plots
stoppen en volledig blokkeren in de gang of motoriek. Daarbovenop kan het zijn dat een
patiënt plots onwillekeurige korte snelle stappen zet (festinatie) of niet plotseling kan stoppen
en ongecontroleerd accelereert in de gang (propulsie). Als laatst zie je bij patiënten met
Parkinson een typische gebogen houding (camptocormia).
- Rigide patroon (stijf)
- Freezing
- On-off (medicatie)
- Bradykinesie/ akinesie (trage bewegingen)
- Tremoren (trillingen)
- Lodenpijpfenomeen
Definitie Parkinson: De ziekte van Parkinson is een hersenaandoening waarbij een
kleine groep cellen in de hersenen (in de substantia nigra) beschadigt en afsterft.
Daardoor kunnen de cellen geen dopamine meer aanmaken. En die chemische stof
hebben we juist nodig om soepel te kunnen bewegen en onze lichaamsbewegingen
onder controle te houden.
Diagnostisch onderzoek:
- Inventariseren beginstatus > Intakevragenlijst Parkinson
- Zelfstandigheid en veiligheid lopen > TUG Parkinson
- Loopvermogen > 10MWT Parkinson
- Spierkracht beenstrekkers> 5STS
- Inventariseren over Freezing> NFOG-Q
- Doelen > GAS
- Anticiperende houdingsveranderingen, reactieve houdingscontrole, sensorische
oriëntatie en lopen > Mini-BEST test
- Functionele status > PSK P
- Inventariseren valgeschiedenis> vragenlijst valgeschiedenis
- Gangpatroon, de loopsnelheid en het uithoudingsvermogen: 6MWT P
- Rigiditeit > MAS
- Rigiditeit > klassiek tonusonderzoek lodenpijpfenomeen
