Psychologie Hoofdstuk 1
1.1
De evolutietheorie: is de natuurwetenschappelijke of biologische verklaring voor de
evolutie van het leven op aarde en het ontstaan en uitsterven van soort organismen
op aarde.
1.2
Zenuwstelsel: de hersenen, het ruggenmerg en alle zenuwuiteinden en
zenuwbanen in de rest van ons lichaam
Centraal zenuwstelsel: hersenen en het ruggenmerg
Via een netwerk van zenuwen zijn de hersenen en het ruggenmerg met de rest van
het lichaam verbonden. Op die manier worden signalen vanuit en naar het centrale
zenuwstelsel doorgegeven. Dankzij de hersenen hebben we een bewustzijn, een
geheugen en kunnen we ingewikkelde handelingen verrichten.
Perifeer zenuwstelsel: bestaat uit een netwerk zenuwbanen en zenuwuiteinden dat
de communicatie verzorgt tussen spieren, organen, zintuigen, hersenen en het
ruggenmerg
1.3.1
De hersenen worden ook wel het brein genoemd. Het is dat deel van het centraal
zenuwstelsel dat zich in het hoofd bevindt. De schedel is het bot structuur die
vormgeeft aan het hoofd, en het beschermt de hersenen. Tussen de schedel en
hersenmassa zit een holte die gevuld is met vloeistof – het vocht heeft een schok
dempende functies
Ruggenmerg: bevindt zich in de wervelkolom. Het is een bundel zenuwbanen
waarmee informatie wordt ontvangen en verplaatst
De hersenen verschillen van grootte, hoe zwaarder/groter je bent hoe meer hersens
je hebt.
Het encefalisatie quotiënt: is de verhouding tussen hersenen en lichaamsvolume.
Hoe hoger dit quotiënt, hoe complexer en intelligenter de diersoort. De mens heeft
het hoogste quotiënt
1.3.2
Buitenkant hersenen – hersenschors (cortex)–is een 3 mm dikke laag grijze stof die
aan de buitenkant van de grote hersenen ligt. Dit deel van de hersenen is bij de
mens zo hoog ontwikkeld, dat het in soort plooien moet liggen om in de schedel te
passen. Ook zorgt het ervoor dat zowel mensen als dieren ingewikkelde
vaardigheden zoals communicatie kunnen leren
,Hersenen
- Grote hersenen
- Kleine hersenen
- Hersenstam
Grote hersenen: de grote hersenen omvatten het grootste deel van de hersenen en
zijn bij mensen het grootst. Ze zijn de plek waar de complexe cognitieve en
emotionele processen plaatsvinden. De grote hersenen worden onderverdeeld in 4
kwabben
- Frontaalkwab: houden zich meer bezig met de fijne motoriek – schrijven,
spraak, stemming, denkvermogen en plannen maken. (Taalbeheersing vindt
plaats aan de linkerkant)
- Pariëtaal kwab: registeren en interpreteren we lichamelijke gewaarwording
zoals temperatuur, pijn of tast. Ze zijn ook actief als je een rekensom maakt en
ook als je leest
- Slaapkwab: spelen een rol bij het onthouden en herkennen van mensen en
voorwerpen en bij het terughalen van herinnerringen. Ook geluidsherkenning
en spraak
- Achterhoofdkwab: houden zich bezig met
het gezichtsvermogen zoals het herkennen
van gezichten en het interpreteren van
plaatjes, kleurwaarneming, herkennen van
figuren en inschatten van afstand en grootte
Kleine hersenen: de kleine hersenen liggen aan der
onder en achterkant van de grote hersenen. Zij zijn vooral verantwoordelijk voor:
- Motoriek
- Automatische handelingen
- Cognitieve processen (aandacht, reguleren van angst en plezierreacties)
- Zorgen voor de coördinatie, nauwkeurigheid en timing van de bewegingen die
in de motorische schors van de grote hersenen zijn opgestart
Hersenstam: verbindt de grote hersenen met de kleine hersenen en het
ruggenmerg. De hersenstam bestuurt belangrijke levensfuncties zoals de
spijsvertering, temperatuur, hartslag, ademhaling en bloeddruk
De hersenschors bestaat uit 2 hersenhelften.
Linkerhersenhelft bestuurt de rechterkant van het lichaam en de rechterhersenhelft
bestuurt de linkerkant van het lichaam. Dit heet lateralisatie – duidt op verschillen in
specialisatie van de beide hersenhelften. Dit kunnen verschillen zijn in het reguleren
van zintuigen, motoriek, emoties enz
,De hersenbalk (corpus callosum) verbindt de twee grote hersenhelften met elkaar
en zorgt dat ze informatie kunnen uitwisselen
1.3.3
Het ruggenmerg speelt een belangrijke rol bij het doorgeven van signalen van de
hersenen naar de rest van het lichaam en andersom. Het speelt ook een rol met
reflexen,
Bij een reflex wordt de binnenkomende prikkel, meteen in het ruggenmerg
omgeschakeld naar een motorische prikkel waardoor je een plotselinge/snelle
beweging maakt. Gelijktijdig gaat er een prikkel naar de hersenen die nog niet is
aangekomen op het moment dat de snelle beweging als is geweest. Het besef komt
dus pas later
, 1.4 Bouwstenen van de hersenen
Zenuwcel (neuronen) transporteren en verwerken de informatie die permanent door
ons lichaam – en vooral door ons brein circuleert. Zenuwcellen zijn er voor het
verplaatsen en voor het denkwerk. Informatie kan afkomstig zijn van buiten het
lichaam, maar ook van binnen het lichaam. We hebben er zo een 90 miljard. Ze
verwerken en transporteren informatie en signalen
Bijna alle zenuwcellen zijn bij de zwangerschap aangemaakt. Bij de geboorte hadden
we zo goed als alle zenuwcellen, maar ook na de geboorte kan dit nog, maar dit is
dan wel vele malen minder
Gliacellen: een gliacel bevindt zich ook in ons zenuwstelsel.
- Ze ondersteunen de zenuwcellen en zorgen dat deze op hun plaats blijven,
- Helpen beschadigde zenuwcellen herstellen en voeren ze voedingstoffen aan
en afvalstoffen af
- Sommige gliacellen (microglia) beschermen de hersenen tegen infectie en
ziektekiemen
- Gliacellen en dan het type astrocyste vervullen een rol in het doorgeven van
informatie
- Gliacellen maken vet aan, dit vet (myeline) wordt gebruikt om zenuwcellen te
isoleren. Als dat gebeurt kan informatie sneller doorgegeven worden
Als myeline wordt afgebroken, dan kan dat onder andere leiden tot multiple sclerose:
is een aandoening van het centraal zenuwstelsel en waarschijnlijk een auto-
immuunziekte.
De beschermde werking van gliacellen verzwakt als mensen ouder worden, mede
daarom spelen ze ene rol bij alzheimer
De glia index is de verhouding tussen het aantal zenuwcellen en gliacellen
1.1
De evolutietheorie: is de natuurwetenschappelijke of biologische verklaring voor de
evolutie van het leven op aarde en het ontstaan en uitsterven van soort organismen
op aarde.
1.2
Zenuwstelsel: de hersenen, het ruggenmerg en alle zenuwuiteinden en
zenuwbanen in de rest van ons lichaam
Centraal zenuwstelsel: hersenen en het ruggenmerg
Via een netwerk van zenuwen zijn de hersenen en het ruggenmerg met de rest van
het lichaam verbonden. Op die manier worden signalen vanuit en naar het centrale
zenuwstelsel doorgegeven. Dankzij de hersenen hebben we een bewustzijn, een
geheugen en kunnen we ingewikkelde handelingen verrichten.
Perifeer zenuwstelsel: bestaat uit een netwerk zenuwbanen en zenuwuiteinden dat
de communicatie verzorgt tussen spieren, organen, zintuigen, hersenen en het
ruggenmerg
1.3.1
De hersenen worden ook wel het brein genoemd. Het is dat deel van het centraal
zenuwstelsel dat zich in het hoofd bevindt. De schedel is het bot structuur die
vormgeeft aan het hoofd, en het beschermt de hersenen. Tussen de schedel en
hersenmassa zit een holte die gevuld is met vloeistof – het vocht heeft een schok
dempende functies
Ruggenmerg: bevindt zich in de wervelkolom. Het is een bundel zenuwbanen
waarmee informatie wordt ontvangen en verplaatst
De hersenen verschillen van grootte, hoe zwaarder/groter je bent hoe meer hersens
je hebt.
Het encefalisatie quotiënt: is de verhouding tussen hersenen en lichaamsvolume.
Hoe hoger dit quotiënt, hoe complexer en intelligenter de diersoort. De mens heeft
het hoogste quotiënt
1.3.2
Buitenkant hersenen – hersenschors (cortex)–is een 3 mm dikke laag grijze stof die
aan de buitenkant van de grote hersenen ligt. Dit deel van de hersenen is bij de
mens zo hoog ontwikkeld, dat het in soort plooien moet liggen om in de schedel te
passen. Ook zorgt het ervoor dat zowel mensen als dieren ingewikkelde
vaardigheden zoals communicatie kunnen leren
,Hersenen
- Grote hersenen
- Kleine hersenen
- Hersenstam
Grote hersenen: de grote hersenen omvatten het grootste deel van de hersenen en
zijn bij mensen het grootst. Ze zijn de plek waar de complexe cognitieve en
emotionele processen plaatsvinden. De grote hersenen worden onderverdeeld in 4
kwabben
- Frontaalkwab: houden zich meer bezig met de fijne motoriek – schrijven,
spraak, stemming, denkvermogen en plannen maken. (Taalbeheersing vindt
plaats aan de linkerkant)
- Pariëtaal kwab: registeren en interpreteren we lichamelijke gewaarwording
zoals temperatuur, pijn of tast. Ze zijn ook actief als je een rekensom maakt en
ook als je leest
- Slaapkwab: spelen een rol bij het onthouden en herkennen van mensen en
voorwerpen en bij het terughalen van herinnerringen. Ook geluidsherkenning
en spraak
- Achterhoofdkwab: houden zich bezig met
het gezichtsvermogen zoals het herkennen
van gezichten en het interpreteren van
plaatjes, kleurwaarneming, herkennen van
figuren en inschatten van afstand en grootte
Kleine hersenen: de kleine hersenen liggen aan der
onder en achterkant van de grote hersenen. Zij zijn vooral verantwoordelijk voor:
- Motoriek
- Automatische handelingen
- Cognitieve processen (aandacht, reguleren van angst en plezierreacties)
- Zorgen voor de coördinatie, nauwkeurigheid en timing van de bewegingen die
in de motorische schors van de grote hersenen zijn opgestart
Hersenstam: verbindt de grote hersenen met de kleine hersenen en het
ruggenmerg. De hersenstam bestuurt belangrijke levensfuncties zoals de
spijsvertering, temperatuur, hartslag, ademhaling en bloeddruk
De hersenschors bestaat uit 2 hersenhelften.
Linkerhersenhelft bestuurt de rechterkant van het lichaam en de rechterhersenhelft
bestuurt de linkerkant van het lichaam. Dit heet lateralisatie – duidt op verschillen in
specialisatie van de beide hersenhelften. Dit kunnen verschillen zijn in het reguleren
van zintuigen, motoriek, emoties enz
,De hersenbalk (corpus callosum) verbindt de twee grote hersenhelften met elkaar
en zorgt dat ze informatie kunnen uitwisselen
1.3.3
Het ruggenmerg speelt een belangrijke rol bij het doorgeven van signalen van de
hersenen naar de rest van het lichaam en andersom. Het speelt ook een rol met
reflexen,
Bij een reflex wordt de binnenkomende prikkel, meteen in het ruggenmerg
omgeschakeld naar een motorische prikkel waardoor je een plotselinge/snelle
beweging maakt. Gelijktijdig gaat er een prikkel naar de hersenen die nog niet is
aangekomen op het moment dat de snelle beweging als is geweest. Het besef komt
dus pas later
, 1.4 Bouwstenen van de hersenen
Zenuwcel (neuronen) transporteren en verwerken de informatie die permanent door
ons lichaam – en vooral door ons brein circuleert. Zenuwcellen zijn er voor het
verplaatsen en voor het denkwerk. Informatie kan afkomstig zijn van buiten het
lichaam, maar ook van binnen het lichaam. We hebben er zo een 90 miljard. Ze
verwerken en transporteren informatie en signalen
Bijna alle zenuwcellen zijn bij de zwangerschap aangemaakt. Bij de geboorte hadden
we zo goed als alle zenuwcellen, maar ook na de geboorte kan dit nog, maar dit is
dan wel vele malen minder
Gliacellen: een gliacel bevindt zich ook in ons zenuwstelsel.
- Ze ondersteunen de zenuwcellen en zorgen dat deze op hun plaats blijven,
- Helpen beschadigde zenuwcellen herstellen en voeren ze voedingstoffen aan
en afvalstoffen af
- Sommige gliacellen (microglia) beschermen de hersenen tegen infectie en
ziektekiemen
- Gliacellen en dan het type astrocyste vervullen een rol in het doorgeven van
informatie
- Gliacellen maken vet aan, dit vet (myeline) wordt gebruikt om zenuwcellen te
isoleren. Als dat gebeurt kan informatie sneller doorgegeven worden
Als myeline wordt afgebroken, dan kan dat onder andere leiden tot multiple sclerose:
is een aandoening van het centraal zenuwstelsel en waarschijnlijk een auto-
immuunziekte.
De beschermde werking van gliacellen verzwakt als mensen ouder worden, mede
daarom spelen ze ene rol bij alzheimer
De glia index is de verhouding tussen het aantal zenuwcellen en gliacellen
