Onderzoekend vermogen
1. Probleemanalyse
1.1Casusbeschrijving
Mijn casus gaat over een 46 jarige man met schizofrenie en Ongespecificeerde obsessieve-compulsieve of
verwante stoornis. Dhr. verblijft sinds 2012 in de kliniek voortgezette behandeling. Er is sprake van een lange
psychiatrische voorgeschiedenis waarbij cliënt vanaf 2001 in beeld kwam bij de GGZ en vanaf 2003 in zorg is
van Yulius. Somatisch gezien heeft cliënt metabool syndroom, er is sprake van een verhoogd glucosegehalte en
(behandelde) hypercholesterolemie, abdominale obesitas gezien zijn grote buikomvang en een BMI hoger dan
30. Dhr slikt Clozapine 100 mg per dag. Overgewicht is een veel voorkomende bijwerking van atypische
antipsychotica (clozapine). Omdat dhr. Overgewicht heeft word zijn conditie en dagelijks functioneren deels
belemmerd.
1.2Probleemstelling.
Het gebruik van atypische antipsychotica veroorzaakt overgewicht. Dit overgewicht heeft negatieve gevolgend
voor dhr. Op zowel fysiek als mentaal gebied. Er is een gebrek aan kennis over overgewicht door het gebruik
van atypische antipsychotica. In de praktijk is dit een probleem wat vaak voorkomt. Er is ook een gebrek aan
interventies die toegepast kunnen worden om overgewicht door gebruik van atypische antipsychotica te
voorkomen.
1.3Probleem onderbouw uit vakliteratuur.
In de wetenschappelijke literatuur word geschreven over overgewicht door gebruik van atypische
antipsychotica. Zo schrijft de website pharmaselecta “de meeste atypische antipsychotica hebben een groter
risico op overgewicht dan de klassieke middelen, waarbij het risico bij clozapine en olanzapine het grootst is”.
In een artikel op hun website (Cengic., 2003) Het bijwerkingenprofiel van antipsychotica speelt een belangrijke
rol bij de keuze van een middel door de behandelend arts en de patiënt (Collaborative working group on clinical
trial evaluations 1998), omdat de effectiviteit van de meeste antipsychotica vergelijkbaar is (Fleischhacker
1999). Gewichtstoename is een bekende bijwerking van antipsychotica. Onderzoeken wijzen erop dat
gewichtstoename een negatief effect heeft op de medicatietrouw van patiënten met schizofrenie
(Collaborative working group on clinical trial evaluations 1998), en daardoor het beloop van schizofrenie
negatief beïnvloedt (Robinson e.a. 1999). Gewichtstoename als bijwerking van antipsychotica heeft ook een
negatieve invloed op de algehele gezondheid van patiënten. Ook kan de gewichtstoename een negatieve
invloed hebben op de lichaamsbeleving van patiënten, en op het gevoel van zelfwaardering, dat mogelijk door
schizofrenie toch al aangetast is.
Dat medicijn gebruik veel invloed heeft op het gewicht, blijkt uit de cijfers van Mens-en-gezondheid (2019)
waarin te vinden is dat 10 tot 15% van de gevallen van obesitas veroorzaakt word door medicijn gebruik. De
medicijnen zorgen voor overgewicht doordat zij de eetlust versterken, de vetopnamen te vergroten of de
verbranding te verminderen. Medicijnen waarvan bekend is dat ze hiervoor zorgen, zijn onder andere
atypische antipsychotica. Daarom is het belangrijk deze gewichtstoename te controleren en te beperken.
, 1.4 Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is onderzoeken in hoeverre cognitieve cognitieve gedragstherapie invloed kan
hebben op het verminderen van gewichtstoename veroorzaakt door atypische antipsychotica.
1.5 Vraagstelling
P: Cliënten met overgewicht, veroorzaakt door het gebruik van atypische antipsychotica
I: Cognitieve gedragstherapie
O: Verminderen van gewichtstoenamen
Onderzoeksvraag: In hoeverre heeft cognitieve gedragstherapie invloed op het verminderen van
gewichtstoenamen bij cliënten die atypische antipsychotica gebruiken.
2. Onderzoeksmethode
2.1 zoekplan en zoek strategie
De databanken waarin in wetenschappelijke artikelen heb uitgezocht zijn Pubmed en CINAHL. In pubmed word
gebruik gemaakt van MeSH termen, dit zijn trefwoorden die aan een artikel gekoppeld zijn. Het gebruik hiervan
levert bruikbare resultaten op. Ik heb naar geschikte artikelen gezocht met de kernwoorden: overgewicht,
cognitieve gedragstherapie, gezond gewicht en atypische antipsychotica. In onderstaand schema heb ik
verschillende termen, synoniemen en de Engelse benamingen benoemd. Door gebruik te maken van de
Boleaanse zoekoperator (AND, OR en NOT) kunnen je de zoekresultaten verfijnen.
AND: alle opgegeven zoektermen moeten in het artikel voorkomen.
OR: een of beide zoektemen moeten in het artikel voorkomen.
NOT: de opgegeven zoektermen mogen niet in het artikel voorkomen.
Termen Synoniem Engels meSH
Patiënt/probleem overgewicht Obesitas Overweight Overweight
Te zwaar Excess weight Obesity
Zwaarlijvig Obesity
Corpulent
Gezet
Intervention Cognitieve Cognitive Cognitive
gedragstherapie Behavioral Behavioral
Therapy Therapy
outcome Gezond gewicht Goed gewicht Healty Ideal body mass
Weight Weight
Normal body weight
Ideal body mass
Datum: 14-01-2022
Databank: Pubmed
Zoektermen: Overweight (MeSH)AND Cognitive behavior therapy (MeSH)
Zoekresultaten: 54 items
1. Probleemanalyse
1.1Casusbeschrijving
Mijn casus gaat over een 46 jarige man met schizofrenie en Ongespecificeerde obsessieve-compulsieve of
verwante stoornis. Dhr. verblijft sinds 2012 in de kliniek voortgezette behandeling. Er is sprake van een lange
psychiatrische voorgeschiedenis waarbij cliënt vanaf 2001 in beeld kwam bij de GGZ en vanaf 2003 in zorg is
van Yulius. Somatisch gezien heeft cliënt metabool syndroom, er is sprake van een verhoogd glucosegehalte en
(behandelde) hypercholesterolemie, abdominale obesitas gezien zijn grote buikomvang en een BMI hoger dan
30. Dhr slikt Clozapine 100 mg per dag. Overgewicht is een veel voorkomende bijwerking van atypische
antipsychotica (clozapine). Omdat dhr. Overgewicht heeft word zijn conditie en dagelijks functioneren deels
belemmerd.
1.2Probleemstelling.
Het gebruik van atypische antipsychotica veroorzaakt overgewicht. Dit overgewicht heeft negatieve gevolgend
voor dhr. Op zowel fysiek als mentaal gebied. Er is een gebrek aan kennis over overgewicht door het gebruik
van atypische antipsychotica. In de praktijk is dit een probleem wat vaak voorkomt. Er is ook een gebrek aan
interventies die toegepast kunnen worden om overgewicht door gebruik van atypische antipsychotica te
voorkomen.
1.3Probleem onderbouw uit vakliteratuur.
In de wetenschappelijke literatuur word geschreven over overgewicht door gebruik van atypische
antipsychotica. Zo schrijft de website pharmaselecta “de meeste atypische antipsychotica hebben een groter
risico op overgewicht dan de klassieke middelen, waarbij het risico bij clozapine en olanzapine het grootst is”.
In een artikel op hun website (Cengic., 2003) Het bijwerkingenprofiel van antipsychotica speelt een belangrijke
rol bij de keuze van een middel door de behandelend arts en de patiënt (Collaborative working group on clinical
trial evaluations 1998), omdat de effectiviteit van de meeste antipsychotica vergelijkbaar is (Fleischhacker
1999). Gewichtstoename is een bekende bijwerking van antipsychotica. Onderzoeken wijzen erop dat
gewichtstoename een negatief effect heeft op de medicatietrouw van patiënten met schizofrenie
(Collaborative working group on clinical trial evaluations 1998), en daardoor het beloop van schizofrenie
negatief beïnvloedt (Robinson e.a. 1999). Gewichtstoename als bijwerking van antipsychotica heeft ook een
negatieve invloed op de algehele gezondheid van patiënten. Ook kan de gewichtstoename een negatieve
invloed hebben op de lichaamsbeleving van patiënten, en op het gevoel van zelfwaardering, dat mogelijk door
schizofrenie toch al aangetast is.
Dat medicijn gebruik veel invloed heeft op het gewicht, blijkt uit de cijfers van Mens-en-gezondheid (2019)
waarin te vinden is dat 10 tot 15% van de gevallen van obesitas veroorzaakt word door medicijn gebruik. De
medicijnen zorgen voor overgewicht doordat zij de eetlust versterken, de vetopnamen te vergroten of de
verbranding te verminderen. Medicijnen waarvan bekend is dat ze hiervoor zorgen, zijn onder andere
atypische antipsychotica. Daarom is het belangrijk deze gewichtstoename te controleren en te beperken.
, 1.4 Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is onderzoeken in hoeverre cognitieve cognitieve gedragstherapie invloed kan
hebben op het verminderen van gewichtstoename veroorzaakt door atypische antipsychotica.
1.5 Vraagstelling
P: Cliënten met overgewicht, veroorzaakt door het gebruik van atypische antipsychotica
I: Cognitieve gedragstherapie
O: Verminderen van gewichtstoenamen
Onderzoeksvraag: In hoeverre heeft cognitieve gedragstherapie invloed op het verminderen van
gewichtstoenamen bij cliënten die atypische antipsychotica gebruiken.
2. Onderzoeksmethode
2.1 zoekplan en zoek strategie
De databanken waarin in wetenschappelijke artikelen heb uitgezocht zijn Pubmed en CINAHL. In pubmed word
gebruik gemaakt van MeSH termen, dit zijn trefwoorden die aan een artikel gekoppeld zijn. Het gebruik hiervan
levert bruikbare resultaten op. Ik heb naar geschikte artikelen gezocht met de kernwoorden: overgewicht,
cognitieve gedragstherapie, gezond gewicht en atypische antipsychotica. In onderstaand schema heb ik
verschillende termen, synoniemen en de Engelse benamingen benoemd. Door gebruik te maken van de
Boleaanse zoekoperator (AND, OR en NOT) kunnen je de zoekresultaten verfijnen.
AND: alle opgegeven zoektermen moeten in het artikel voorkomen.
OR: een of beide zoektemen moeten in het artikel voorkomen.
NOT: de opgegeven zoektermen mogen niet in het artikel voorkomen.
Termen Synoniem Engels meSH
Patiënt/probleem overgewicht Obesitas Overweight Overweight
Te zwaar Excess weight Obesity
Zwaarlijvig Obesity
Corpulent
Gezet
Intervention Cognitieve Cognitive Cognitive
gedragstherapie Behavioral Behavioral
Therapy Therapy
outcome Gezond gewicht Goed gewicht Healty Ideal body mass
Weight Weight
Normal body weight
Ideal body mass
Datum: 14-01-2022
Databank: Pubmed
Zoektermen: Overweight (MeSH)AND Cognitive behavior therapy (MeSH)
Zoekresultaten: 54 items
