Pathofysiologie I samenvatting volledige cursus

PATHOFYSIOLOGIE I: 1e Bachelor Farmaceutische Wetenschappen
2020 - 2021


HOOFDSTUK I: ALGEMENE BEGRIPPEN
1. Vloeistofcompartimenten in het organisme …………………………………………………………………………2
2. De celmembraan ………………………………………………………………………………………………………………….3
3. Intercellulaire communicatie ………………………………………………………………………………………………..6
4. Cellulaire signaaltransductie …………………………………………………………………………………………………7
5. Algemene homeostatische mechanismen …………………………………………………………………………….7
6. Enkele belangrijke anatomische begrippen …………………………………………………………………………..9



HOOFDSTUK II: ONCOLOGIE
1. Normale en pathologische cellulaire homeostase ……………………………………………………………….11
1.1. Cellulaire homeostasemechanismen ……………………………………………………………………………11
1.2. Celbeschadiging ……………………………………………………………………………………………………………12
1.3. Kanker ………………………………………………………………………………………………………………………….13


HOOFDSTUK III: NEUROLOGIE
1. Introductie tot cellen en opbouw van het zenuwstelsel ………………………………………………………21
2. Generatie en conductie van actiepotentialen ……………………………………………………………………..28
3. Synaptische transmissie ………………………………………………………………………………………………………31
4. Het somatosensore systeem ………………………………………………………………………………………………..37
5. De speciale zintuigen ……………………………………………………………………………………………………………41
6. Het motorische systeem ………………………………………………………………………………………………………48
7. Integratieve functies van het zenuwstelsel ………………………………………………………………………….49
8. Het autonome zenuwstelsel en zijn controle ……………………………………………………………………….54




1

,HOOFDSTUK I: ALGEMENE BEGRIPPEN


1. Vloeistofcompartimenten in het organisme
1.1. Verdeling van water
H2O : 60%

→ 40 % ICV = intracellulaire vloeistof

→ 20 % ECV = extracellulaire vloeistof : opname O2 / nutriënten & afgifte afvalstoffen

- 15 % ISV = interstitiële (intercellulaire) vloeistof

- 5% vasculaire vloeistof = plasma



1.2. Samenstelling lichaamsvloeistoffen
- In ECV: Plasma ~ ISV (behalve plasma meer EW).

- ECV  ICV

* ECV: vnl. Na+ en Cl- - ionen & hogere C(Ca2+)

* ICV: vnl. K+, fosfaten en EW

- Homeostase = essentieel bv. C(K+)  : hartritmestoornissen.



1.3. Meten vh volume van de lichaamsvloeistoffen
▪ Theoretisch: toedienen bep. hoeveelheid molecule: homogeen verdeelt + meten C
Distributievolume = totale hvlh toegediend / C in staal

▪ Totale hoeveelheid lichaamswater: bepalen distributieV D2O (deuteriumoxide = zwaar water)
of aminopyrine.

▪ Meting plasmavolume: vereiste = moleculen die in bloedbaan blijven bv. kleurstoffen die op
plasma-EW binden of radioactief gemerkt albumine.

▪ Volume ECV: moeilijk door weinig stoffen exclusief extracellulair + snel in evenwicht → beste
= inuline.

▪ Volume ISV: onmogelijk rechtstreeks = ECV – plasmavolume.

▪ Volume ICV: onmogelijk rechtstreeks = totale lichaamswater – ECV.




2

,2. De celmembraan
2.1. Structuur
< Lipiden: dubbele laag van fosfolipiden

- Fosfaatgroep: polair/hydrofiel

- Vetzuurketens: apolair/hydrofoob

< Proteïnen: diverse functies
- Structureel bouwelement - Ionenkanalen
- Transportproteïnen = carriers - Enzymen: katalyseren
- Receptoren: binden neurotransmitters, hormonen, gnm → intracellulaire processen → effecten


2.2. Transport doorheen celmembraan
2.2.1. Passieve diffusie
= Volgens concentratiegradiënt: afhankelijk van grootte, lading en vetoplosbaarheid.

Lipidenlaag: permeabel voor H2O, niet voor grote (EW, gnm), geladen en sterk polaire moleculen.



2.2.2. Gespecialiseerde mechanismen

▪ Kleine moleculen volgens concentratie/elektrische gradiënt:

* Gefaciliteerde diffusie met transporteiwit (carrier) (bv. glucose ISV → ICV).

* Openen ionenkanalen o.i.v. ligand (ligand-gated kanalen) of o.i.v. wijziging in Em (voltage-gated =
spanningsgevoelige kanalen).


▪ Kleine moleculen tegen concentratie/elektrische gradiënt:
= Actief transport: E nodig < ATP
→ Transport via transporteiwitten = ATP-asen = pompen: E halen uit afbraak ATP.

Types transporteiwitten:

- Uniports: transport 1 substantie

- Symports: transport ≠ substanties in dezelfde richting (bv. Na+/glucose co-transport darmmucosa)

- Antiports: uitwisseling substanties tussen ICV/ECV (bv. Na+/K+-ATP-ase)



▪ Secundair actief transport: dikwijls actief transport Na+ → ECV via Na+/K+-ATP-ase drijvende kracht
voor transport andere moleculen bv. Na+/glucose & Na+/AZ co-transport in darmmucosa, ….




3

, ▪ Transport van grote moleculen:
- Exocytose: ICV → ECV: fusie membraan secretiegranule met CM : vereist E en Ca2+.
- Endocytose: ECV → ICV: invaginatie CM: omsluiten molecule + sluiten CM  vacuole = vesikel.
* Opgelost materiaal: pinocytose.
* Niet-opgelost materiaal: fagocytose.


2.3. Membraanpotentiaal Em
2.3.1. Rustmembraanpotentiaal
Potentiaalverschil tussen ICV-ECV ~ 3 factoren:

▪ Na+/K+-ATP-ase pompactiviteit (drijvende kracht)

Na+
ICV ECV
K+

= Tegen concentratiegradiënt: actief: E (ATP) nodig.
- Elektrogeen: geeft aanleiding tot potentiaalverschil: 3 Na+ → ECV voor 2 K+ → ICV (- t.o.v. ECV +).
- Geïnhibeerd door digitalis glycosiden: gnm voor hartfalen  fataal bij overdosering: blokkeren Em.

▪ Verschil in membraanpermeabiliteit (P) voor ionen

PNa+ en PK+ = beperkt: PNa+ < PK+ door K+-lek kanaal.
 Volgens concentratiegradiënt: K+ ICV → ECV  ICV nog meer negatief.
Lek K+ wel beperkt door elektrische gradiënt: werkt uitvloei + ladingen tegen.

▪ Verschil samenstelling ICV-ECV

Negatieve ladingen: * ICV: < Prot- en Fosf- : synthese in cel + membraanimpermeabel.
* ECV < Cl- : door elektrische gradiënt Cl- ICV → ECV.

Cl--efflux  ICV minder negatief maar beperkt door Cgradiënt: onvoldoende om Em te compenseren.
 ICV blijft – t.o.v. ECV!
 Conventioneel: Em negatief

2.3.2. De actiepotentiaal
Em meestal stabiel: niet in exciteerbare cellen (zenuw, spier, kliercellen) → actiepotentiaal mogelijk.
AP = kortstondige voortgeleide omkeer van rustmembraanpotentiaal van - → +.

▪ Fasen actiepotentiaal

▪ Fase 1: o.i.v. stimulus Em  (depolarisatie) tot drempelpotentiaal (DP).
▪ Fase 0: o.i.v. depolarisatie openen Em-gevoelige Na+-kanalen → Na+-influx →snelle
depolarisatie.
▪ Fase 1: bij + Em: sluiten Na+-kanalen; depolarisatie max.
▪ Fase 2: openen Em-gevoelige K+-kanalen → K+-efflux → repolarisatie. Ook openen Em-gevoelige
Ca2+-kanalen → Ca2+-influx → verdere depolarisatie.
 K+-efflux en Ca2+-influx zijn in evenwicht: evenwichtsplateau in verloop AP.

4