Samenvatting Psychomotorische ontwikkeling deel 1 : eerste semester

Psychomotorische ontwikkeling
Inhoud
Situering van het vakgebied...................................................................................................................2
1. Psychomotoriek..................................................................................................................................2
2. Psychomotorische therapie................................................................................................................2
3. Wat is PMO?.......................................................................................................................................3
Theoretische concepten over motorische ontwikkeling.........................................................................3
1. Maturatie – rijpingstheorie.................................................................................................................3
2. Informatie – theoretische benadering................................................................................................3
3. De ecologische of contextuele theorie – constraints model van Newell (1986).................................3
Een breder kader – ontwikkelingspsychologie.......................................................................................5
1. Prenatale periode...............................................................................................................................5
2. Baby / peuter......................................................................................................................................5
3. Jong kind : 2 – 6 jaar...........................................................................................................................5
4. Schoolkind : 6 – 12 jaar.......................................................................................................................6
5. Adolescentie.......................................................................................................................................6
6. Volwassene : 20 – 60 jaar...................................................................................................................7
7. Senior : +60 jaar..................................................................................................................................7
8. Integratie van de verschillende delen van de ontwikkeling................................................................8
Eerste bewegingsgedrag.......................................................................................................................10
1. Spontane bewegingen – general movements...................................................................................10
2. Infantiele reflexen............................................................................................................................10
3. Motorische mijlpalen........................................................................................................................11
Vaardigheden & metaforen over verloop van progressie van bewegingsvaardigheden......................11
1. Enkele inleidende begrippen :..........................................................................................................12
2. Soorten vaardigheden......................................................................................................................12
3. Het motorisch ontwikkelingsproces – beklimmen van bergen.........................................................15
4. Opbouw van bewegingsgedrag.........................................................................................................16
PM praktische opbouw met ankers naar theorie.................................................................................16
1. Verschillende modellen – andere klemtonen :.................................................................................16
2. Hoofdcomponenten van de PM........................................................................................................17




1

,Situering van het vakgebied

1. Psychomotoriek
= Studie van de motoriek waarin de gedragingen tot uiting komen (Vallaey 1990).
= Langzaam gepaard opbouwen van denken en bewegen tot handelend denken of doelbewust
bewegen, wat gebeurt door de interactie van de ≠ motorische en psychische functies (Samaey).
= Juist en aangepast bewegen (speelkriebels).

Psychomotoriek verwijst naar het motorisch – intentioneel bewegen. Het doelgericht inzetten van je
lichaam en je bewegingen om een specifiek, vooraf bepaald doel te bereiken.

Samenwerking
Motorisch = spieren, gewrichten…
Cognitie = wat ga ik doen, hoe ga ik dit doen?
Sociale = met wie, naar wie, alleen of in interactie met anderen…
Emotioneel = hoe passen je houding en beweging aan je emoties?

PMO is de simultane ontwikkeling van lichaam, geest en gedrag.

Psychomotoriek – Intentioneel bewegen, gericht naar een doel met de juiste
9 maand tot 25 jaar bewegingsmogelijkheden waarbij ook de sociale en emotionele
component een rol speelt.
Sensomotoriek – Software = het leren gebruiken van de hardware, al doende neem je waar
4 maand tot 2 jaar wat je kunt, al voelend ontdek je de bruikbaarheid van je NM system zodat
je het leert besturen en verder ontwikkelen = sensomotorisch leerproces.
Neuromotoriek – Hardware van de psychomotoriek = neurologie + anatomie.
0 tot 4 maand Motoriek = interne organisatie van bewegingen.
Neuromotoriek = interne neurologische organisatie van bewegingen.


Voelen, ruiken, proeven, horen, bewegen, houdingsgevoel : je hele senso- perceptuo-cognitief-
motorisch system of kortweg cognitief-motorisch system ontwikkelt zich al ervarende.



2. Psychomotorische therapie
Beweging gebruiken als middel om doelen na te streven in het domein van de cognitieve, conatieve
en sociaal-emotionele ontwikkeling.

Doelgroep
 Kinderen met voornamelijk milde neurologische stoornissen (DCD, ADHD en leerstoornissen)
 Kinderen met ernstige neuromotorische (CP, Down) aandoeningen
 Kinderen met een verstandelijke handicap
 Kinderen met sensorische handicap-senioren
 Volwassen met neurologische aandoening : CVA, hersentumor...
 Zelfbeeld en zelfvertrouwen↑, relatievorming ondersteunen
 Behandeling van psychische problematiek : angst, depressie, spanning, eetstoornissen




2

, 3. Wat is PMO?
= studie van het levenslang proces waarbij quasi continu veranderingen optreden.

4 Aspecten
 Verandering in functionele capaciteit (bv: 1kg heffen en nu 20 kg)
 Levenslang proces gerelateerd aan de leeftijd (hoe meer dat je traint hoe beter je wordt)
 Niet lineair (sprongen) (8j probeert voetballen evolutie gaat nooit lineair, er zijn ups-and-downs)
 Naast PMO ook ontwikkeling op andere domeinen + interieur / exterieure factoren




Enkel vanuit de kennis van de “normale PM ontwikkeling” kan je inzicht krijgen in het
ontstaansmechanisme van afwijkend gedrag.



Theoretische concepten over motorische ontwikkeling

1. Maturatie – rijpingstheorie
We hebben een genetische factor en een interne factor (rijping CZS). De ontwikkeling is dus vooraf
bepaald en er zijn geen externe invloeden, maar een interne klok.

Arnold Gesell :
- Groei en ontwikkeling cephalo – caudala en proximo – distaal.
- Ontwikkeling van bew van enkelvoud naar samengesteld / lokaal naar totaal.

Leren en maturatie zijn geen gelijke processen, maar een ander facet van het fundamenteel
groeiproces.

2. Informatie – theoretische benadering
De mens is een soort computer DUS het heeft een informatieverwerkingssysteem.

Stadia in de informatieverwerking (binnen CZS):
 Respons Selectie
 Stimulus Identificatie
 Respons Programmering

Maar er is een probleem : bewegen vraagt een grote cognitieve belasting zowel bij verwerken van
binnenkomende info als bij het controleren van de eigenlijke bewegingsuitvoering.



3. De ecologische of contextuele theorie – constraints model van Newell (1986)
Voorgaande visies waren enkel gefocust op interne processen en sturing CZS, maar ook het externe is
belangrijk!

Alles vertrekt vanuit 3 elementen :
 Individu
 Taak individu omgeving
 Omgeving intern

3