Sociaal recht
,Inhoudstafel
Inhoudstafel ................................................................................................... 2
1. Inleiding ................................................................................................... 3
a. Domein van de sociale wetgeving ........................................................................... 3
b. Geschiedenis........................................................................................................... 3
2. Collectieve arbeidsverhoudingen .............................................................. 3
a. Hoe worden afspraken tussen WG en WN gemaakt? ............................................... 3
b. Geschiedenis sociaal “overleg” ............................................................................... 3
c. Inhoud sociaal pact ................................................................................................. 4
d. Wat is een cao? ...................................................................................................... 5
e. Waarom cao? ......................................................................................................... 5
f. Syndicale afvaardiging ........................................................................................... 6
g. Binding cao ............................................................................................................ 6
1. Algemeen principe ................................................................................................................... 6
2. Algemeen verbindend verklaring............................................................................................. 6
3. Groep van 10 ........................................................................................................................... 7
3. Arbeidsovereenkomsten ........................................................................... 7
a. Bronnen van verbintenissen .................................................................................... 7
b. Algemeen ............................................................................................................... 8
a. Begrip arbeidsovereenkomst ................................................................................................... 8
b. Schijnzelfstandige .................................................................................................................... 8
c. Gezag: criteria ......................................................................................................................... 9
d. Weerlegbare vermoedens omtrent de aard van de arbeidsrelatie ......................................... 9
5) Gezag: toetsing criteria ........................................................................................................... 9
6) Ontstaan van een arbeidsovereenkomst ............................................................................... 10
7) Soorten arbeidsovereenkomsten ........................................................................................... 10
c. Verplichtingen van de partijen .............................................................................. 12
1) Gemeenschappelijk verplichtingen ........................................................................................ 12
2) Verplichtingen van de werknemer......................................................................................... 12
3) Verplichtingen van de werkgever .......................................................................................... 13
, 1. Inleiding
a. Domein van de sociale wetgeving
Sociale wetgeving=
- Arbeidsrecht
- Sociale zekerheidsrecht
Doel:
- Bescherming van belangen van de WN’s WG niet beschermd
- Bevorderen van WN’s welzijn
o Arbeidsrecht= bescherming bieden tegen WG (ontslag, ziekte, …) individueel
o Sociale zekerheidsrecht= menswaardig bestaan verzekeren (werkloosheidsuitkering,
pensioenen, gewaarborgd inkomen, …) iedereen
Overreglementering: geen sociaal wetboek met vele uitzonderingen
b. Geschiedenis
- Tot eind 19de eeuw: samenscholingsverbod nog geen sociale rechten
- Vanaf eind 19de eeuw:
o Afschaffing samenscholingsverbod
o Ontstaan vakbonden
o Stakingen
o Telkens nieuwe sociale rechten
Kinderarbeid
Arbeidsongevallen
…
2. Collectieve arbeidsverhoudingen
a. Hoe worden afspraken tussen WG en WN gemaakt?
Individuele arbeidsovereenkomst= overeenkomst waarbij een WN zich ertoe verbindt om:
o Arbeid te verrichten
o Tegen betaling van een loon
o Onder gezag van de WG echte WN’s= arbeiders en bedienden
Regelen individuele arbeidsverhoudingen
Collectieve arbeidsovereenkomst= regelen collectieve arbeidsverhoudingen
b. Geschiedenis sociaal “overleg”
1. 1867: afschaffing wet “Le chapelier”
o Verbood vereniging van arbeiders
o Verbod op vakbonden en stakingen
2. Begin 20ste eeuw: eerste stappen naar sociaal overleg
3. 1944: sociaal pact= uitbouw sociale zekerheid
, c. Inhoud sociaal pact
1. Sociale solidariteit
a. Loon
b. Pensioen
c. Ziekte en invaliditeit
d. Werkloosheid
e. Kinderbijslag
2. Paritaire samenwerking op 3 niveau’s
a. Onderneming (WG – WN)
b. Industrieel gebied (= sector) (WG’sorganisatie – WN’sorganisatie)
c. Nationaal (WG’sorganisatie – WN’sorganisatie)
Paritair= even veel leden van de ene partij als de wederpartij
Waarom is een WN bij een vakbond aangesloten?
1. Werkloosheidsuitkering via de RVA wordt uitbetaald door de werkloosheidskas van de
vakbond.
Indien niet aangesloten bij een vakbond betaling via de hulpkas van de RVA
2. Vakbond verdedigt de WN kosteloos als je aangesloten bent
3. Vakbonden hebben veel macht
3 grote interprofessionele vakbonden
ABVV ACV ACLVB
Partij Socialisten Christenen Sociaal-liberaal
Representativiteit Erkenning door de overheid voor de vakbond om mee te doen aan het
sociaal overleg
Rechtspersoonlijkheid Vakbonden zijn geen drager van juridische rechten en plichten en kunnen
niet voor de rechter gedaagd worden (GEEN rechtspersoonlijkheid)
MAAR ze kunnen wel (= FUNCTIONELE rechtspersoonlijkheid)
- Leden verdedigen in de rechtbank
- Cao’s afsluiten
- Zetelen in verschillende organen in het bedrijfsleven
Voorzitter Rudy De Leeuw Marc Leemans Jan Vercamst
Waarden - Arbeiderscontrole - Medebeheer WN’s - Vrijheid
- Gelijkheid - Verdraagzaamheid - Individualisme
- Rechtvaardigheid - Gezin - Gelijkheid
Verzet tegen - Concurrentie Staken als alle andere Ultiem
- Individualisme middelen uitgeput zijn drukkingsmiddel
In de praktijk Meest militante Grootste vakbond Dynamische, liberale
vakbond vakbond
Organisatie Verschillende Verschillende interprofessioneel
vakorganisaties vakorganisaties
(per sector) (per sector)
, Werkgeversorganisaties
nationaal regionaal sectoraal
VBO Agoria
VOKA Fedustria
Boerenbond Assuralia
UWE Comeos
UNIZO/UCM ...
d. Wat is een cao?
Cao= overeenkomst gesloten tussen 1/meerdere WN’sorganisaties (= vakbonden) en 1/meerdere
WG’sorganisaties omtrent rechten en plichten van WG’s en WN’s
Een gewone overeenkomst tussen sociale partners
Wie kan een cao sluiten?
1. Werknemerszijde: enkel mogelijk door de representatieve WN’sorganisatie
2. Werkgeverszijde: 1/meerdere WG(‘s) of WG’sorganisatie(s)
Overheid komt niet tussen
e. Waarom cao?
Verschillende soorten cao’s
•nationale arbeidsraad
•afsluiten interprofessionele cao's => kan algemeen
interprofessioneel verbindend verklaard worden (= KB)
niveau •advies verlenen aan wetgever (eigen
beweging/verplicht)
•paritair= 13 WN'sorganisaties - 13 WG'sorganisaties
•paritair comité
•afsluiten sectorale cao's
•loon
sectoraal niveau •arbeidsorganisatie
•voorkomen en bijleggen geschillen
•andere wettelijke taken
•onderneming
•contractsvrijheid met respect
voor de HDN => aanvullend
ondernemingsniveau recht
•initiatief WG of
vakbondsafgevaardigde
•vaak werkzekerheidsclausule
,Inhoudstafel
Inhoudstafel ................................................................................................... 2
1. Inleiding ................................................................................................... 3
a. Domein van de sociale wetgeving ........................................................................... 3
b. Geschiedenis........................................................................................................... 3
2. Collectieve arbeidsverhoudingen .............................................................. 3
a. Hoe worden afspraken tussen WG en WN gemaakt? ............................................... 3
b. Geschiedenis sociaal “overleg” ............................................................................... 3
c. Inhoud sociaal pact ................................................................................................. 4
d. Wat is een cao? ...................................................................................................... 5
e. Waarom cao? ......................................................................................................... 5
f. Syndicale afvaardiging ........................................................................................... 6
g. Binding cao ............................................................................................................ 6
1. Algemeen principe ................................................................................................................... 6
2. Algemeen verbindend verklaring............................................................................................. 6
3. Groep van 10 ........................................................................................................................... 7
3. Arbeidsovereenkomsten ........................................................................... 7
a. Bronnen van verbintenissen .................................................................................... 7
b. Algemeen ............................................................................................................... 8
a. Begrip arbeidsovereenkomst ................................................................................................... 8
b. Schijnzelfstandige .................................................................................................................... 8
c. Gezag: criteria ......................................................................................................................... 9
d. Weerlegbare vermoedens omtrent de aard van de arbeidsrelatie ......................................... 9
5) Gezag: toetsing criteria ........................................................................................................... 9
6) Ontstaan van een arbeidsovereenkomst ............................................................................... 10
7) Soorten arbeidsovereenkomsten ........................................................................................... 10
c. Verplichtingen van de partijen .............................................................................. 12
1) Gemeenschappelijk verplichtingen ........................................................................................ 12
2) Verplichtingen van de werknemer......................................................................................... 12
3) Verplichtingen van de werkgever .......................................................................................... 13
, 1. Inleiding
a. Domein van de sociale wetgeving
Sociale wetgeving=
- Arbeidsrecht
- Sociale zekerheidsrecht
Doel:
- Bescherming van belangen van de WN’s WG niet beschermd
- Bevorderen van WN’s welzijn
o Arbeidsrecht= bescherming bieden tegen WG (ontslag, ziekte, …) individueel
o Sociale zekerheidsrecht= menswaardig bestaan verzekeren (werkloosheidsuitkering,
pensioenen, gewaarborgd inkomen, …) iedereen
Overreglementering: geen sociaal wetboek met vele uitzonderingen
b. Geschiedenis
- Tot eind 19de eeuw: samenscholingsverbod nog geen sociale rechten
- Vanaf eind 19de eeuw:
o Afschaffing samenscholingsverbod
o Ontstaan vakbonden
o Stakingen
o Telkens nieuwe sociale rechten
Kinderarbeid
Arbeidsongevallen
…
2. Collectieve arbeidsverhoudingen
a. Hoe worden afspraken tussen WG en WN gemaakt?
Individuele arbeidsovereenkomst= overeenkomst waarbij een WN zich ertoe verbindt om:
o Arbeid te verrichten
o Tegen betaling van een loon
o Onder gezag van de WG echte WN’s= arbeiders en bedienden
Regelen individuele arbeidsverhoudingen
Collectieve arbeidsovereenkomst= regelen collectieve arbeidsverhoudingen
b. Geschiedenis sociaal “overleg”
1. 1867: afschaffing wet “Le chapelier”
o Verbood vereniging van arbeiders
o Verbod op vakbonden en stakingen
2. Begin 20ste eeuw: eerste stappen naar sociaal overleg
3. 1944: sociaal pact= uitbouw sociale zekerheid
, c. Inhoud sociaal pact
1. Sociale solidariteit
a. Loon
b. Pensioen
c. Ziekte en invaliditeit
d. Werkloosheid
e. Kinderbijslag
2. Paritaire samenwerking op 3 niveau’s
a. Onderneming (WG – WN)
b. Industrieel gebied (= sector) (WG’sorganisatie – WN’sorganisatie)
c. Nationaal (WG’sorganisatie – WN’sorganisatie)
Paritair= even veel leden van de ene partij als de wederpartij
Waarom is een WN bij een vakbond aangesloten?
1. Werkloosheidsuitkering via de RVA wordt uitbetaald door de werkloosheidskas van de
vakbond.
Indien niet aangesloten bij een vakbond betaling via de hulpkas van de RVA
2. Vakbond verdedigt de WN kosteloos als je aangesloten bent
3. Vakbonden hebben veel macht
3 grote interprofessionele vakbonden
ABVV ACV ACLVB
Partij Socialisten Christenen Sociaal-liberaal
Representativiteit Erkenning door de overheid voor de vakbond om mee te doen aan het
sociaal overleg
Rechtspersoonlijkheid Vakbonden zijn geen drager van juridische rechten en plichten en kunnen
niet voor de rechter gedaagd worden (GEEN rechtspersoonlijkheid)
MAAR ze kunnen wel (= FUNCTIONELE rechtspersoonlijkheid)
- Leden verdedigen in de rechtbank
- Cao’s afsluiten
- Zetelen in verschillende organen in het bedrijfsleven
Voorzitter Rudy De Leeuw Marc Leemans Jan Vercamst
Waarden - Arbeiderscontrole - Medebeheer WN’s - Vrijheid
- Gelijkheid - Verdraagzaamheid - Individualisme
- Rechtvaardigheid - Gezin - Gelijkheid
Verzet tegen - Concurrentie Staken als alle andere Ultiem
- Individualisme middelen uitgeput zijn drukkingsmiddel
In de praktijk Meest militante Grootste vakbond Dynamische, liberale
vakbond vakbond
Organisatie Verschillende Verschillende interprofessioneel
vakorganisaties vakorganisaties
(per sector) (per sector)
, Werkgeversorganisaties
nationaal regionaal sectoraal
VBO Agoria
VOKA Fedustria
Boerenbond Assuralia
UWE Comeos
UNIZO/UCM ...
d. Wat is een cao?
Cao= overeenkomst gesloten tussen 1/meerdere WN’sorganisaties (= vakbonden) en 1/meerdere
WG’sorganisaties omtrent rechten en plichten van WG’s en WN’s
Een gewone overeenkomst tussen sociale partners
Wie kan een cao sluiten?
1. Werknemerszijde: enkel mogelijk door de representatieve WN’sorganisatie
2. Werkgeverszijde: 1/meerdere WG(‘s) of WG’sorganisatie(s)
Overheid komt niet tussen
e. Waarom cao?
Verschillende soorten cao’s
•nationale arbeidsraad
•afsluiten interprofessionele cao's => kan algemeen
interprofessioneel verbindend verklaard worden (= KB)
niveau •advies verlenen aan wetgever (eigen
beweging/verplicht)
•paritair= 13 WN'sorganisaties - 13 WG'sorganisaties
•paritair comité
•afsluiten sectorale cao's
•loon
sectoraal niveau •arbeidsorganisatie
•voorkomen en bijleggen geschillen
•andere wettelijke taken
•onderneming
•contractsvrijheid met respect
voor de HDN => aanvullend
ondernemingsniveau recht
•initiatief WG of
vakbondsafgevaardigde
•vaak werkzekerheidsclausule
