Hoofdstuk 1 - verschil en verdraagzaamheid
Lang bestond het gevoel dat nederland een open land was waar iedereen zijn eigen
levensstijl kon ontplooien, maar de laatste 20 jaar is dat zelfbeeld veranderd.
Hoe verdraagzaam is Nederland omgegaan met verschillen? Hoe definiëren we tolerantie in
een pluriforme samenleving?
1.1 De langzame eenwording van Nederland
In de loop van de eeuwen zijn er veel reizigers naar nederland getrokken met tegenstrijdige
indrukken. 'Een land waar alles in orde, samenhangend, onontkoombaar en logisch is. Een
land dat uit water tevoorschijn is gekomen, dat echt gebouwd is, een land dat voor anker ligt.
Een bleek en koud ras, mensen met een karakter geduldig als het water, levens vlak als
kanalen' - Edmond en Jules de Goncourt 1861
Er waren ook positievere oordelen over ons land. 'Elke krenking die iemand van een tiran te
verduren had gehad, verleende hem een burgerrecht in Holland. In drommen kwam men in
een land waar de vrijheid haar heugelijke vlag plantte, waar de voortvluchtige godsdienst
verzekerd was van respect en veiligheid en van wraak op zijn onderdrukkers.' - Friedrich
Schiller 1788
De bovenstaande nederlandse beschrijvingen zijn: vrijheidsdrang en ordening. Dat gaat
niet goed samen want orde zorgt voor beperking tot vrijheid.
Pluriforme samenleving = dat er mensen van verschillende culturen, religies en
levensstijlen naast elkaar leven.
Land van verschillen
Na de onafhankelijkheid van nederland heeft het lang geduurd voordat de inwoners zich
onderdeel gingen voelen van de nationale gemeenschap. De zelfstandigheid van steden en
gewesten was sterk. Het land omschreef zich als Republiek der verenigde provinciën. Naast
regionale verschillen was er ook verschil tussen protestant en katholiek, tussen noord en
zuid, tussen stad en platteland en tussen hogere en lagere klassen. Dat nederland vroeger
weinig verschillen kende is dus ook niet waar, wel zijn er vanaf 1945 steeds meer
nieuwkomers uit alle delen van de wereld naar nederland gekomen.
communicatiemiddelen (spoorwegen, telegrafie) speelde een belangrijke rol bij de
eenwording van nederland, hierdoor raakte de inwoners meer bij elkaar betrokken. Op 1 mei
1909 werd overal dezelfde tijdsrekening ingevoerd.
1.2 Zijn wij tolerant?
Morele geografie = het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft
invloed op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Dat gecombineerd met het
pluriforme karakter van de samenleving maakte dit een klimaat van tolerantie noodzakelijk.
De tolerantie was eerst een pragmatische keuze (= de bestuurders realiseerden zich hoe
kwetsbaar de maatschappelijke vrede was in een land met religieuze minderheden)
Gedogen
Wat hield tolerantie in die tijd in? Het was een benaming voor het 'stiekem' toelaten van iets
wat eigenlijk verboden was. Zoals dat katholieken geen kerkdiensten mochten houden in het
protestantse Nederland, het werd wel gedogen als ze dat in schuilkerken deden.
Lang bestond het gevoel dat nederland een open land was waar iedereen zijn eigen
levensstijl kon ontplooien, maar de laatste 20 jaar is dat zelfbeeld veranderd.
Hoe verdraagzaam is Nederland omgegaan met verschillen? Hoe definiëren we tolerantie in
een pluriforme samenleving?
1.1 De langzame eenwording van Nederland
In de loop van de eeuwen zijn er veel reizigers naar nederland getrokken met tegenstrijdige
indrukken. 'Een land waar alles in orde, samenhangend, onontkoombaar en logisch is. Een
land dat uit water tevoorschijn is gekomen, dat echt gebouwd is, een land dat voor anker ligt.
Een bleek en koud ras, mensen met een karakter geduldig als het water, levens vlak als
kanalen' - Edmond en Jules de Goncourt 1861
Er waren ook positievere oordelen over ons land. 'Elke krenking die iemand van een tiran te
verduren had gehad, verleende hem een burgerrecht in Holland. In drommen kwam men in
een land waar de vrijheid haar heugelijke vlag plantte, waar de voortvluchtige godsdienst
verzekerd was van respect en veiligheid en van wraak op zijn onderdrukkers.' - Friedrich
Schiller 1788
De bovenstaande nederlandse beschrijvingen zijn: vrijheidsdrang en ordening. Dat gaat
niet goed samen want orde zorgt voor beperking tot vrijheid.
Pluriforme samenleving = dat er mensen van verschillende culturen, religies en
levensstijlen naast elkaar leven.
Land van verschillen
Na de onafhankelijkheid van nederland heeft het lang geduurd voordat de inwoners zich
onderdeel gingen voelen van de nationale gemeenschap. De zelfstandigheid van steden en
gewesten was sterk. Het land omschreef zich als Republiek der verenigde provinciën. Naast
regionale verschillen was er ook verschil tussen protestant en katholiek, tussen noord en
zuid, tussen stad en platteland en tussen hogere en lagere klassen. Dat nederland vroeger
weinig verschillen kende is dus ook niet waar, wel zijn er vanaf 1945 steeds meer
nieuwkomers uit alle delen van de wereld naar nederland gekomen.
communicatiemiddelen (spoorwegen, telegrafie) speelde een belangrijke rol bij de
eenwording van nederland, hierdoor raakte de inwoners meer bij elkaar betrokken. Op 1 mei
1909 werd overal dezelfde tijdsrekening ingevoerd.
1.2 Zijn wij tolerant?
Morele geografie = het dicht op elkaar leven van mensen op een klein grondgebied heeft
invloed op de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Dat gecombineerd met het
pluriforme karakter van de samenleving maakte dit een klimaat van tolerantie noodzakelijk.
De tolerantie was eerst een pragmatische keuze (= de bestuurders realiseerden zich hoe
kwetsbaar de maatschappelijke vrede was in een land met religieuze minderheden)
Gedogen
Wat hield tolerantie in die tijd in? Het was een benaming voor het 'stiekem' toelaten van iets
wat eigenlijk verboden was. Zoals dat katholieken geen kerkdiensten mochten houden in het
protestantse Nederland, het werd wel gedogen als ze dat in schuilkerken deden.
