Verschillende leren
Enge opvatting wederrechtelijkheid: het niet hebben van toestemming of eigen recht +beperking DO
– geen rechtszekerheid
Ruime opvatting (bijna altijd): onrechtmatig handelen en maatschappelijk onbetamelijk en
onduldbaar + waarborg rechtszekerheid – verschillende opvatting over strijdigheid met recht
Leer materiele wederrechtelijkheid-> hetzelfde belang wordt beschermd dat ook door de wet wordt
beschermd -> neemt wederrechtelijkheid dus weg
Sociale adequatie -> als het binnen een verwachtingspatroon van de maatschappij is -> neemt
wederrechtelijkheid weg
Subsocialiteit -> voorwaarde voor strafbaarheid -> vanuit de wet niet vervolgd worden maar wel
maatschappelijk gewenst
Creatieve interpretatie door de wetgever
Excepties bij wederrechtelijkheid
- Instemming/ toestemming slachtoffer
Sprake van sport en spel? + Vrijwillig = toestemming?
Sport en spel (bij dusdanige schending van de regels geen sprake van ontbreken wederrechtelijkheid)
Leestafel zooien (Een door duidelijke spelregels afgebakend spel & Gevaar zettend handelen)
Sliding (niet binnen de grenzen van het spel, de omstandigheid van sport en spel maar geen
zelfstandige factor bij beoordelen opzet, wat spelers over en weer van elkaar kunnen verwachten)
- Ouderlijk tuchtingsrecht
- Uitoefening v beroepsrecht
o Oog op behandelingsdoel
o Regelen der kunst verricht
o Toestemming van betrokkene
Opzet en schuld
Wel eerst alle opzet afgaan -> Voorwaardelijk opzet
Sprake van een aanmerkelijke kans? (Naar algemene ervaringsregels – Chest bump & Vuurwerkbom
op MEbus,) Moet rekening worden gehouden met de aard van de gedraging en de omstandigheden
en niet van de aard van het gevolg – HIV & coronaspuger)
Is de kans aanvaard?
- Weten (weet je dat de kans er is)
- Willen (de kans ook op de koop toe nemen, als er in de casus staat tot verbazing of grote
schrik kan aan willen niet worden voldaan – Porsche arrest contra-indicaties)
NIET WILLEN AANVAARDEN -> Schuld
- Bewuste schuld
Wist van de mogelijkheid maar is ervan uitgegaan dat dat niet zou gebeuren (WEL WETEN
NIET WILLEN)
- Onbewuste schuld
Wist niet van de mogelijkheid dat het gevolg zou kunnen intreden maar had daar wel aan
moeten denken
Black-out:
Is er sprake van aanmerkelijke onvoorzichtigheid?
Bestaat er voldoende verwijtbaarheid? -> in beginsel verondersteld tenzij schulduitsluitingsgrond
(Ook letten op aard en ernst van gedragingen en overige omstandigheden van het geval)
Gaat het om eigen schuld -> Gewaarschuwd mens telt voor twee: aanwijsbaar risico op de koop
toegenomen
Roekeloosheid, eigenlijk nooit, tenzij:
Buitengewoon onvoorzichtige gedraging van de verdachte een zeer ernstig geval in het leven is
geroepen, daarvan bewust was (of had moeten zijn)
, Op basis van samenstel van gedragingen -> kan ook roekeloosheid (op basis van bijvoorbeeld alcohol,
drugs etc.) let op 307 LID 2
Causaliteit
CSQN-> elke factor voorafgaand is een oorzaak
Causa proxima -> naar de factor die het dichtst bij het gevolg liggen
Edequate veroorzaking -> algemene voorzienbaarheid -> dan toerekenbaar
Leer van de redelijke toerekening -> sinds 1932 (letale longembolie, kan het gevolg redelijkerwijs
voortvloeien uit de oorzaak, moet niet te ver uit elkaar liggen, van zodanige aard)
1. Aard van de gedraging (geschikt om gevolg in het leven te roepen of kans op intreden
van het gevolg verhoogd?)
Aortaperforatie -> dat de dood redelijkerwijze als gevolg van de gedraging aan de dader kon worden
toegerekend, waaraan het eventuele verzuim van de arts niet in de weg hoefde te staan. Ontbreken
zorg door anderen kan de redelijke toerekening niet in de weg staan
Haarlemse Doodslag -> te wijten was aan het wangedrag van de verdachte en dat het ontbreken of
tekortschieten in die zorg door anderen, de verdachte niet van zijn aansprakelijkheid ontheft.
2. Opzet gericht op het gevolg?
3. Ratio van de delictsomschrijving (strekking van het te dienen belang)
4. Complexe causale keten
Niet-behandelde longinfectie -> zelf de beslissing genomen maar dat komt door de gedraging van de
verdachte die letale gevolgen veroorzaakt
Bloedvergiftiging -> Als er een kleine kans is dat het niet gebeurd is niet genoeg. Causaal kan alleen
ontbreken als iets een hoogst onwaarschijnlijke mogelijkheid heeft.
Injecteren hiv-besmet bloed -> het gedrag moet een onmisbare schakel in gebeurtenissen die tot dit
gevolg hebben geleid. Ook de aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid is belangrijk. Een hoogst
onwaarschijnlijke mogelijkheid staat niet in de weg voor het causaal verband.
Noodweer
Ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding (een dreiging en geen vrees)
Rechtsgoederen
Noodzakelijk subsidiair -> lichtste middel
Geboden verdediging proportioneel
Mag niet als aanvallend worden aangemerkt, moet echt gaan om verdediging (aanval bij coffeeshop)
Garantenstellung
Culpa in causa -> zie hieronder
Noodweerexces
Noodweersituatie -> voldoen aan hierboven (bij tardief benoemen)
Disproportioneel -> intensief = te heftig, extensief = te lang, tardief = te laat
Hevige gemoedsbeweging -> GEEN wraak
Dubbele causaliteit -> De overschrijding van de grenzen van proportionaliteit moet het gevolg zijn
van een hevige gemoedsbeweging, terwijl de gemoedsbeweging weer het gevolg moet zijn van de
aanranding
Mag niet te ver de grenzen overschrijden -> Zware Vaas
Garantenstellung
Culpa in causa
- Noodweer slaagt niet als de verdachte de intentie had op aangaan van gewelddadige
confrontatie (Vleesmes), dit volgt uit uiterlijke verschijningsvormen (Aanval bij coffeeshop)
Enge opvatting wederrechtelijkheid: het niet hebben van toestemming of eigen recht +beperking DO
– geen rechtszekerheid
Ruime opvatting (bijna altijd): onrechtmatig handelen en maatschappelijk onbetamelijk en
onduldbaar + waarborg rechtszekerheid – verschillende opvatting over strijdigheid met recht
Leer materiele wederrechtelijkheid-> hetzelfde belang wordt beschermd dat ook door de wet wordt
beschermd -> neemt wederrechtelijkheid dus weg
Sociale adequatie -> als het binnen een verwachtingspatroon van de maatschappij is -> neemt
wederrechtelijkheid weg
Subsocialiteit -> voorwaarde voor strafbaarheid -> vanuit de wet niet vervolgd worden maar wel
maatschappelijk gewenst
Creatieve interpretatie door de wetgever
Excepties bij wederrechtelijkheid
- Instemming/ toestemming slachtoffer
Sprake van sport en spel? + Vrijwillig = toestemming?
Sport en spel (bij dusdanige schending van de regels geen sprake van ontbreken wederrechtelijkheid)
Leestafel zooien (Een door duidelijke spelregels afgebakend spel & Gevaar zettend handelen)
Sliding (niet binnen de grenzen van het spel, de omstandigheid van sport en spel maar geen
zelfstandige factor bij beoordelen opzet, wat spelers over en weer van elkaar kunnen verwachten)
- Ouderlijk tuchtingsrecht
- Uitoefening v beroepsrecht
o Oog op behandelingsdoel
o Regelen der kunst verricht
o Toestemming van betrokkene
Opzet en schuld
Wel eerst alle opzet afgaan -> Voorwaardelijk opzet
Sprake van een aanmerkelijke kans? (Naar algemene ervaringsregels – Chest bump & Vuurwerkbom
op MEbus,) Moet rekening worden gehouden met de aard van de gedraging en de omstandigheden
en niet van de aard van het gevolg – HIV & coronaspuger)
Is de kans aanvaard?
- Weten (weet je dat de kans er is)
- Willen (de kans ook op de koop toe nemen, als er in de casus staat tot verbazing of grote
schrik kan aan willen niet worden voldaan – Porsche arrest contra-indicaties)
NIET WILLEN AANVAARDEN -> Schuld
- Bewuste schuld
Wist van de mogelijkheid maar is ervan uitgegaan dat dat niet zou gebeuren (WEL WETEN
NIET WILLEN)
- Onbewuste schuld
Wist niet van de mogelijkheid dat het gevolg zou kunnen intreden maar had daar wel aan
moeten denken
Black-out:
Is er sprake van aanmerkelijke onvoorzichtigheid?
Bestaat er voldoende verwijtbaarheid? -> in beginsel verondersteld tenzij schulduitsluitingsgrond
(Ook letten op aard en ernst van gedragingen en overige omstandigheden van het geval)
Gaat het om eigen schuld -> Gewaarschuwd mens telt voor twee: aanwijsbaar risico op de koop
toegenomen
Roekeloosheid, eigenlijk nooit, tenzij:
Buitengewoon onvoorzichtige gedraging van de verdachte een zeer ernstig geval in het leven is
geroepen, daarvan bewust was (of had moeten zijn)
, Op basis van samenstel van gedragingen -> kan ook roekeloosheid (op basis van bijvoorbeeld alcohol,
drugs etc.) let op 307 LID 2
Causaliteit
CSQN-> elke factor voorafgaand is een oorzaak
Causa proxima -> naar de factor die het dichtst bij het gevolg liggen
Edequate veroorzaking -> algemene voorzienbaarheid -> dan toerekenbaar
Leer van de redelijke toerekening -> sinds 1932 (letale longembolie, kan het gevolg redelijkerwijs
voortvloeien uit de oorzaak, moet niet te ver uit elkaar liggen, van zodanige aard)
1. Aard van de gedraging (geschikt om gevolg in het leven te roepen of kans op intreden
van het gevolg verhoogd?)
Aortaperforatie -> dat de dood redelijkerwijze als gevolg van de gedraging aan de dader kon worden
toegerekend, waaraan het eventuele verzuim van de arts niet in de weg hoefde te staan. Ontbreken
zorg door anderen kan de redelijke toerekening niet in de weg staan
Haarlemse Doodslag -> te wijten was aan het wangedrag van de verdachte en dat het ontbreken of
tekortschieten in die zorg door anderen, de verdachte niet van zijn aansprakelijkheid ontheft.
2. Opzet gericht op het gevolg?
3. Ratio van de delictsomschrijving (strekking van het te dienen belang)
4. Complexe causale keten
Niet-behandelde longinfectie -> zelf de beslissing genomen maar dat komt door de gedraging van de
verdachte die letale gevolgen veroorzaakt
Bloedvergiftiging -> Als er een kleine kans is dat het niet gebeurd is niet genoeg. Causaal kan alleen
ontbreken als iets een hoogst onwaarschijnlijke mogelijkheid heeft.
Injecteren hiv-besmet bloed -> het gedrag moet een onmisbare schakel in gebeurtenissen die tot dit
gevolg hebben geleid. Ook de aanzienlijke mate van waarschijnlijkheid is belangrijk. Een hoogst
onwaarschijnlijke mogelijkheid staat niet in de weg voor het causaal verband.
Noodweer
Ogenblikkelijke en wederrechtelijke aanranding (een dreiging en geen vrees)
Rechtsgoederen
Noodzakelijk subsidiair -> lichtste middel
Geboden verdediging proportioneel
Mag niet als aanvallend worden aangemerkt, moet echt gaan om verdediging (aanval bij coffeeshop)
Garantenstellung
Culpa in causa -> zie hieronder
Noodweerexces
Noodweersituatie -> voldoen aan hierboven (bij tardief benoemen)
Disproportioneel -> intensief = te heftig, extensief = te lang, tardief = te laat
Hevige gemoedsbeweging -> GEEN wraak
Dubbele causaliteit -> De overschrijding van de grenzen van proportionaliteit moet het gevolg zijn
van een hevige gemoedsbeweging, terwijl de gemoedsbeweging weer het gevolg moet zijn van de
aanranding
Mag niet te ver de grenzen overschrijden -> Zware Vaas
Garantenstellung
Culpa in causa
- Noodweer slaagt niet als de verdachte de intentie had op aangaan van gewelddadige
confrontatie (Vleesmes), dit volgt uit uiterlijke verschijningsvormen (Aanval bij coffeeshop)
