§2.1 De collectivisatie
De Grote Doorbraak (1929)
- De Tweede Revolutie (Eerste Revolutie= Russische Revolutie in 1917).
- Maakt einde aan zelfstandige boeren; boeren collectiviseren. Idee is dat dat zoveel
productie oplevert dat ze daarvan zware industrie kunnen betalen en ze wilden de
industrialisatie in Rusland op gang brengen.
- Plan van Stalin waarmee hij de SU in hoog tempo wilde:
● Industrialiseren
● Collectiviseren
- Het land wilde veranderen van een agrarische samenleving met zelfstandige boeren in een
industriële samenleving met een planeconomie, dit was eind jaren ‘30 gelukt.
Collectivisatie in de landbouw
- Oorzaak; Stalin was uit op een Grote Doorbraak, wat betekende dat SU in razend tempo
moest veranderen in een moderne industrienatie. Om dat mogelijk te maken, moest
landbouw worden gecollectiviseerd.
- Wat de collectivisatie in landbouw inhield; boeren moesten hun bedrijfjes opgeven en zich
aansluiten bij grote collectieve boerderijen (kolchozen), of reusachtige staatsboerderijen
(sovchozen).
Doelen van communisten met de collectivisatie
1. Hogere opbrengsten; Leek ook logisch; snelle mechanisatie in landbouw bijv. was op
grote landbouwbedrijven veel eenvoudiger. De miljoenen straatarme keuterboeren zouden
nooit een tractor voor zichzelf kunnen kopen.
2. Bestrijding van de klassenvijand (staatsvijand) op het platteland; de koelakken; Stalin
schatte dat deze ‘rijke boeren’ en ‘uitbuiters’ zo’n 4% van plattelandsbevolking vormden. Hij
dacht dat hij rest van boeren tegen hen kon opstoken. De arme boeren zouden zich dan
vrijwillig aansluiten bij de kolchozen en sovchozen.
Stalin niet tevreden en ging over op ‘totale collectivisatie’
- Volgens eerste vijfjarenplan moest in 1934 20% van boerenbedrijven zijn gecollectiviseerd.
Maar eind 1929 eiste Stalin al ‘totale collectivisatie’; beperking van de uitbuitende neigingen
van de koelakken was niet meer genoeg; Stalin eiste de liquidatie van de koelakken als
sociale klasse; alle koelakken moesten van hun land worden gehaald;
● De meest actieven moesten worden overgebracht naar werkkampen.
● Bij verzet moesten ze worden geëxecuteerd.
● De rest moest naar verafgelegen gebieden worden gedeporteerd
Het vijfjarenplan
- Eerste in 1928. Onhaalbare streefcijfers; SU zei doelen al in 4 jaar te hebben behaald.
- Vooral gericht op zware industrie, energiewinning, bewapening en infrastructuur.
- Dwangarbeiders ingezet. Gingen niet harder werken als ze na 4 jaar bijna klaas waren; dan
zouden ze in volgende vijfjarenplan misschien nog harder moeten werken.
- Gevolgen vijfjarenplan;
● Kwaliteit geproduceerde goederen ver onder de maat
● Andere sectoren verwaarloosd
, ● Met name op het platteland waren de gevolgen van Stalins terreurbewind enorm
● Eind jaren ‘30 in SU verandert in industriële staat, stedelijke bevolking verdubbeld
Koelakken
- Koelak was een verzinsel; bedenksel van stedelingen die niets van platteland begrepen.
Hierdoor wisten communisten aan het ‘graanfront’ niet goed wie ze wel of niet tot de
koelakken moesten rekenen. De sociale verschillen op platteland was klein. Rijke boeren
waren er bijna niet. Van het opzetten van het ‘landbouwproletariaat’ tegen de koelakken,
zoals Stalin wilde, kwam dan ook weinig terecht.
De collectivisatie liep al snel uit op een totale oorlog tegen het platteland.
- Boeren hadden in burgeroorlog van 1918-1921 aanval op hun eigen stukjes grond
overleefd, maar nu stonden ze zwakker; toe waren veel boeren net terug uit de oorlog, met
wapens en al, toen hadden communisten met meer partijen moeten afrekenen. Nu hadden
communisten macht van staat achter zich, terwijl de hoofdzakelijk analfabetische
plattelandsbevolking onvoorbereid en ongewapend was. Boeren leken makkelijke prooi.
Campagne tegen de boeren
- Begon met de graanverorderingen van 1928.
- Veel boeren hadden geen andere keus dan hun bedrijf op te geven;
● Verordeningen en belastingen werden al snel erg hoog opgeschroefd
● Ze werden door bedreigingen ‘overreed’ om ‘vrijwillig’ toe te treden tot de kolchoz
- Communistische brigades trokken over het platteland op zoek naar koelakken; de
koelakken gaven zich schaamteloos over aan plunderingen. Ze beroofden de koelakken,
zelfs onderkleding, schoenen en laarzen werden ingepikt.
Lang niet alle boeren lieten zich zomaar beroven; in 1930 braken duizenden
opstanden, rellen en massademonstraties uit
- Gevolgen; Honderden brigadisten gedood en boeren slachten massaal hun vee, om zo te
voorkomen dat het kon worden afgepakt.
- Stalin schrok van het verzet. Volgens hem waren de partijactivisten ‘duizelig van het
succes’, te ver gegaan. De collectivisatie had nooit met dwang geforceerd mogen worden,
zei Stalin nu opeens. Stalin bestrafte zijn eigen mensen (aantal partijemedewerkers) die
volgens hem te ver waren gegaan en het communistische offensief werd gestaakt.
- Maar de rust was van korte duur; zodra verzet was afgenomen, werd collectivisatie in volle
hevigheid hervat.
Collectivisatie werd hervat
- Miljoenen boeren naar afgelegen streken gedeporteerd.
- Tallozen zonder voedsel, materiaal en onderkomen midden in de taiga of steppe afgezet.
- Anderen stierven omdat ze midden in de winter in volgepakte goederenwagens ergens op
een dood spoor waren achtergelaten.
- Vrouwen en kinderen bleven berooid (zonder geld en bezittingen) achter, als ze niet zelf
waren afgevoerd.
- Honderdduizenden boeren moesten dwangarbeid doen. In deze jaren ontstond de
Goelag-archipel; het stelsel van kampen waar gevangenen een soort slavenarbeid
moesten doen.
De Grote Doorbraak (1929)
- De Tweede Revolutie (Eerste Revolutie= Russische Revolutie in 1917).
- Maakt einde aan zelfstandige boeren; boeren collectiviseren. Idee is dat dat zoveel
productie oplevert dat ze daarvan zware industrie kunnen betalen en ze wilden de
industrialisatie in Rusland op gang brengen.
- Plan van Stalin waarmee hij de SU in hoog tempo wilde:
● Industrialiseren
● Collectiviseren
- Het land wilde veranderen van een agrarische samenleving met zelfstandige boeren in een
industriële samenleving met een planeconomie, dit was eind jaren ‘30 gelukt.
Collectivisatie in de landbouw
- Oorzaak; Stalin was uit op een Grote Doorbraak, wat betekende dat SU in razend tempo
moest veranderen in een moderne industrienatie. Om dat mogelijk te maken, moest
landbouw worden gecollectiviseerd.
- Wat de collectivisatie in landbouw inhield; boeren moesten hun bedrijfjes opgeven en zich
aansluiten bij grote collectieve boerderijen (kolchozen), of reusachtige staatsboerderijen
(sovchozen).
Doelen van communisten met de collectivisatie
1. Hogere opbrengsten; Leek ook logisch; snelle mechanisatie in landbouw bijv. was op
grote landbouwbedrijven veel eenvoudiger. De miljoenen straatarme keuterboeren zouden
nooit een tractor voor zichzelf kunnen kopen.
2. Bestrijding van de klassenvijand (staatsvijand) op het platteland; de koelakken; Stalin
schatte dat deze ‘rijke boeren’ en ‘uitbuiters’ zo’n 4% van plattelandsbevolking vormden. Hij
dacht dat hij rest van boeren tegen hen kon opstoken. De arme boeren zouden zich dan
vrijwillig aansluiten bij de kolchozen en sovchozen.
Stalin niet tevreden en ging over op ‘totale collectivisatie’
- Volgens eerste vijfjarenplan moest in 1934 20% van boerenbedrijven zijn gecollectiviseerd.
Maar eind 1929 eiste Stalin al ‘totale collectivisatie’; beperking van de uitbuitende neigingen
van de koelakken was niet meer genoeg; Stalin eiste de liquidatie van de koelakken als
sociale klasse; alle koelakken moesten van hun land worden gehaald;
● De meest actieven moesten worden overgebracht naar werkkampen.
● Bij verzet moesten ze worden geëxecuteerd.
● De rest moest naar verafgelegen gebieden worden gedeporteerd
Het vijfjarenplan
- Eerste in 1928. Onhaalbare streefcijfers; SU zei doelen al in 4 jaar te hebben behaald.
- Vooral gericht op zware industrie, energiewinning, bewapening en infrastructuur.
- Dwangarbeiders ingezet. Gingen niet harder werken als ze na 4 jaar bijna klaas waren; dan
zouden ze in volgende vijfjarenplan misschien nog harder moeten werken.
- Gevolgen vijfjarenplan;
● Kwaliteit geproduceerde goederen ver onder de maat
● Andere sectoren verwaarloosd
, ● Met name op het platteland waren de gevolgen van Stalins terreurbewind enorm
● Eind jaren ‘30 in SU verandert in industriële staat, stedelijke bevolking verdubbeld
Koelakken
- Koelak was een verzinsel; bedenksel van stedelingen die niets van platteland begrepen.
Hierdoor wisten communisten aan het ‘graanfront’ niet goed wie ze wel of niet tot de
koelakken moesten rekenen. De sociale verschillen op platteland was klein. Rijke boeren
waren er bijna niet. Van het opzetten van het ‘landbouwproletariaat’ tegen de koelakken,
zoals Stalin wilde, kwam dan ook weinig terecht.
De collectivisatie liep al snel uit op een totale oorlog tegen het platteland.
- Boeren hadden in burgeroorlog van 1918-1921 aanval op hun eigen stukjes grond
overleefd, maar nu stonden ze zwakker; toe waren veel boeren net terug uit de oorlog, met
wapens en al, toen hadden communisten met meer partijen moeten afrekenen. Nu hadden
communisten macht van staat achter zich, terwijl de hoofdzakelijk analfabetische
plattelandsbevolking onvoorbereid en ongewapend was. Boeren leken makkelijke prooi.
Campagne tegen de boeren
- Begon met de graanverorderingen van 1928.
- Veel boeren hadden geen andere keus dan hun bedrijf op te geven;
● Verordeningen en belastingen werden al snel erg hoog opgeschroefd
● Ze werden door bedreigingen ‘overreed’ om ‘vrijwillig’ toe te treden tot de kolchoz
- Communistische brigades trokken over het platteland op zoek naar koelakken; de
koelakken gaven zich schaamteloos over aan plunderingen. Ze beroofden de koelakken,
zelfs onderkleding, schoenen en laarzen werden ingepikt.
Lang niet alle boeren lieten zich zomaar beroven; in 1930 braken duizenden
opstanden, rellen en massademonstraties uit
- Gevolgen; Honderden brigadisten gedood en boeren slachten massaal hun vee, om zo te
voorkomen dat het kon worden afgepakt.
- Stalin schrok van het verzet. Volgens hem waren de partijactivisten ‘duizelig van het
succes’, te ver gegaan. De collectivisatie had nooit met dwang geforceerd mogen worden,
zei Stalin nu opeens. Stalin bestrafte zijn eigen mensen (aantal partijemedewerkers) die
volgens hem te ver waren gegaan en het communistische offensief werd gestaakt.
- Maar de rust was van korte duur; zodra verzet was afgenomen, werd collectivisatie in volle
hevigheid hervat.
Collectivisatie werd hervat
- Miljoenen boeren naar afgelegen streken gedeporteerd.
- Tallozen zonder voedsel, materiaal en onderkomen midden in de taiga of steppe afgezet.
- Anderen stierven omdat ze midden in de winter in volgepakte goederenwagens ergens op
een dood spoor waren achtergelaten.
- Vrouwen en kinderen bleven berooid (zonder geld en bezittingen) achter, als ze niet zelf
waren afgevoerd.
- Honderdduizenden boeren moesten dwangarbeid doen. In deze jaren ontstond de
Goelag-archipel; het stelsel van kampen waar gevangenen een soort slavenarbeid
moesten doen.
