Publiekrecht aantekeningen
Op gumlaude staat ook tentamenstof
Streep het foutieve antwoord door:
• De meeste regels Nederland zijn van geschreven recht.
• Dwingend recht is recht waar niet vanaf kan worden geweken.
• Publiekrecht gaat over verhoudingen tussen overheid en burgers.
• privaatrecht gaat over verhoudingen tussen burgers onderling. (maar ook rechtspersonen)
• Rechterlijke uitspraken noemen we ook wel jurisprudentie.
Ken je de volgende begrippen nog?
• Legaliteitsbeginsel
Gaat over 2 dingen; ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd moet zijn op de wet. Ten
tweede mogen de nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
Dus
Overheidsoptreden dient gebaseerd te zijn op een wettelijke grondslag, waar staat dat dan?!
• Decentralisatie
Belangrijke bevoegdheden komen toe aan organen van lager publiekrechtelijke lichamen, zoals
gemeenten en provincies.
• Decentrale overheden
Gemeente en provincie
• Organen van de gemeente
Gemeente raad, welstandscommissie, Team ruimtelijke ordening en planologie
• Organen van de provincie
Provinciale staten is het belangrijkste bestuursorgaan ) en commissaris van de koning. Niet het
college gedeputeerde staten of de commissaris van de koning is de baas in de provincie
College van gedeputeerde staten (=dagelijks bestuur van de provincie
• Waterschap
,Verschillende wegen in bezit, sloten en watergangen maar ook plassen en meren. Houden zich bezig
met waterschap kwaliteit en kwantiteit
,Kennisclip wat is bestuursrecht? & de 3 B’s
In het bestuursrecht staan besluiten van de overheid (= openbaar bestuur) centraal.
Openbaar bestuur = de overheid
De overheid moet de samenleving zodanig besturen dat burgers en organisaties op een fatsoenlijke
manier met en naast elkaar kunnen leven, wonen, werken en recreëren.
De overheid moet rekening houden met het algemeen belang!
Bestuursrecht bevat regels (=rechtsnormen) met betrekking tot:
• Organisatie van het openbaar bestuur
• Verlenen van bestuursbevoegdheden
• Regels voor het openbaar bestuur
• Regels voor burgers en regels voor handhaving
• Juridische bescherming burger
De 2 beginselen vormen het fundament van het bestuursrecht:
Legaliteitsbeginsel: wetmatigheid van bestuur
Er moet altijd een grondslag staan in de wet. Dus als de overheid belasting wilt heffen, dan moet dat
staan in de wet.
Specialiteitsbeginsel: artikel 3:4 lid 1 Awb
Dat de overheid zich moet beperken tot wat in de wet staat. Belastingdienst mag dus niet gaan
bemoeien met huisvesting, alleen waarmee zij bevoegdheid hebben gekregen.
3 belangrijke begrippen
1. Bestuursorgaan
2. Besluit
3. Belanghebbende
1. Bestuursorgaan (artikel 1:1 lid 1 Awb):
Orgaan van een rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld" (a-orgaan), of "een persoon of
college, met enig openbaar gezag bekleed" (b-orgaan).
- A-orgaan gaat over een rechtspersoon -> er moet in de wet staan dat er zo een
bestuursorgaan moet zijn (denk bijv aaan een burgermeester of een officier van justitie.
- B orgaan is een persoon of college die wat mag gaan veranderen.. (denk bijv aan een garage
die APK keuring verricht of het CBR bij je rij examen).
2. Besluit (artikel 1:3 lid 1 Awb)
Een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling.
Welke soorten besluiten zijn er?
Besluit van algemene strekking:
- Algemeen verbindend voorschrift
- Beleidsregel
- Plannen
Besluit dat niet van algemene strekking is: beschikking.
, 3. Belanghebbende (artikel 1:2 lid 1 AWB)
“Iemand die kan opkomen voor een besluit van een bestuursorgaan”
In de rechtspraak zijn er 5 criteria ontwikkeld om te kunnen beoordelen of er sprake is van een
belanghebbende. De OPERA-criteria.
O - Objectief bepaalbaar belang
P - Persoonlijk belang (“amors amassa”)
E - Eigen belang
R - Rechtstreeks belang
A - Actueel belang (geen toekomstige onzekere situatie)
Kennisclip toezicht en handhaving
Handhaving (H5 Awb):
Erop toezien dat burgers zich aan de wet houden en optreden als zij dit niet doen.
Het bestuursrecht bevat eigen instrumenten om te handhaven.
Overtreding: artikel 5:1 lid 1 Awb
Overtreder: artikel 5:1 lid 2 Awb
Preventieve handhaving = voorkomen van overtredingen:
• Burgers moeten op de hoogte zijn van hun rechten en plichten (Afd. 3.6 Awb)
• Stimuleren van goed gedrag (bijvoorbeeld door subsidies)
Repressieve handhaving = corrigeren van overtredingen:
• Bestuurlijke sanctie (artikel 5:2 Awb):
• Herstelsanctie
• Bestraffende sanctie (boete)
• Legaliteitsbeginsel (artikel 5:4 Awb) (er moet dus een overtreding zijn die vast staat in de
wet ofs)
Handhaving kan niet zonder toezicht
• Afdeling 5.2 Awb (toezicht)
• Artikel 5:11 Awb: toezichthouder
• Begint meestal preventief
• Kan uitmonden in een sanctie (repressief)
• Wat mag/moet een toezichthouder doen? Artikel 5:12-5:19 Awb
Is een bestuursorgaan verplicht om handhavend op te treden?
• Aanvankelijk niet, maar jurisprudentie is langzaam gewijzigd
• Nu: in beginsel handhavingsplicht
Bestuurlijke sancties (artikel 5:2 Awb):
• Herstelsanctie (Titel 5.3 Awb):
• Last onder bestuursdwang <-
• Last onder dwangsom <-
• Bestraffende sanctie
Op gumlaude staat ook tentamenstof
Streep het foutieve antwoord door:
• De meeste regels Nederland zijn van geschreven recht.
• Dwingend recht is recht waar niet vanaf kan worden geweken.
• Publiekrecht gaat over verhoudingen tussen overheid en burgers.
• privaatrecht gaat over verhoudingen tussen burgers onderling. (maar ook rechtspersonen)
• Rechterlijke uitspraken noemen we ook wel jurisprudentie.
Ken je de volgende begrippen nog?
• Legaliteitsbeginsel
Gaat over 2 dingen; ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd moet zijn op de wet. Ten
tweede mogen de nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
Dus
Overheidsoptreden dient gebaseerd te zijn op een wettelijke grondslag, waar staat dat dan?!
• Decentralisatie
Belangrijke bevoegdheden komen toe aan organen van lager publiekrechtelijke lichamen, zoals
gemeenten en provincies.
• Decentrale overheden
Gemeente en provincie
• Organen van de gemeente
Gemeente raad, welstandscommissie, Team ruimtelijke ordening en planologie
• Organen van de provincie
Provinciale staten is het belangrijkste bestuursorgaan ) en commissaris van de koning. Niet het
college gedeputeerde staten of de commissaris van de koning is de baas in de provincie
College van gedeputeerde staten (=dagelijks bestuur van de provincie
• Waterschap
,Verschillende wegen in bezit, sloten en watergangen maar ook plassen en meren. Houden zich bezig
met waterschap kwaliteit en kwantiteit
,Kennisclip wat is bestuursrecht? & de 3 B’s
In het bestuursrecht staan besluiten van de overheid (= openbaar bestuur) centraal.
Openbaar bestuur = de overheid
De overheid moet de samenleving zodanig besturen dat burgers en organisaties op een fatsoenlijke
manier met en naast elkaar kunnen leven, wonen, werken en recreëren.
De overheid moet rekening houden met het algemeen belang!
Bestuursrecht bevat regels (=rechtsnormen) met betrekking tot:
• Organisatie van het openbaar bestuur
• Verlenen van bestuursbevoegdheden
• Regels voor het openbaar bestuur
• Regels voor burgers en regels voor handhaving
• Juridische bescherming burger
De 2 beginselen vormen het fundament van het bestuursrecht:
Legaliteitsbeginsel: wetmatigheid van bestuur
Er moet altijd een grondslag staan in de wet. Dus als de overheid belasting wilt heffen, dan moet dat
staan in de wet.
Specialiteitsbeginsel: artikel 3:4 lid 1 Awb
Dat de overheid zich moet beperken tot wat in de wet staat. Belastingdienst mag dus niet gaan
bemoeien met huisvesting, alleen waarmee zij bevoegdheid hebben gekregen.
3 belangrijke begrippen
1. Bestuursorgaan
2. Besluit
3. Belanghebbende
1. Bestuursorgaan (artikel 1:1 lid 1 Awb):
Orgaan van een rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld" (a-orgaan), of "een persoon of
college, met enig openbaar gezag bekleed" (b-orgaan).
- A-orgaan gaat over een rechtspersoon -> er moet in de wet staan dat er zo een
bestuursorgaan moet zijn (denk bijv aaan een burgermeester of een officier van justitie.
- B orgaan is een persoon of college die wat mag gaan veranderen.. (denk bijv aan een garage
die APK keuring verricht of het CBR bij je rij examen).
2. Besluit (artikel 1:3 lid 1 Awb)
Een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een publiekrechtelijke
rechtshandeling.
Welke soorten besluiten zijn er?
Besluit van algemene strekking:
- Algemeen verbindend voorschrift
- Beleidsregel
- Plannen
Besluit dat niet van algemene strekking is: beschikking.
, 3. Belanghebbende (artikel 1:2 lid 1 AWB)
“Iemand die kan opkomen voor een besluit van een bestuursorgaan”
In de rechtspraak zijn er 5 criteria ontwikkeld om te kunnen beoordelen of er sprake is van een
belanghebbende. De OPERA-criteria.
O - Objectief bepaalbaar belang
P - Persoonlijk belang (“amors amassa”)
E - Eigen belang
R - Rechtstreeks belang
A - Actueel belang (geen toekomstige onzekere situatie)
Kennisclip toezicht en handhaving
Handhaving (H5 Awb):
Erop toezien dat burgers zich aan de wet houden en optreden als zij dit niet doen.
Het bestuursrecht bevat eigen instrumenten om te handhaven.
Overtreding: artikel 5:1 lid 1 Awb
Overtreder: artikel 5:1 lid 2 Awb
Preventieve handhaving = voorkomen van overtredingen:
• Burgers moeten op de hoogte zijn van hun rechten en plichten (Afd. 3.6 Awb)
• Stimuleren van goed gedrag (bijvoorbeeld door subsidies)
Repressieve handhaving = corrigeren van overtredingen:
• Bestuurlijke sanctie (artikel 5:2 Awb):
• Herstelsanctie
• Bestraffende sanctie (boete)
• Legaliteitsbeginsel (artikel 5:4 Awb) (er moet dus een overtreding zijn die vast staat in de
wet ofs)
Handhaving kan niet zonder toezicht
• Afdeling 5.2 Awb (toezicht)
• Artikel 5:11 Awb: toezichthouder
• Begint meestal preventief
• Kan uitmonden in een sanctie (repressief)
• Wat mag/moet een toezichthouder doen? Artikel 5:12-5:19 Awb
Is een bestuursorgaan verplicht om handhavend op te treden?
• Aanvankelijk niet, maar jurisprudentie is langzaam gewijzigd
• Nu: in beginsel handhavingsplicht
Bestuurlijke sancties (artikel 5:2 Awb):
• Herstelsanctie (Titel 5.3 Awb):
• Last onder bestuursdwang <-
• Last onder dwangsom <-
• Bestraffende sanctie
