samenvatting hs3-4 historische reflectie

Vragen historische reflectie
hoofdstuk 3

Hoofdvragen:




Beschrijf en verklaar deze spotprent. Welke boodschap brengt de tekenaar? Welke argumenten
zou hij hebben? Leg uit. Door de daling van mortaliteit verliest de dood haar ‘touch’ die de bevolking
in evenwicht houdt, waardoor er overbevolking ontstaat. Die mortaliteit ontstaat door de 3 ruiters.



- Hoe kunnen de sterftecijfers bij oorlogen (direct en indirect) worden berekend? Waar dient
rekening mee te worden gehouden? Bronnen zijn vaak gekleurd, onbetrouwbaar, onvolledig of
ontoegankelijk. Wie en wat wordt er in de statistieken opgenomen? Enkel de duur van het conflict of
ook de onmiddellijke impact/ gevolgen op lange termijn? Afhankelijk van de gevolgde methodologie.
Probleem van interpretatie.



- Welke soorten oorlogen manifesteren zich? Geef telkens een voorbeeld. Hoe evolueerde de
verhouding daartussen?

 Koloniale oorlogen – colonial wars
 Verdwenen vanaf midden jaren 1970
 Het laatste conflict eindigde toen Portugal in 1975 de onafhankelijkheid van Angola
en Mozambique erkende
 Oorlogen tussen staten – interstate wars
 Zijn eerder uitzonderlijk geworden na WO2
 Vooral de tegenstelling tussen India en Pakistan blijft zorgen baren.
 Ondanks het feit dat het aantal sterk is toegenomen, heeft dit niet geleid tot een
toename van het aantal conflicten
 Oorlogen binnen staten – intrastate wars
 Burgeroorlogen – civil wars
 Zijn in frequentie en intensiteit toegenomen tijdens de Koude Oorlog
 De dekolonisatie heeft gezorgd voor relatief zwakke staten die makkelijker
door niet-statelijke actoren konden worden uitgedaagd
 Bereikten een hoogtepunt na het einde van de Koude Oorlog en de implosie
van de Sovjet-Unie; nadien kenden ze een terugval
 Burgeroorlogen waarbij staten betrokken partijen steunen – internationalized civil
conflicts

,  Worden in de grafiek onder de ‘civil wars’ ondergebracht
 Lijken het laatste decennium in stijgende lijn te gaan, met conflicten in onder
meer Afghanistan, Irak, Nigeria, Oekraïne, Syrië, Jemen
 De militaire steun van buitenlandse staten aan rebellengroepen beïnvloed de
intensiteit, de duur en de impact van de conflicten. Dit verhoogt niet alleen
hun slaagkracht, maar maakt onderhandelingen ook een heel stuk complexer



-Bij oorlogen sneuvelen niet enkel militairen. Ook onder de burgerbevolking kunnen slachtoffers
vallen. Waarom zijn die moeilijker in te schatten?

Moeilijk om betrouwbare cijfers te verzamelen + probleem van interpretatie. Ratio van studies: voor
elke soldaat die sneuvelt, 8-10 burgers dood.

- Eind 19e eeuw: meer soldaten dan burgers
- Eerste helft van 20e eeuw: ongeveer gelijk
- Na WO2: aandeel burgerdoden steeg



- Wat is de menselijke kost van gewapende conflicten en oorlogen? Leg (mogelijke) gevolgen op
korte, halflange en lange termijn uit.

Oorlogsdoden:

- Battle deaths: soldaten en burgers die bij gevechten zijn omgekomen
- Non battle deaths:
 Toename van eenzijdig geweld (genocide, oorlogsmisdaden, executeren,..)
 Toename ongeorganiseerd en crimineel geweld (plunderen, voedselrellen)
 Toename niet-gewelddadige overlijdens (epidemieën, hongersnood,..)

 Ineenstorting van de infrastructuur op het vlak van transport, waterbedeling of
gezondheidsvoorzieningen
 Het onderbreken of stopzetten van vaccinatieprogramma’s
 De toename van kindersterfte
 De verspreiding van soa’s en hiv/AIDS in het bijzonder
 De verstoring van de economie en daling van de welvaart
 De oplevering van georganiseerde misdaad, drugshandel en andere illegale economische
activiteiten
 De aantasting van het leefmilieu en de ecologische schade
 De vluchtelingenstromen en migratiebewegingen
 Vooral kinderen krijgen daaronder te leiden



- Welke redenen kunnen worden aangevoerd om de dalende impact van oorlogen te verklaren?
Kan je de ‘decline-of-war thesis’ onderschrijven.

Waarom wel/niet?

- Aanzienlijke verbeterde geneeskunde
- Democratiseringsprocessen

, - Globalisering en economische interdependentie
- Afschrikking door nucleaire dreiging
- Stabiliserend effect van een bipolaire wereldorde
- Groeiende aandacht voor mensenrechten
- Rol van de VN in peacemaking en peacekeeping
- Toenemende aanwezigheid van ngo’s

De ‘decline-of-war thesis gaat ervan uit dat de terugval geen toeval is, maar een fundamentele
wijziging in het patroon. <-> ‘no change hypothesis’ verdedigt dat de zogenaamde ‘lange vrede’ na
WO2 eerder te danken is aan een gelukkige samenloop van omstandigheden.
 kans op grootschalige conflicten in toekomst blijft zeer reëel.



- Waarom is het zo moeilijk de gevolgen van hongersnood te berekenen?

 Er is een verschil tussen acute honger(snood) en (chronische) ondervoeding
 Honger
 Undernourishment: een tekort in het vereiste aantal calorieën om normaal
te functioneren = food deprivation
 Ondervoeding
 Undernutrition: een kwalitatief of kwantitatief gebrek aan essentiële
voedingsstoffen
 Amartya Sen: honger is zelden of nooit het gevolg van voedseltekorten, maar van de toegang
tot voedsel
 Hongersnood heeft op verschillende manieren een impact op de demografische
ontwikkeling:
 Mortaliteit als gevolg van een gebrek aan voedingsstoffen
 Mortaliteit als gevolg van ziekte na verzwakking door honger
 Vroegtijdig afgebroken zwangerschappen
 Verminderde vruchtbaarheid
 Ontbinden van gemeenschappen en migratie
 De impact van hongersnood in niet altijd te achterhalen
 Betrouwbare bevolkingsgegevens ontbreken
 De verklaringen voor mortaliteit zijn moeilijk uit te splitsen
 (koloniale) overheden minimaliseren of negeren de omvang



- Bespreek de oorzaken van chronische ondervoeding en hongersnood. Geef waar mogelijk telkens
een (historisch) voorbeeld.

Natuurlijke rampen:

- Extreme weersomstandigheden met gevolgen voor de gewassen en veestapel
- Instectenplagen

Demografische oorzaken:

- Toenemende bevolkingsdruk
- Veel kinderen onder de 5 jaar (meest kwetsbaar)

Sociale oorzaken