Gedrag
Propedeutica 2021-2022
Klachten omtrent gedrag zijn veel vager dan duidelijke problemen
zoals braken of diarree! We kijken bij gedragsproblemen:
- Dier: signalement, historiek, medische achtergrond
o Gedrag: fysiologisch, nog functioneel of
dysfunctioneel
- Eigenaar: gezinssamenstelling, leefomgeving, mogelijkheden
andere dieren/diersoorten, manier van samenleven
o Perceptie van probleem door eigenaar: visie,
overtuiging en VERWACHTING!
- Gedrag naar derden: (bezoekers, passanten, openbare weg)
o Perceptie van het probleem door de omgeving
- Gevolgen omgeving: risico op trauma/verwondingen bij
mensen of andere dieren
o Moet het dier in beslag genomen worden
- Gevolgen dier: verhoogd risico afstand van het dier door de eigenaar, of zelfs euthanasie
Anamnese
Bij gedragsonderzoeken/consultaties werken we vaak met vragenlijsten die de eigenaren van
tevoren in kunnen vullen. Deze zijn niet universeel, maar zorg dat je er eentje hebt die wel volledig is,
maar niet te lang! Vaak is er een onderverdeling in ongewenst gedrag en informatie over de
omgeving.
Vergeet nooit je algemeen klinisch onderzoek bij je bezoek/consult, om zo geen medische oorzaken
over het hoofd te zien.
Er bestaan vragenlijsten van quality of life. Dit is handig bij oudere dieren om na te gaan of de
kwaliteit van leven voor het dier nog de moeite is, of dat het al tijd is om het dier te laten gaan. Met
deze vragenlijsten kan je mensen duidelijk maken dat die stap eventueel wel al gezet kan worden.
Hier zijn helaas ook nog geen gevalideerde lijsten van, maar ze zijn in opkomst.
Vraagstelling
- Signalement van het dier
- Probleembeschrijving:
o Wat is het probleem (filter eventueel de belangrijkste)
o Waar is het begonnen?
o Wanneer?
o Met wie?
o Sinds wanneer gebeurt het?
o Wat hebt u al geprobeerd?
o Hoe was het resultaat?
- Gebruik OPEN VRAGEN!
, Hele belangrijke factor: het succes van een gedragsconsult hangt onder meer af van de
therapeutische band tussen de dierenarts en de eigenaar (authenticiteit, onvoorwaardelijke positieve
waardering, empathie). Jouw band met de eigenaar kan de doorslag zijn naar succes of niet. Deze
band heb je überhaupt nodig als eerstelijns dierenarts in je praktijk.
Valkuilen anamnese
Wees voorzichtig met het stellen van ‘beschuldigende’ vragen. Vat tussendoor samen wat ze tot nu
toe hebben gezegd en vraag altijd na of ze alles hebben verteld wat ze wouden vertellen.
Het aankaarten van een probleem is afhankelijk van:
- Factoren dier
- Factoren eigenaar
- Factoren context en omgeving
Een bepaald gedrag kan aanvaardbaar zijn voor de ene eigenaar, maar niet voor de andere. Sommig
gedrag is alleen in bepaalde situaties aanvaardbaar, of bij bepaalde mensen.
Belangrijk: perceptie van de eigenaar goed begrijpen en weten dat deze sterk kan verschillen van wat
jij als welzijn beschouwd bij het dier. Als dierenarts is het ook heel belangrijk om met ethogrammen
te werken: deze zijn sterk verschillend per diersoort.
Je moet er ook rekening mee houden dat de perceptie van het probleem bij de eigenaar een impact
heeft op de probleembeschrijving:
- Neutraal: objecties omschrijven wat hij ziet bij het dier
- Gekleurd: eigenaar beschrijft:
o Eigen visie op probleem
o Emoties die het probleem teweegbrengen (onmacht, boosheid, angst, teleurstelling)
o Gevolgen van het probleem op het gezin (beperking wandelen, dier alleen laten,
vernielen meubilair), gezinsdynamiek of relatie met derden.
Laat eigenaren altijd filmen over de ‘klachten’ die zij hebben van hun dier. Een dier dat ‘dominant is
en gromt’ kan evengoed een dier zijn dat in angst leeft, maar de eigenaar ervaart dat niet op die
manier. Als je twijfelt over een bepaalde situatie of gedrag, zoek het dan op en wacht met
interpreteren tot je iets zeker weet.
Andere meetinstrumenten ter aanvulling van de anamnese
- Video’s gebruiken van eigenaren (30 minuten lang filmen op verschillende momenten een
paar keer over verschillende dagen voor een echt goede indruk van het gedrag)
- Hartslagmonitor om stress te meten kan nuttig zijn (wordt momenteel bij politiehonden
gebruikt)
- Haar en speeksel worden nog gebruikt om cortisol te meten voor het evalueren van
chronische stress (weinig uitgevoerd in de praktijk)
- Biomarkers in bloed meten voor het meten van angst (is nog onderzoek naar nodig)
Propedeutica 2021-2022
Klachten omtrent gedrag zijn veel vager dan duidelijke problemen
zoals braken of diarree! We kijken bij gedragsproblemen:
- Dier: signalement, historiek, medische achtergrond
o Gedrag: fysiologisch, nog functioneel of
dysfunctioneel
- Eigenaar: gezinssamenstelling, leefomgeving, mogelijkheden
andere dieren/diersoorten, manier van samenleven
o Perceptie van probleem door eigenaar: visie,
overtuiging en VERWACHTING!
- Gedrag naar derden: (bezoekers, passanten, openbare weg)
o Perceptie van het probleem door de omgeving
- Gevolgen omgeving: risico op trauma/verwondingen bij
mensen of andere dieren
o Moet het dier in beslag genomen worden
- Gevolgen dier: verhoogd risico afstand van het dier door de eigenaar, of zelfs euthanasie
Anamnese
Bij gedragsonderzoeken/consultaties werken we vaak met vragenlijsten die de eigenaren van
tevoren in kunnen vullen. Deze zijn niet universeel, maar zorg dat je er eentje hebt die wel volledig is,
maar niet te lang! Vaak is er een onderverdeling in ongewenst gedrag en informatie over de
omgeving.
Vergeet nooit je algemeen klinisch onderzoek bij je bezoek/consult, om zo geen medische oorzaken
over het hoofd te zien.
Er bestaan vragenlijsten van quality of life. Dit is handig bij oudere dieren om na te gaan of de
kwaliteit van leven voor het dier nog de moeite is, of dat het al tijd is om het dier te laten gaan. Met
deze vragenlijsten kan je mensen duidelijk maken dat die stap eventueel wel al gezet kan worden.
Hier zijn helaas ook nog geen gevalideerde lijsten van, maar ze zijn in opkomst.
Vraagstelling
- Signalement van het dier
- Probleembeschrijving:
o Wat is het probleem (filter eventueel de belangrijkste)
o Waar is het begonnen?
o Wanneer?
o Met wie?
o Sinds wanneer gebeurt het?
o Wat hebt u al geprobeerd?
o Hoe was het resultaat?
- Gebruik OPEN VRAGEN!
, Hele belangrijke factor: het succes van een gedragsconsult hangt onder meer af van de
therapeutische band tussen de dierenarts en de eigenaar (authenticiteit, onvoorwaardelijke positieve
waardering, empathie). Jouw band met de eigenaar kan de doorslag zijn naar succes of niet. Deze
band heb je überhaupt nodig als eerstelijns dierenarts in je praktijk.
Valkuilen anamnese
Wees voorzichtig met het stellen van ‘beschuldigende’ vragen. Vat tussendoor samen wat ze tot nu
toe hebben gezegd en vraag altijd na of ze alles hebben verteld wat ze wouden vertellen.
Het aankaarten van een probleem is afhankelijk van:
- Factoren dier
- Factoren eigenaar
- Factoren context en omgeving
Een bepaald gedrag kan aanvaardbaar zijn voor de ene eigenaar, maar niet voor de andere. Sommig
gedrag is alleen in bepaalde situaties aanvaardbaar, of bij bepaalde mensen.
Belangrijk: perceptie van de eigenaar goed begrijpen en weten dat deze sterk kan verschillen van wat
jij als welzijn beschouwd bij het dier. Als dierenarts is het ook heel belangrijk om met ethogrammen
te werken: deze zijn sterk verschillend per diersoort.
Je moet er ook rekening mee houden dat de perceptie van het probleem bij de eigenaar een impact
heeft op de probleembeschrijving:
- Neutraal: objecties omschrijven wat hij ziet bij het dier
- Gekleurd: eigenaar beschrijft:
o Eigen visie op probleem
o Emoties die het probleem teweegbrengen (onmacht, boosheid, angst, teleurstelling)
o Gevolgen van het probleem op het gezin (beperking wandelen, dier alleen laten,
vernielen meubilair), gezinsdynamiek of relatie met derden.
Laat eigenaren altijd filmen over de ‘klachten’ die zij hebben van hun dier. Een dier dat ‘dominant is
en gromt’ kan evengoed een dier zijn dat in angst leeft, maar de eigenaar ervaart dat niet op die
manier. Als je twijfelt over een bepaalde situatie of gedrag, zoek het dan op en wacht met
interpreteren tot je iets zeker weet.
Andere meetinstrumenten ter aanvulling van de anamnese
- Video’s gebruiken van eigenaren (30 minuten lang filmen op verschillende momenten een
paar keer over verschillende dagen voor een echt goede indruk van het gedrag)
- Hartslagmonitor om stress te meten kan nuttig zijn (wordt momenteel bij politiehonden
gebruikt)
- Haar en speeksel worden nog gebruikt om cortisol te meten voor het evalueren van
chronische stress (weinig uitgevoerd in de praktijk)
- Biomarkers in bloed meten voor het meten van angst (is nog onderzoek naar nodig)
