ONCOLOGIE
CELDELING
- = MOTOR VAN DE ONTWIKKELING
- Cellen gaan delen om zichzelf te vernieuwen en te vermenigvuldigen
- Celdeling nodig om dode cellen te vervangen
Apoptose of natuurlijke celdood
- Als een cel groeit ergens niet hoort
- Als een cel wegens gevaarlijke beschadiging (de natuur beslist) beter niet verder groet
WEEFSELHOMOTEASE
= In een gezond lichaam is er een gezond evenwicht tussen afsterven en groeien van nieuwe cellen
CELCYCLUS
- S-fase = DNA-synthese
- M- fase = Mitose
- G1- fase = voorbereiding op de DNa-synthese
- G2-fase = voorbereiding op de finale celdeling
2 BELANGRIJKE GENEN BIJ NORMALE CELDELING
= ondanks de naam hebben in eerste instantie hebben ze niets te maken met ontwikkelen van kanker
= Iedere mens heeft deze genen, we hebben deze nodig bij normale celdeling
ONCOGENEN
- Geeft groen licht aan de cel om te delen
Vb. Oncogenen geven groen licht aan huiscellen groen licht om een schaafwonde te laten
herstellen
TUMORSUPPRESORGENEN
- Laat de celdeling stoppen
Beide genen komen in een gezond lichaam voor
CARCINOGENESE: ONTSTAAN VAN KANKER
- Er gaat iets mis bij een oncogen of tumorsuppresorgen (vb. Er gaat iets mis bij de oncogen ->
cellen gaan niet meer delen)
- Basis ontwikkeling van kanker: Er gaat iets mis bij de normale celdeling
- = gevolg van een mutatie in één van de essentiële genen die intaan voor regulatie van de
celdeling
HET EIXIT P53 = CONTROLEPUNT
- Wanneer er een DNA-fout in de celdeling is zal P53 optreden
- En zal een eerste reparatie -> cel kan alsnog verder bestaan
- De mutatie wordt gezien als levensbedreiging zal het eiwit de cel programmeren tot celdood
= Apotose
,KANKER = MEERSTAPPENPROCES
Mutatie: een fout bij het overschrijven (het delen) van een gen
- Absolute voorwaarde voor het ontstaan van kanker
- Nog geen kanker!!!
- Kanker= een opeenstapeling van een aantal fouten = meerstappenproces (kan jaren duren!)
- Geen kanker hebben door 1 doorgekomen mutatie
BENIGNE VERSUS MALIGNE TUMOREN
= Na verschillende keren doorgeven van een slechte mutatie kan toch tumor onstaan
BENIGNE
- Grillige vorm
- Slechte begrenzing
- Invaderen = TUMOR GAAT DOORGROEIEN IN OMLIGGENDE WEEFSEL
- Metastaseren = STUKJES KOMEN LOS VAN ORIGINELE KANKER EN VERSPLAATSEN ZICH DOOR
DE LYMFEVATEN EN BLOEDVATEN EN KOMEN VAST TE ZITTEN -> ONTWIKKELING VAN EEN
NIEUWE TUMOR (zelfde primaire tumor)
ANGIOGENESE
= Tumor begint te woekeren, kan zich niet voorzien van eigen zuurstoffen en voedingsstoffen omdat
hij geen bloedvat heeft. Gaat lockstoffen uitzenden naar bestaand bloedvat -> gaat op vraag van de
tumor bloedvaten laten groeien naar de tumor -> tumor zal blijven groeien in het lichaam
TUMOR-IMMUNOLOGIE
Kan ons immuunsysteem ook kankercellen herkennen en aanvallen?
- Verder wetenschappelijk onderzoek!
- Zie verder immunotherapie
- Lichaamseigen cellen gaan zelf mutaties aanmaken, doordat het lichaam het zelf aanmaakt ->
ziet lichaam niet als eigenvreemd
- Wel beetje reactie maar WBC zijn niet sterk genoeg
CLASSIFICATIE VAN TUMOREN
SOLIDE TUMOREN
- (vb. botkanker)
, NIET-SOLIDE TUMOREN
- Ontregeling van bepaalde cellen maar ontregeling van vb bloedcellen blijven niet ter plaatse
- Bloedvaat en de lymfevaatkankers -> volgend jaar
- Onderverdelingen in stadia: I, II, III, IV
- Soms nog A en B
N= Nodus = uitzaaiingen via lymfestelsel
T= tumor
M = Metastase
EPIDEMIOLOGIE VAN KANKER: KERNBEGRIPPEN
- Incidentie = het aantal nieuwe gevallen dat in een bepaalde periode wordt vastgesteld
Aantal nieuwe gevallen/ 100.000/ jaar
- Prevalentie = hoeveel mensen op een bepaald moment aan kanker leiden
ANDERE CIJFERS OVER KANKER
- Ongeveer 1/3 mannen en 1/4 vrouwen krijgen kanker
- Kanker treft vooral ouderen: 67 procent van de vrouwen en 78 procent van de mannen zijn
ouder dan 60 jaar bij de diagnose
- < 1 procent van alle kankers doet zich voor op kinder- of adolescentenleeftijd (van 0 tot 19
jaar)
- Kanker bij kinderen blijft daarmee een extreem zeldzame ziekte
BELANGRIJKE BEGRIPPEN
- Remissie: symptoomvrij, geen tekenen meer van kanker maar wil niet zeggen dat pt genezen
is (iemand genezen = 5 jaar in remissie)
- Recidief = herval (binnen de eerste 5 jaar)
- Prognose: overlevingskans vb: 5 jaars of 10jaars overleving van 75 procent
OVERLEVING
- Sterk afhankelijk type kanker
- Laagste cijfers: pancreas, long, lever, slokdarm (slechte prognose)
- Beste overlevingskansen: borst, prostaat, teebalkanker en hodgkinlymfoom
5-jaaroverleving van teelbalkanker = 95 procent
Tegenover amper 7 procent voor pancreaskanker
- Afhankelijk van het stadium
- Vb: 5-jaarsoverleving van borstkanker is 82 procent
Als de ziekte in stadium I of II ontdekt wordt
In stadium IV is de kans op overleven veel lager
RISICOFACTOREN EN DE RELATIE MET KANKER
- Waarom ontspoort een cel?
CELDELING
- = MOTOR VAN DE ONTWIKKELING
- Cellen gaan delen om zichzelf te vernieuwen en te vermenigvuldigen
- Celdeling nodig om dode cellen te vervangen
Apoptose of natuurlijke celdood
- Als een cel groeit ergens niet hoort
- Als een cel wegens gevaarlijke beschadiging (de natuur beslist) beter niet verder groet
WEEFSELHOMOTEASE
= In een gezond lichaam is er een gezond evenwicht tussen afsterven en groeien van nieuwe cellen
CELCYCLUS
- S-fase = DNA-synthese
- M- fase = Mitose
- G1- fase = voorbereiding op de DNa-synthese
- G2-fase = voorbereiding op de finale celdeling
2 BELANGRIJKE GENEN BIJ NORMALE CELDELING
= ondanks de naam hebben in eerste instantie hebben ze niets te maken met ontwikkelen van kanker
= Iedere mens heeft deze genen, we hebben deze nodig bij normale celdeling
ONCOGENEN
- Geeft groen licht aan de cel om te delen
Vb. Oncogenen geven groen licht aan huiscellen groen licht om een schaafwonde te laten
herstellen
TUMORSUPPRESORGENEN
- Laat de celdeling stoppen
Beide genen komen in een gezond lichaam voor
CARCINOGENESE: ONTSTAAN VAN KANKER
- Er gaat iets mis bij een oncogen of tumorsuppresorgen (vb. Er gaat iets mis bij de oncogen ->
cellen gaan niet meer delen)
- Basis ontwikkeling van kanker: Er gaat iets mis bij de normale celdeling
- = gevolg van een mutatie in één van de essentiële genen die intaan voor regulatie van de
celdeling
HET EIXIT P53 = CONTROLEPUNT
- Wanneer er een DNA-fout in de celdeling is zal P53 optreden
- En zal een eerste reparatie -> cel kan alsnog verder bestaan
- De mutatie wordt gezien als levensbedreiging zal het eiwit de cel programmeren tot celdood
= Apotose
,KANKER = MEERSTAPPENPROCES
Mutatie: een fout bij het overschrijven (het delen) van een gen
- Absolute voorwaarde voor het ontstaan van kanker
- Nog geen kanker!!!
- Kanker= een opeenstapeling van een aantal fouten = meerstappenproces (kan jaren duren!)
- Geen kanker hebben door 1 doorgekomen mutatie
BENIGNE VERSUS MALIGNE TUMOREN
= Na verschillende keren doorgeven van een slechte mutatie kan toch tumor onstaan
BENIGNE
- Grillige vorm
- Slechte begrenzing
- Invaderen = TUMOR GAAT DOORGROEIEN IN OMLIGGENDE WEEFSEL
- Metastaseren = STUKJES KOMEN LOS VAN ORIGINELE KANKER EN VERSPLAATSEN ZICH DOOR
DE LYMFEVATEN EN BLOEDVATEN EN KOMEN VAST TE ZITTEN -> ONTWIKKELING VAN EEN
NIEUWE TUMOR (zelfde primaire tumor)
ANGIOGENESE
= Tumor begint te woekeren, kan zich niet voorzien van eigen zuurstoffen en voedingsstoffen omdat
hij geen bloedvat heeft. Gaat lockstoffen uitzenden naar bestaand bloedvat -> gaat op vraag van de
tumor bloedvaten laten groeien naar de tumor -> tumor zal blijven groeien in het lichaam
TUMOR-IMMUNOLOGIE
Kan ons immuunsysteem ook kankercellen herkennen en aanvallen?
- Verder wetenschappelijk onderzoek!
- Zie verder immunotherapie
- Lichaamseigen cellen gaan zelf mutaties aanmaken, doordat het lichaam het zelf aanmaakt ->
ziet lichaam niet als eigenvreemd
- Wel beetje reactie maar WBC zijn niet sterk genoeg
CLASSIFICATIE VAN TUMOREN
SOLIDE TUMOREN
- (vb. botkanker)
, NIET-SOLIDE TUMOREN
- Ontregeling van bepaalde cellen maar ontregeling van vb bloedcellen blijven niet ter plaatse
- Bloedvaat en de lymfevaatkankers -> volgend jaar
- Onderverdelingen in stadia: I, II, III, IV
- Soms nog A en B
N= Nodus = uitzaaiingen via lymfestelsel
T= tumor
M = Metastase
EPIDEMIOLOGIE VAN KANKER: KERNBEGRIPPEN
- Incidentie = het aantal nieuwe gevallen dat in een bepaalde periode wordt vastgesteld
Aantal nieuwe gevallen/ 100.000/ jaar
- Prevalentie = hoeveel mensen op een bepaald moment aan kanker leiden
ANDERE CIJFERS OVER KANKER
- Ongeveer 1/3 mannen en 1/4 vrouwen krijgen kanker
- Kanker treft vooral ouderen: 67 procent van de vrouwen en 78 procent van de mannen zijn
ouder dan 60 jaar bij de diagnose
- < 1 procent van alle kankers doet zich voor op kinder- of adolescentenleeftijd (van 0 tot 19
jaar)
- Kanker bij kinderen blijft daarmee een extreem zeldzame ziekte
BELANGRIJKE BEGRIPPEN
- Remissie: symptoomvrij, geen tekenen meer van kanker maar wil niet zeggen dat pt genezen
is (iemand genezen = 5 jaar in remissie)
- Recidief = herval (binnen de eerste 5 jaar)
- Prognose: overlevingskans vb: 5 jaars of 10jaars overleving van 75 procent
OVERLEVING
- Sterk afhankelijk type kanker
- Laagste cijfers: pancreas, long, lever, slokdarm (slechte prognose)
- Beste overlevingskansen: borst, prostaat, teebalkanker en hodgkinlymfoom
5-jaaroverleving van teelbalkanker = 95 procent
Tegenover amper 7 procent voor pancreaskanker
- Afhankelijk van het stadium
- Vb: 5-jaarsoverleving van borstkanker is 82 procent
Als de ziekte in stadium I of II ontdekt wordt
In stadium IV is de kans op overleven veel lager
RISICOFACTOREN EN DE RELATIE MET KANKER
- Waarom ontspoort een cel?
