Jurisprudentie
Verbintenissenrecht
Week 1:
Petermann/Frans Maas:
Uit het arrest Petermann/Frans Maas kan worden afgeleid dat in een geval waar de
gebruiker van algemene voorwaarden in een andere taal dan de taal van de wederpartij
naar zijn algemene voorwaarden heeft verwezen, van deze wederpartij verwacht mag
worden dat zij opheldering vraagt over de (voor haar) onduidelijke tekst van de
verwijzing. Doet zij dat niet, dan kan door het verstrekken van een opdracht door deze
wederpartij het gerechtvaardigde vertrouwen uit art. 3:35 BW bij de gebruiker worden
gewekt dat de wederpartij met de gelding van de algemene voorwaarden heeft
ingestemd, ondanks dat de wederpartij de verwijzingsclausule niet heeft begrepen.
Voor internationale bedrijven geldt de afdeling algemene voorwaarden niet, artikel 6:247
lid 2 BW.
Assoud/SNS:
Casus: Assoud deed mee aan de lotto en had een formulier waar een prijs op viel. Hij had dit
lot bij een tussenpersoon gekocht en in de voorwaarden van SNS stond dat je pas
aanspraak kon maken op de prijs als het originele lotto formulier door SNS is ontvangen
(tussenpersoon moest hiervoor zorgen). SNS heeft echter het originele lottoformulier niet
ontvangen. Assoud stelt dat het een algemene voorwaarden is en SNS is van mening dat het
een kernbeding is omdat het originele papier erg belangrijk is.
Rechtsvraag: Wanneer is een beding een kernbeding?
HR: Kernbeding is een essentiële voorwaarde van een overeenkomst. Van belang is dat
het beding zo belangrijk en fundamenteel is dat de overeenkomst anders niet tot stand zou
zijn gekomen of er geen overeenstemming zou zijn bereikt. Het beding van de SNS is geen
kernbeding. Assoud kan dus met succes bescherming tegen de algemene voorwaarden
inroepen
Week 2:
Geurtzen/Kampstaal:
Casus: Geurtzen moet een dakconstructie maken en besteed dit uit aan Kampstaal.
Kampstaal acht de Metaalunievoorwaarden van toepassing en kan op verzoek worden
toegezonden. Geurtzen had al vaker werkzaamheden uitbesteed aan Kampstaal en op deze
overeenkomsten waren ook de Metaalunievoorwaarden van toepassing. Het dak vliegt in de
fik door onzorgvuldig werk van de werknemer. Geurtzen spreekt Kampstaal aan en
Kampstaal beroept zich op de exoneratie-clausule.
Rechtsvraag: Is Kampstaal op grond van art. 6:233 sub b en 6:234 BW onvoldoende in de
gelegenheid gesteld om van die voorwaarden kennis te nemen?
De wetgever heeft art. 6:234 lid 1 uitputtend bedoeld. De wederpartij kan zich niet op
vernietiging beroepen;
I. Wanneer hij ten tijde van het sluiten van de overeenkomst met dat beding bekend
was of geacht kon worden daarmee bekend te zijnvwanneer partijen gedurende
, een bepaalde tijd meerdere transacties met elkaar hebben gehad, er niet elke
keer een overzicht van de voorwaarden overhandigd dient te worden;
II. Wanneer de exoneratie-clausule in een winkel of bedrijfspand op duidelijke wijze
aan klanten wordt gepresenteerd;
III. Of als vernietiging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar
is.
VNP/Havrij:
Casus: In april 1992 heeft VNP aan Havrij gevraagd een prijsopgave te doen van het
nabouwen van een slagboomunit. Op 15 april 1992 heeft Havrij aan VNP een offerte
uitgebracht voor levering van slagboomunits. In deze offerte is het volgende vermeld met
betrekking tot de algemene voorwaarden: “In tegenstelling tot het aan de onderzijde van ons
briefpapier vermelde zijn op onze leveringen van toepassing de thans geldende FME-
voorwaarden van 21 augustus 1991, waarvan wij u op verzoek graag een exemplaar
toezenden." De leveringsvoorwaarden bevatten een garantie met een vervaltermijn van zes
maanden na levering, terwijl reclamering uiterlijk veertien dagen na het verstrijken van de
garantietermijn moet plaatsvinden. Op 19 februari en 24 maart 1993 heeft VNP bij Havrij een
proeforder geplaatst van in totaal vier slagboomunits. Deze units zijn begin april 1993 aan
VNP geleverd en door VNP geaccepteerd. VNP heeft tevens de daarmee verband houdende
factuur geaccepteerd en betaald. VNP heeft Havrij bij brieven van 12 januari en 31 januari
1994 schriftelijk in kennis gesteld van de aan de slagboomunits klevende gebreken. VNP
spreekt Havrij vervolgens aan uit hoofde van wanprestatie. Havrij heeft zich ter verwering,
onder andere, beroepen op de overschrijding van de termijn genoemd in de gehanteerde
algemene voorwaarden. Volgens VNP slaagt dit beroep niet, omdat Havrij de informatieplicht
heeft geschonden.
Rechtsvraag: zijn de algemene voorwaarden van toepassing als ze niet ter hand zijn
gesteld?
HR: oordeelde dat een beroep op vernietiging wegens niet-terhandstelling onder
omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar kan zijn
(art. 6:248 lid 2 BW). Andere wijzen van kennisgeving zijn mogelijk, mits de algemene
voorwaarden redelijkerwijs niet ter hand konden worden gesteld.
First Data/Attingo:
Casus: First Data B.V verkoopt kassasystemen. Attingo B.V. biedt draadloos internet aan op
de luchthaven Schiphol. Attingo tekent een door First Data op papier uitgebrachte offerte
waarop zij verwijst naar de algemene voorwaarden van haar brancheorganisatie Fenit. De
algemene voorwaarden worden echter niet aan Attingo overhandigd. Attingo beroept zich na
verloop van tijd op de ongeldigheid van de algemene voorwaarden. Zij voert daartoe aan dat
haar geen redelijke mogelijkheid is geboden tot kennisname van de voorwaarden. First Data
stelt daarentegen dat zij aan haar informatieplicht heeft voldaan doordat het eenvoudig is om
via een zoekopdracht op het internet van de voorwaarden kennis te nemen.
Rechtsvraag: Heeft de gebruiker aan zijn uit art. 6:233, onder b BW voortvloeiende
informatieplicht voldaan als de desbetreffende voorwaarden (door een zoekopdracht) op
internet kunnen worden gevonden?
HR: indien het gaat om een tussen partijen langs elektronische weg tot stand gekomen
overeenkomst en niet uitdrukkelijk is ingestemd met de kennisneming van de algemene
voorwaarden langs elektronische weg, is niet aan de informatieplicht voldaan als de
algemene voorwaarden door een zoekopdracht op internet gevonden kunnen worden.
Verbintenissenrecht
Week 1:
Petermann/Frans Maas:
Uit het arrest Petermann/Frans Maas kan worden afgeleid dat in een geval waar de
gebruiker van algemene voorwaarden in een andere taal dan de taal van de wederpartij
naar zijn algemene voorwaarden heeft verwezen, van deze wederpartij verwacht mag
worden dat zij opheldering vraagt over de (voor haar) onduidelijke tekst van de
verwijzing. Doet zij dat niet, dan kan door het verstrekken van een opdracht door deze
wederpartij het gerechtvaardigde vertrouwen uit art. 3:35 BW bij de gebruiker worden
gewekt dat de wederpartij met de gelding van de algemene voorwaarden heeft
ingestemd, ondanks dat de wederpartij de verwijzingsclausule niet heeft begrepen.
Voor internationale bedrijven geldt de afdeling algemene voorwaarden niet, artikel 6:247
lid 2 BW.
Assoud/SNS:
Casus: Assoud deed mee aan de lotto en had een formulier waar een prijs op viel. Hij had dit
lot bij een tussenpersoon gekocht en in de voorwaarden van SNS stond dat je pas
aanspraak kon maken op de prijs als het originele lotto formulier door SNS is ontvangen
(tussenpersoon moest hiervoor zorgen). SNS heeft echter het originele lottoformulier niet
ontvangen. Assoud stelt dat het een algemene voorwaarden is en SNS is van mening dat het
een kernbeding is omdat het originele papier erg belangrijk is.
Rechtsvraag: Wanneer is een beding een kernbeding?
HR: Kernbeding is een essentiële voorwaarde van een overeenkomst. Van belang is dat
het beding zo belangrijk en fundamenteel is dat de overeenkomst anders niet tot stand zou
zijn gekomen of er geen overeenstemming zou zijn bereikt. Het beding van de SNS is geen
kernbeding. Assoud kan dus met succes bescherming tegen de algemene voorwaarden
inroepen
Week 2:
Geurtzen/Kampstaal:
Casus: Geurtzen moet een dakconstructie maken en besteed dit uit aan Kampstaal.
Kampstaal acht de Metaalunievoorwaarden van toepassing en kan op verzoek worden
toegezonden. Geurtzen had al vaker werkzaamheden uitbesteed aan Kampstaal en op deze
overeenkomsten waren ook de Metaalunievoorwaarden van toepassing. Het dak vliegt in de
fik door onzorgvuldig werk van de werknemer. Geurtzen spreekt Kampstaal aan en
Kampstaal beroept zich op de exoneratie-clausule.
Rechtsvraag: Is Kampstaal op grond van art. 6:233 sub b en 6:234 BW onvoldoende in de
gelegenheid gesteld om van die voorwaarden kennis te nemen?
De wetgever heeft art. 6:234 lid 1 uitputtend bedoeld. De wederpartij kan zich niet op
vernietiging beroepen;
I. Wanneer hij ten tijde van het sluiten van de overeenkomst met dat beding bekend
was of geacht kon worden daarmee bekend te zijnvwanneer partijen gedurende
, een bepaalde tijd meerdere transacties met elkaar hebben gehad, er niet elke
keer een overzicht van de voorwaarden overhandigd dient te worden;
II. Wanneer de exoneratie-clausule in een winkel of bedrijfspand op duidelijke wijze
aan klanten wordt gepresenteerd;
III. Of als vernietiging naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar
is.
VNP/Havrij:
Casus: In april 1992 heeft VNP aan Havrij gevraagd een prijsopgave te doen van het
nabouwen van een slagboomunit. Op 15 april 1992 heeft Havrij aan VNP een offerte
uitgebracht voor levering van slagboomunits. In deze offerte is het volgende vermeld met
betrekking tot de algemene voorwaarden: “In tegenstelling tot het aan de onderzijde van ons
briefpapier vermelde zijn op onze leveringen van toepassing de thans geldende FME-
voorwaarden van 21 augustus 1991, waarvan wij u op verzoek graag een exemplaar
toezenden." De leveringsvoorwaarden bevatten een garantie met een vervaltermijn van zes
maanden na levering, terwijl reclamering uiterlijk veertien dagen na het verstrijken van de
garantietermijn moet plaatsvinden. Op 19 februari en 24 maart 1993 heeft VNP bij Havrij een
proeforder geplaatst van in totaal vier slagboomunits. Deze units zijn begin april 1993 aan
VNP geleverd en door VNP geaccepteerd. VNP heeft tevens de daarmee verband houdende
factuur geaccepteerd en betaald. VNP heeft Havrij bij brieven van 12 januari en 31 januari
1994 schriftelijk in kennis gesteld van de aan de slagboomunits klevende gebreken. VNP
spreekt Havrij vervolgens aan uit hoofde van wanprestatie. Havrij heeft zich ter verwering,
onder andere, beroepen op de overschrijding van de termijn genoemd in de gehanteerde
algemene voorwaarden. Volgens VNP slaagt dit beroep niet, omdat Havrij de informatieplicht
heeft geschonden.
Rechtsvraag: zijn de algemene voorwaarden van toepassing als ze niet ter hand zijn
gesteld?
HR: oordeelde dat een beroep op vernietiging wegens niet-terhandstelling onder
omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar kan zijn
(art. 6:248 lid 2 BW). Andere wijzen van kennisgeving zijn mogelijk, mits de algemene
voorwaarden redelijkerwijs niet ter hand konden worden gesteld.
First Data/Attingo:
Casus: First Data B.V verkoopt kassasystemen. Attingo B.V. biedt draadloos internet aan op
de luchthaven Schiphol. Attingo tekent een door First Data op papier uitgebrachte offerte
waarop zij verwijst naar de algemene voorwaarden van haar brancheorganisatie Fenit. De
algemene voorwaarden worden echter niet aan Attingo overhandigd. Attingo beroept zich na
verloop van tijd op de ongeldigheid van de algemene voorwaarden. Zij voert daartoe aan dat
haar geen redelijke mogelijkheid is geboden tot kennisname van de voorwaarden. First Data
stelt daarentegen dat zij aan haar informatieplicht heeft voldaan doordat het eenvoudig is om
via een zoekopdracht op het internet van de voorwaarden kennis te nemen.
Rechtsvraag: Heeft de gebruiker aan zijn uit art. 6:233, onder b BW voortvloeiende
informatieplicht voldaan als de desbetreffende voorwaarden (door een zoekopdracht) op
internet kunnen worden gevonden?
HR: indien het gaat om een tussen partijen langs elektronische weg tot stand gekomen
overeenkomst en niet uitdrukkelijk is ingestemd met de kennisneming van de algemene
voorwaarden langs elektronische weg, is niet aan de informatieplicht voldaan als de
algemene voorwaarden door een zoekopdracht op internet gevonden kunnen worden.
