Inleiding Propedeutica
Propedeutica 2021-2022
Algemene Inleiding
Propedeutica = uitgebreide
wetenschap van het klinisch
onderzoek. Dit is de voorbereidende
fase op het genezen van het dier.
Leerdoelen:
- Anamnese afnemen
- Uitvoeren lichamelijk klinisch
onderzoek
- Verbanden leggen tussen
verschillende bevindingen
- Klinische redeneren
- Diagnostisch denken
Je start altijd bij een patiënt met
klachten met een hele hoop mogelijke
oorzaken en a.d.h.v. je klinisch
onderzoek zal je zaken kunnen
uitsluiten. Als je een duidelijk probleem
hebt gevonden, ga je gericht onderzoek hiernaar doen. Pas op dat je niet alleen naar 1 symptoom
kijkt: mastitis oplossen terwijl er ook een lebmaagverplaatsing of pyometra gaande is bijvoorbeeld.
Spoedgevallen zijn hierop echter een uitzondering. Onderaan de trechter ga je uitkomen bij je
diagnose OF je gaat nog een specifiek onderzoek doen als je nog dingen na moet lopen om het zeker
te weten.
Examen
Het examen is een MC van 50 vragen. Er is geen verhoogde cesuur een 30/50 is een 10/20.
Methoden en instrumenten
Je gebruikt bij een patiënt die binnenkomt al je zintuigen om dingen waar te nemen:
- Zien (inspectie: kleur, vorm en beweging)
- Tast (palpatie: vorm, consistentie en temperatuur)
- Gehoor (auscultatie: geluiden in borst- en buikholte)
- Reuk (huid, oren en mond)
Methoden
- Inspectie
- Palpatie
- Percussie
- Auscultatie
,Inspectie
Bij een algemene inspectie neem je het dier visueel waar, liefst in een goed verlichte ruimte. Hierna
kan je nog een lokale inspectie doen (denk aan een oftalmoscoop gebruiken om in het oog te kijken).
Palpatie
Als je gaat voelen naar iets moet je niet te hard drukken:
- Verlies van sensorisch gevoel in de vingertoppen
- Wegdrukken van onderzoeken structuren
- Pijnreacties bij het dier
Speciaal onderzoek = undulatieproef. Hierbij testen we of er vrij vocht in de
buikholte zit (bloed, ascites etc). Ga eerst achter het dier staan en leg de ene hand
vlak aan bijvoorbeeld de linkerkant van de buik van het dier. De rechterhand ga je
gebruiken om te tikken op de buikwand. Mocht er nu vocht in de buik zijn, dan
voel je met je linkerhand golfjes (let op vals positieven = obese hond, volle blaas of
een cyste in de buik).
Bij het beschrijven van een verdikking of massa let je op:
- Plaats
- Grootte
- Vorm
- Consistentie
- Pijnlijkheid
- (Rubor, calor, tumor, dolor)
- Beweeglijkheid
- Begrenzing en oppervlak
- Kleur en temperatuur
- Verwante verdikkingen
Het resultaat van het inspectiewerk hangt af van de tijd en de aandacht die je er aan besteed: anders
ga je dingen missen!
Percussie
Percussie is een ander woord voor bekloppen. Je kan bij rund, paard en grote
honden hiervoor een plessimeter en percussiehamer gebruiken. Bij kleine
huisdieren gebruik je vaak je vingertoppen. Met percussie kan je het geluid
onderzoeken, of kijken of iets pijnlijk is bij het dier. Ieder weefsel heeft een
bepaalde toon.
Bij vinger-vingerpercussie gebruik je de middelvinger van je rechterhand op de
middelvinger van de linkerhand om te kloppen. De linkerhand ligt in dit geval
rustig tegen het dier aan en de middelvinger wordt met matige druk tegen de huid
gehouden. De rechterhand maakt vanuit de pols klopbewegingen (zie hiernaast).
Beperkingen bij vinger-vingerpercussie: thorax = tot max 7 cm diepte en het
gebied met gewijzigde densiteit moet groter dan 5 cm in diameter zijn.
, 3 hoofdtonen bij percussie romp
- Sonore percussietoon (vrij lage, sterk resonerende toon: gashoudend
longweefsel)
- Gedempte percussietoon (kort ‘afgesneden’ geluid: niet gashoudende
delen zoals lever of spier)
- Tympanische percussietoon (meer klank en hoger dan sonore toon:
gashoudende maag)
Figuur = hond met maagtorsie. Zwarte = gas op RX.
Auscultatie
Auscultatie moet je heel veel oefenen voor je dingen goed kan
opmerken. Een laminaire stroom kan je niet horen normaal
gesproken, een turbulente stroom wel. Turbulentie kan komen door
vernauwing van een vat of een snelheidstoename.
Als we naar het hart luisteren hoor je LUB op het moment van
dichtslaan van de mitraliskleppen en het samentrekken van de
ventrikels. Bij een klepletsel zou er lekkage kunnen ontstaan en is er terugstroom naar je atrium. Dit
kan je horen als bijgeruis (LUBfff).
Andere processen waarbij geluid opgewekt wordt:
- Vernauwen van de bronchiën (asthma bij katten)
- Expiratoire dyspnee (trachea collaps)
Instrumenten
Percussiehamer en plessimeter: hamer met rubberen dop en een metalen plaatje met korte
vleugeltjes (je tikt met hamer op deze plaat terwijl hij op het dier ligt)
Reflexhamer: driehoekige rubber slagblok
Stethoscoop
- Oordoppen moeten goed passen en gehoorgang afsluiten
- In juiste richting aanbrengen!
- Kelk = afgedekt met kunststof plaatje = membraan
- Membraan zorgt voor het affilteren van lage frequente tonen, waardoor hogere tonen beter
hoorbaar zijn
Elektronische stethoscoop: hierbij kan je een bepaald frequentiegebied selecteren en versterken
Gebruiken stethoscoop: goed tegen lichaamswand plaatsen. Stilhouden en niet wrijven over de
vacht, ook de slang stilhouden. Bij een spinnende kat kan je geen hart beluisteren: je kan een beetje
op de trachea duwen, of anders een watje met wat alcohol tegen de neus houden. Anders hoofd
naast een lopende kraan houden of het hoofd van de kat nat maken.
Thermometer
Je meet de diepe lichaamstemperatuur van het dier. Bij een gedehydrateerd dier of een hele koude
omgeving is de periferie van het dier ook kouder. Gebruik bij KHD glijmiddel en kantel het goed tegen
de mucosa. Er bestaan ook oorthermometers, maar deze zijn niet altijd betrouwbaar wegens de
oppervlakkige temperatuur die gemeten wordt. Daarnaast is de bouw van de oren van onze
huisdieren veel complexer dan bij ons.
Propedeutica 2021-2022
Algemene Inleiding
Propedeutica = uitgebreide
wetenschap van het klinisch
onderzoek. Dit is de voorbereidende
fase op het genezen van het dier.
Leerdoelen:
- Anamnese afnemen
- Uitvoeren lichamelijk klinisch
onderzoek
- Verbanden leggen tussen
verschillende bevindingen
- Klinische redeneren
- Diagnostisch denken
Je start altijd bij een patiënt met
klachten met een hele hoop mogelijke
oorzaken en a.d.h.v. je klinisch
onderzoek zal je zaken kunnen
uitsluiten. Als je een duidelijk probleem
hebt gevonden, ga je gericht onderzoek hiernaar doen. Pas op dat je niet alleen naar 1 symptoom
kijkt: mastitis oplossen terwijl er ook een lebmaagverplaatsing of pyometra gaande is bijvoorbeeld.
Spoedgevallen zijn hierop echter een uitzondering. Onderaan de trechter ga je uitkomen bij je
diagnose OF je gaat nog een specifiek onderzoek doen als je nog dingen na moet lopen om het zeker
te weten.
Examen
Het examen is een MC van 50 vragen. Er is geen verhoogde cesuur een 30/50 is een 10/20.
Methoden en instrumenten
Je gebruikt bij een patiënt die binnenkomt al je zintuigen om dingen waar te nemen:
- Zien (inspectie: kleur, vorm en beweging)
- Tast (palpatie: vorm, consistentie en temperatuur)
- Gehoor (auscultatie: geluiden in borst- en buikholte)
- Reuk (huid, oren en mond)
Methoden
- Inspectie
- Palpatie
- Percussie
- Auscultatie
,Inspectie
Bij een algemene inspectie neem je het dier visueel waar, liefst in een goed verlichte ruimte. Hierna
kan je nog een lokale inspectie doen (denk aan een oftalmoscoop gebruiken om in het oog te kijken).
Palpatie
Als je gaat voelen naar iets moet je niet te hard drukken:
- Verlies van sensorisch gevoel in de vingertoppen
- Wegdrukken van onderzoeken structuren
- Pijnreacties bij het dier
Speciaal onderzoek = undulatieproef. Hierbij testen we of er vrij vocht in de
buikholte zit (bloed, ascites etc). Ga eerst achter het dier staan en leg de ene hand
vlak aan bijvoorbeeld de linkerkant van de buik van het dier. De rechterhand ga je
gebruiken om te tikken op de buikwand. Mocht er nu vocht in de buik zijn, dan
voel je met je linkerhand golfjes (let op vals positieven = obese hond, volle blaas of
een cyste in de buik).
Bij het beschrijven van een verdikking of massa let je op:
- Plaats
- Grootte
- Vorm
- Consistentie
- Pijnlijkheid
- (Rubor, calor, tumor, dolor)
- Beweeglijkheid
- Begrenzing en oppervlak
- Kleur en temperatuur
- Verwante verdikkingen
Het resultaat van het inspectiewerk hangt af van de tijd en de aandacht die je er aan besteed: anders
ga je dingen missen!
Percussie
Percussie is een ander woord voor bekloppen. Je kan bij rund, paard en grote
honden hiervoor een plessimeter en percussiehamer gebruiken. Bij kleine
huisdieren gebruik je vaak je vingertoppen. Met percussie kan je het geluid
onderzoeken, of kijken of iets pijnlijk is bij het dier. Ieder weefsel heeft een
bepaalde toon.
Bij vinger-vingerpercussie gebruik je de middelvinger van je rechterhand op de
middelvinger van de linkerhand om te kloppen. De linkerhand ligt in dit geval
rustig tegen het dier aan en de middelvinger wordt met matige druk tegen de huid
gehouden. De rechterhand maakt vanuit de pols klopbewegingen (zie hiernaast).
Beperkingen bij vinger-vingerpercussie: thorax = tot max 7 cm diepte en het
gebied met gewijzigde densiteit moet groter dan 5 cm in diameter zijn.
, 3 hoofdtonen bij percussie romp
- Sonore percussietoon (vrij lage, sterk resonerende toon: gashoudend
longweefsel)
- Gedempte percussietoon (kort ‘afgesneden’ geluid: niet gashoudende
delen zoals lever of spier)
- Tympanische percussietoon (meer klank en hoger dan sonore toon:
gashoudende maag)
Figuur = hond met maagtorsie. Zwarte = gas op RX.
Auscultatie
Auscultatie moet je heel veel oefenen voor je dingen goed kan
opmerken. Een laminaire stroom kan je niet horen normaal
gesproken, een turbulente stroom wel. Turbulentie kan komen door
vernauwing van een vat of een snelheidstoename.
Als we naar het hart luisteren hoor je LUB op het moment van
dichtslaan van de mitraliskleppen en het samentrekken van de
ventrikels. Bij een klepletsel zou er lekkage kunnen ontstaan en is er terugstroom naar je atrium. Dit
kan je horen als bijgeruis (LUBfff).
Andere processen waarbij geluid opgewekt wordt:
- Vernauwen van de bronchiën (asthma bij katten)
- Expiratoire dyspnee (trachea collaps)
Instrumenten
Percussiehamer en plessimeter: hamer met rubberen dop en een metalen plaatje met korte
vleugeltjes (je tikt met hamer op deze plaat terwijl hij op het dier ligt)
Reflexhamer: driehoekige rubber slagblok
Stethoscoop
- Oordoppen moeten goed passen en gehoorgang afsluiten
- In juiste richting aanbrengen!
- Kelk = afgedekt met kunststof plaatje = membraan
- Membraan zorgt voor het affilteren van lage frequente tonen, waardoor hogere tonen beter
hoorbaar zijn
Elektronische stethoscoop: hierbij kan je een bepaald frequentiegebied selecteren en versterken
Gebruiken stethoscoop: goed tegen lichaamswand plaatsen. Stilhouden en niet wrijven over de
vacht, ook de slang stilhouden. Bij een spinnende kat kan je geen hart beluisteren: je kan een beetje
op de trachea duwen, of anders een watje met wat alcohol tegen de neus houden. Anders hoofd
naast een lopende kraan houden of het hoofd van de kat nat maken.
Thermometer
Je meet de diepe lichaamstemperatuur van het dier. Bij een gedehydrateerd dier of een hele koude
omgeving is de periferie van het dier ook kouder. Gebruik bij KHD glijmiddel en kantel het goed tegen
de mucosa. Er bestaan ook oorthermometers, maar deze zijn niet altijd betrouwbaar wegens de
oppervlakkige temperatuur die gemeten wordt. Daarnaast is de bouw van de oren van onze
huisdieren veel complexer dan bij ons.
