Samenvatting verbintenissen- en contractenrecht
Deel 1: Inleiding
1. Algemene inleiding
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1. Situering in het recht
Indeling van de rechtstakken
RECHT
PUBLIEKRECHT PRIVAATRECHT
Burgerlijk Ondernemings- Arbeids-
recht recht recht …
Verbin Personen- Familiaal
Contracten Zaken
tenissen- en vermogens
recht
recht recht familierech recht
Publiek recht = omvat alle regels die de organisatie van de staat beheersen en de regels die van
toepassing zijn in de relatie tussen de overheid en de burgers
Privaat recht = omvat de regels die betrekking hebben op de verhouding tussen particuliere
personen – natuurlijke personen of rechtspersonen – onderling
Verbintenissenrecht
= privaat recht
= burgerlijk recht
= bevat de elementaire regels omtrent juridische verplichtingen tussen personen
Verbintenis = een juridische verplichting tussen 2 of meer personen
wordt ook wel ‘de moeder van het privaatrecht’ genoemd omdat het verbintenissenrecht de
basisregels definieert waarop heel wat andere takken uit het privaatrecht op terugvallen of
voortbouwen
Een contract kan niet bestaan zonder een verbintenis dus geen contractenrecht zonder
verbintenissenrecht
Zakenrecht heeft te maken met eigendom en goederen
, 2.2. Vindplaats in de Belgische wetgeving
Burgerlijk Wetboek
Boek 1. Personen
Boek 2: Goederen en beperkingen van eigendom
Boek 3. Wijze van eigendomsverkrijging:
o T1. Erfenissen
o T2. Schenkingen onder levenden en testamenten
o T3. Contracten of verbintenissen uit overeenkomst in het algemeen
o T4. Verbintenissen buiten overeenkomst
o T4bis. Vergoeding van schade door abnormalen
o T5. Huwelijksvermogensstelsels
o T5bis. Wettelijke samenwoning
o T6. Koop
o T7. Ruil
o …
we gaan voornamelijk kijken naar T3 en T4 deze regels kunnen we het algemeen
verbintenissenrecht noemen
De andere regels van boek 3 = het bijzonder verbintenissenrecht
de bijzondere regel gaat voor op de algemene regel!!
2.2.1. Continuïteit van het verbintenissenrecht
Basis Burgerlijk wetboek ingevoerd in 1804
Evolutie:
Wijzigende invulling van (open) begrippen
Voorbeeld: evolutie open begrippen
Art. 6 BW (hernummerd naar art. 2 BW op 1/1/2019)
‘Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door bijzondere
overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan.’
Belang van rechtspraak
Voorbeeld: concretisering in rechtspraak
Art. 1384, vierde lid BW
‘De onderwijzers en de ambachtslieden, (zijn aansprakelijk) voor de schade door hun leerlingen en
leerjongens veroorzaakt gedurende de tijd dat deze onder hun toezicht staan.’
, Wetgevende initiatieven
Voorbeeld: wetgevende initiatieven
Invloed van Europees recht
3. Begripsomschrijving en karakteristieke
eigenschappen van de verbintenis
3.1. Het begrip verbintenis
Geen wettelijke definitie
Een verbintenis creëert een verbinding, een (rechts)band tussen personen. Op grond van die band
kan iemand iets juridisch afdwingen (eisen) van een andere persoon. Wat die ene persoon juridisch
kan afdwingen, is het voorwerp van de verbintenis.
Rechtsleer:
Een verbintenis is een rechtsband tussen twee of meer personen, ontstaan krachtens de wet
ingevolge een eenzijdige of een meerzijdige rechtshandeling of ingevolge een andere menselijke
gedraging, op grond waarvan de ene(n) jegens de andere(n) – met name de schuldeiser jegens de
schuldenaar – in geld waardeerbare en juridisch afdwingbare aanspraken kan (kunnen) doen
gelden’.
(voorbeeld van een eenzijdige verbintenis onrechtmatige daad, art. 1384)
Een verbintenis:
Creëert een rechtsband tussen personen
Vindt haar bronnen in de wet, ontstaat krachtens de wet
Is in geld waarneembaar of omzetbaar en het moet een geldelijke waarde hebben
Is afdwingbaar
, 3.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.2.1. Een verbintenis creëert een rechtsband tussen personen
Bij een verbintenis zijn altijd minimaal 2 personen of ‘partijen’ verbonden.
Het recht kent 2 soorten personen:
Een natuurlijk persoon
o = een mens van vlees en bloed
Een rechtspersoon
o = een entiteit waaraan het recht rechten en plichten toekent
o Bv. bepaalde overheden, vennootschappen, verenigingen
Schuldenaar en schuldeiser
De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover een schuldeiser, dus is iets verschuldigd
De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover een schuldenaar
In hoofd van zowel de schuldenaar, als de schuldeiser bestaat er zowel een schuldvordering als een
vorderingsrecht.
(Non disclosure agreement = een soort van geheimhoudingsovereenkomst, je mag er niet over
praten en je moet het geheim houden)
Vorderingsrechten vs zakelijke rechten
Vorderingsrechten (of persoonlijke rechten) Zakelijke rechten
= Impliceert een band tussen personen = Recht van een persoon op een
bepaalde zaak
Relatieve werking (geen volgrecht):
= het is steeds een recht van een Absolute werking (volgrecht)
persoon om zich te richten tot een = ze moeten door iedereen
bepaalde persoon gerespecteerd worden
Ongelimiteerd aantal (contractsvrijheid) Limitatief aantal in de wet opgesomd
Deel 1: Inleiding
1. Algemene inleiding
2. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
2.1. Situering in het recht
Indeling van de rechtstakken
RECHT
PUBLIEKRECHT PRIVAATRECHT
Burgerlijk Ondernemings- Arbeids-
recht recht recht …
Verbin Personen- Familiaal
Contracten Zaken
tenissen- en vermogens
recht
recht recht familierech recht
Publiek recht = omvat alle regels die de organisatie van de staat beheersen en de regels die van
toepassing zijn in de relatie tussen de overheid en de burgers
Privaat recht = omvat de regels die betrekking hebben op de verhouding tussen particuliere
personen – natuurlijke personen of rechtspersonen – onderling
Verbintenissenrecht
= privaat recht
= burgerlijk recht
= bevat de elementaire regels omtrent juridische verplichtingen tussen personen
Verbintenis = een juridische verplichting tussen 2 of meer personen
wordt ook wel ‘de moeder van het privaatrecht’ genoemd omdat het verbintenissenrecht de
basisregels definieert waarop heel wat andere takken uit het privaatrecht op terugvallen of
voortbouwen
Een contract kan niet bestaan zonder een verbintenis dus geen contractenrecht zonder
verbintenissenrecht
Zakenrecht heeft te maken met eigendom en goederen
, 2.2. Vindplaats in de Belgische wetgeving
Burgerlijk Wetboek
Boek 1. Personen
Boek 2: Goederen en beperkingen van eigendom
Boek 3. Wijze van eigendomsverkrijging:
o T1. Erfenissen
o T2. Schenkingen onder levenden en testamenten
o T3. Contracten of verbintenissen uit overeenkomst in het algemeen
o T4. Verbintenissen buiten overeenkomst
o T4bis. Vergoeding van schade door abnormalen
o T5. Huwelijksvermogensstelsels
o T5bis. Wettelijke samenwoning
o T6. Koop
o T7. Ruil
o …
we gaan voornamelijk kijken naar T3 en T4 deze regels kunnen we het algemeen
verbintenissenrecht noemen
De andere regels van boek 3 = het bijzonder verbintenissenrecht
de bijzondere regel gaat voor op de algemene regel!!
2.2.1. Continuïteit van het verbintenissenrecht
Basis Burgerlijk wetboek ingevoerd in 1804
Evolutie:
Wijzigende invulling van (open) begrippen
Voorbeeld: evolutie open begrippen
Art. 6 BW (hernummerd naar art. 2 BW op 1/1/2019)
‘Aan de wetten die de openbare orde en de goede zeden betreffen, kan door bijzondere
overeenkomsten geen afbreuk worden gedaan.’
Belang van rechtspraak
Voorbeeld: concretisering in rechtspraak
Art. 1384, vierde lid BW
‘De onderwijzers en de ambachtslieden, (zijn aansprakelijk) voor de schade door hun leerlingen en
leerjongens veroorzaakt gedurende de tijd dat deze onder hun toezicht staan.’
, Wetgevende initiatieven
Voorbeeld: wetgevende initiatieven
Invloed van Europees recht
3. Begripsomschrijving en karakteristieke
eigenschappen van de verbintenis
3.1. Het begrip verbintenis
Geen wettelijke definitie
Een verbintenis creëert een verbinding, een (rechts)band tussen personen. Op grond van die band
kan iemand iets juridisch afdwingen (eisen) van een andere persoon. Wat die ene persoon juridisch
kan afdwingen, is het voorwerp van de verbintenis.
Rechtsleer:
Een verbintenis is een rechtsband tussen twee of meer personen, ontstaan krachtens de wet
ingevolge een eenzijdige of een meerzijdige rechtshandeling of ingevolge een andere menselijke
gedraging, op grond waarvan de ene(n) jegens de andere(n) – met name de schuldeiser jegens de
schuldenaar – in geld waardeerbare en juridisch afdwingbare aanspraken kan (kunnen) doen
gelden’.
(voorbeeld van een eenzijdige verbintenis onrechtmatige daad, art. 1384)
Een verbintenis:
Creëert een rechtsband tussen personen
Vindt haar bronnen in de wet, ontstaat krachtens de wet
Is in geld waarneembaar of omzetbaar en het moet een geldelijke waarde hebben
Is afdwingbaar
, 3.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
3.2.1. Een verbintenis creëert een rechtsband tussen personen
Bij een verbintenis zijn altijd minimaal 2 personen of ‘partijen’ verbonden.
Het recht kent 2 soorten personen:
Een natuurlijk persoon
o = een mens van vlees en bloed
Een rechtspersoon
o = een entiteit waaraan het recht rechten en plichten toekent
o Bv. bepaalde overheden, vennootschappen, verenigingen
Schuldenaar en schuldeiser
De schuldenaar heeft een verbintenis tegenover een schuldeiser, dus is iets verschuldigd
De schuldeiser heeft een vorderingsrecht tegenover een schuldenaar
In hoofd van zowel de schuldenaar, als de schuldeiser bestaat er zowel een schuldvordering als een
vorderingsrecht.
(Non disclosure agreement = een soort van geheimhoudingsovereenkomst, je mag er niet over
praten en je moet het geheim houden)
Vorderingsrechten vs zakelijke rechten
Vorderingsrechten (of persoonlijke rechten) Zakelijke rechten
= Impliceert een band tussen personen = Recht van een persoon op een
bepaalde zaak
Relatieve werking (geen volgrecht):
= het is steeds een recht van een Absolute werking (volgrecht)
persoon om zich te richten tot een = ze moeten door iedereen
bepaalde persoon gerespecteerd worden
Ongelimiteerd aantal (contractsvrijheid) Limitatief aantal in de wet opgesomd
