Vak H01S6a – Architectuurgeschiedenis – typevragen (overzichtsvragen)
DEZE VRAGEN WORDEN OPGELOST MET BEHULP VAN HET HANDBOEK VAN WATKIN
ANDERE OVERZICHTSVRAGEN ZIJN MOGELIJK
1. Wat zegt Watkin over de “Romeinse” aspecten van de Karolingische renaissance ? 107-112
§ Westerse beschaving:
=> voortdurend pogingen gedaan oude Romeinse prestaties te evenaren
Karel de Grote gekroond tot 1ste keizer Heilige Roomse Rijk in St Pieter, Rome(800)
=> provocatie t.o.v. Byzantijnse keizers WANT zij zijn formeel de erfgenamen West-Romeinse
rijk.
Daad gerechtvaardigd door snelle expansie rijk van Karel de Grote
§ Imperium valt snel uit elkaar (eind 9de E) MAAR grote invloed gehad op ontstaan
middeleeuwse + moderne EU
§ Stabiliserende factor : benedictijns kloosterwezen (ipv bestuursapparaat, leger, vloot
bij Byzantijnen)
§ Gebruik van Latijn in officiële + religieuze situaties
§ Ondersteunde kunsten die in N-EU ongekend zijn
§ Haalt EU geleerden naar hof om monniken + priesters op te leiden
Belangrijkste monument Karolingische bouwkunst: Paltskapel/Münsterkerk in Aken:
§ 8ste E naar ontwerp Odo van Metz
§ Ingewijd + opgedragen aan Heilige Maagd
§ Paleis waar kapel deel uitmaakte: ontworpen om oude keizerlijke Rome doen herleven
§ Paleis Leteraan genoemd naar paleis op Monte Celio, Rome
§ Bronzen ruitserstandbeeld naar standbeeld Marcus Aurelius, Lateraan
§ Bronzen beeld wolvin kopie beeld in Lateraan
§ Paltskapel domineert door zuilen omgeven voorhof zoals een tempel een Romeins
forum domineert
§ Westwerk kapel: tribune + troon waar keizer volk toe spreekt. 16-zijdige kapel + hoog
8hoekig centraal gewelf omringd door kooromgang: werd vergeleken met 8hoekige
Chrysotriklinion (=staatszaal in Heilige Paleis v Constantinopel)
Odo van Metz ging bij ontwerp uit van Byzantijnse gebouw MAAR paste op eigen ideeën aan,
op manier die typisch wordt voor latere Romaanse bouwstijl.
+
Breekt Romeinse ruïnes af: stenen voor muren en zware ton/graatgewelven te verkrijgen
+
Brengt kostbare bouwelementen (marmere zuilen + bronze borstweringen) rechtstreeks uit
Italië
2de belangrijkse Karolingische bouwkundige prestatie : klooster van Centula, N-FR:
§ Bevatte zuilen + basementen + lijstwerk: speciaal uit Rome gehaald
§ Hoge torens boven kruising
§ Opvallend westwerk
, § Oostzijde: koor + ver uitstekende apsis geflankeerd door 2 grote traptorens
Westwerk = verwijst naar torenachtige uitbouw aan westelijke uitbouw kerk. Bevat
voorportaal met bovenop kapel. Oorspornkijlijk symbool: Strijdende Kerk, afweer tegen
vijandige krachten buitenwereld.
Deze bouwwijze blijft nog lang bestaan na Karolingische periode (Duitsland)
Bekenste Karolingische bouwwerk: Poortgebouw van klooster van Lorsch, Rijnland:
§ Vrijstaande toegingspoort: 3 bogen voor voorhof van klooster
Herinnert aan: Romeinse triomfboog van forum + propylaeum in voorhof oude St
Pieter, Rome
§ Gallo-Romeinse metselwerk = provinviale variant van klassieke Romeinse opus
reticulatum
=> Grote aantrekkingskracht + invloed van oude St Pieter (belangrijkste monument
toenmalige christelijke Rome). Ook op andere plekken in Rijnland
Abdijkerk van Fulda:
§ Uitgebreidt met: enorme transept + apsis aan westzijde schip naar model westelijke
transept oude St Pieter
2. Welke rol kent Watkin toe aan de kathedraal van Durham in de ontwikkeling van de
Europese architectuur ? 130-134 169-172
Durham:
§ = kasteel + klooster + klathedraal
§ Op ongenaakbaar steile rots omgeven door diepe rivierbeddingen
§ Meest spectaculaire illustratie vh militaire + godsdienstige karakter vd Normandiërs in
Engelend en Normandië
Katherdaal omgevormd tot kapittelkerk door Normandiërs:
§ Kapittelkerk systeem: monniken leven onder bisschop. Monnikenen dragen mis op in
kloosterkerk die tegelijkertijd als kathedraal fungeerd
=> ongekend in EU
§ Engelsman’s beeld van kathedraal: typische benedictijner abdijkerk met bijgebouwen +
woonverblijven
=> Dit concept van kathderaal die functioneert binnen maatschappelijke context: sterke
bijgedragen aan het unieke, fraaie karakter vd historische Engelse kathedraalstede
Vergelijkbaar met universiteiten Oxford en Cambridge + oudste Engelse kostscholen:
§ Waren geen kloosterinstituut
§ Maar hun verschijningsvorm (uitgestrekte grasvelden + kloostergangen) doet toch
sterk denken aan vriendelijk klooster
=> 1 vd redenen dat onderwijs + wetenschap in Engeland onmiskenbaar sociale
ondertoon kregen + behielden
, Bouw nieuwe kathedraal Durham:
§ In 1093 begonnen
§ Onder Franse bisschop Willem van St. Calais
§ 1vd laatste in majestueuze reeks kathedralen die in 11de E gebouwd werd
§ Technische + ethische verdere uitwerking eerde ontwerp
§ 1ste kathedraal van EU die vanaf begin vd bouw was opgezet met volledige
overspanning met stenen graatgewelven.
§ Voor het 1st gebruik gemaakt van van spitsbogen: ontstaat steilere kromming +
horizontale druk effectiever opgevangen
§ Lichtbeuk valt voor groot deel samen met gewelf ipv aparte horizontale laag te
vormen.
§ Stenen gewelven geconstrueerd zijn uit ribben + panelen: volgende stadium in
ontwikkeling ribgewelf vond plaats in Cean, Normandië en later in Ile-de-France.
§ Keper-/zigzagmotief in zwang komt voor het eerst uit in Duham: groeide uit tot
belangrijkste kenmerken laat-Normandische architectuur
- Nadrukkelijke aanwezigheid van dergelijke lineaire patronen (wordt karakteristiek kenmerk
Engelse middeleeuwse architectuur) in verband gebracht met school voor
handschriftverluchtingen in Durham => handhaafd tot ver 12de E de lineaire stijl die
karakteristiek was voor Angelsaksische handschriften.
- Normandische stijl (=romaanse architectuur in Engeland): steeds decoratiever tot hij rond
1170 verdrongen wordt door gotiek
3. De Florentijnen interpreteerden hun Baptisterium in de 16de eeuw als een antieke tempel.
Ze hadden niet helemaal ongelijk. Bespreek. 146-147 196
(ik heb: De achthoekige vorm kan gelinkt worden met het basistype van de christelijke
architectuur en romeinse mausolea. Het baptisterium van Florence is een mooi voorbeeld
van de typische Florentijnse reactie op de ornamenten van de klassieke romeinse en
Byzantijnse architectuur. Dit valt te merken aan de dunne marmeren en natuurstenen
platen die zowel binnen als buiten in verschillende patronen werden aangebracht. Hierdoor
dacht men zelf dat dit baptisterium een verbouwde romeinse tempel was.)
Toscane: werd gekenmerkt door handelssteden, die vreedzamer en welvarender
waren dan die van Lombardije
Baptisterium Florence = één van de belangrijkste monumenten van de
Florentijnse-romaanse architectuur
§ natuursteen en marmer
§ oorspronkelijk uit de 5de eeuw, kreeg in de 11de en 12de eeuw haar
huidige vorm, de mozaïeken en vloeren in het interieur stammen uit
de 13de eeuw
§ zowel binnen als buiten zijn dunne platen marmer in verschillende kleuren
patronen aangebracht die een typisch Florentijnse reactie vormen op de
ornamenten van de klassieke Romeinse en Byzantijnse architectuur <-> scherp
DEZE VRAGEN WORDEN OPGELOST MET BEHULP VAN HET HANDBOEK VAN WATKIN
ANDERE OVERZICHTSVRAGEN ZIJN MOGELIJK
1. Wat zegt Watkin over de “Romeinse” aspecten van de Karolingische renaissance ? 107-112
§ Westerse beschaving:
=> voortdurend pogingen gedaan oude Romeinse prestaties te evenaren
Karel de Grote gekroond tot 1ste keizer Heilige Roomse Rijk in St Pieter, Rome(800)
=> provocatie t.o.v. Byzantijnse keizers WANT zij zijn formeel de erfgenamen West-Romeinse
rijk.
Daad gerechtvaardigd door snelle expansie rijk van Karel de Grote
§ Imperium valt snel uit elkaar (eind 9de E) MAAR grote invloed gehad op ontstaan
middeleeuwse + moderne EU
§ Stabiliserende factor : benedictijns kloosterwezen (ipv bestuursapparaat, leger, vloot
bij Byzantijnen)
§ Gebruik van Latijn in officiële + religieuze situaties
§ Ondersteunde kunsten die in N-EU ongekend zijn
§ Haalt EU geleerden naar hof om monniken + priesters op te leiden
Belangrijkste monument Karolingische bouwkunst: Paltskapel/Münsterkerk in Aken:
§ 8ste E naar ontwerp Odo van Metz
§ Ingewijd + opgedragen aan Heilige Maagd
§ Paleis waar kapel deel uitmaakte: ontworpen om oude keizerlijke Rome doen herleven
§ Paleis Leteraan genoemd naar paleis op Monte Celio, Rome
§ Bronzen ruitserstandbeeld naar standbeeld Marcus Aurelius, Lateraan
§ Bronzen beeld wolvin kopie beeld in Lateraan
§ Paltskapel domineert door zuilen omgeven voorhof zoals een tempel een Romeins
forum domineert
§ Westwerk kapel: tribune + troon waar keizer volk toe spreekt. 16-zijdige kapel + hoog
8hoekig centraal gewelf omringd door kooromgang: werd vergeleken met 8hoekige
Chrysotriklinion (=staatszaal in Heilige Paleis v Constantinopel)
Odo van Metz ging bij ontwerp uit van Byzantijnse gebouw MAAR paste op eigen ideeën aan,
op manier die typisch wordt voor latere Romaanse bouwstijl.
+
Breekt Romeinse ruïnes af: stenen voor muren en zware ton/graatgewelven te verkrijgen
+
Brengt kostbare bouwelementen (marmere zuilen + bronze borstweringen) rechtstreeks uit
Italië
2de belangrijkse Karolingische bouwkundige prestatie : klooster van Centula, N-FR:
§ Bevatte zuilen + basementen + lijstwerk: speciaal uit Rome gehaald
§ Hoge torens boven kruising
§ Opvallend westwerk
, § Oostzijde: koor + ver uitstekende apsis geflankeerd door 2 grote traptorens
Westwerk = verwijst naar torenachtige uitbouw aan westelijke uitbouw kerk. Bevat
voorportaal met bovenop kapel. Oorspornkijlijk symbool: Strijdende Kerk, afweer tegen
vijandige krachten buitenwereld.
Deze bouwwijze blijft nog lang bestaan na Karolingische periode (Duitsland)
Bekenste Karolingische bouwwerk: Poortgebouw van klooster van Lorsch, Rijnland:
§ Vrijstaande toegingspoort: 3 bogen voor voorhof van klooster
Herinnert aan: Romeinse triomfboog van forum + propylaeum in voorhof oude St
Pieter, Rome
§ Gallo-Romeinse metselwerk = provinviale variant van klassieke Romeinse opus
reticulatum
=> Grote aantrekkingskracht + invloed van oude St Pieter (belangrijkste monument
toenmalige christelijke Rome). Ook op andere plekken in Rijnland
Abdijkerk van Fulda:
§ Uitgebreidt met: enorme transept + apsis aan westzijde schip naar model westelijke
transept oude St Pieter
2. Welke rol kent Watkin toe aan de kathedraal van Durham in de ontwikkeling van de
Europese architectuur ? 130-134 169-172
Durham:
§ = kasteel + klooster + klathedraal
§ Op ongenaakbaar steile rots omgeven door diepe rivierbeddingen
§ Meest spectaculaire illustratie vh militaire + godsdienstige karakter vd Normandiërs in
Engelend en Normandië
Katherdaal omgevormd tot kapittelkerk door Normandiërs:
§ Kapittelkerk systeem: monniken leven onder bisschop. Monnikenen dragen mis op in
kloosterkerk die tegelijkertijd als kathedraal fungeerd
=> ongekend in EU
§ Engelsman’s beeld van kathedraal: typische benedictijner abdijkerk met bijgebouwen +
woonverblijven
=> Dit concept van kathderaal die functioneert binnen maatschappelijke context: sterke
bijgedragen aan het unieke, fraaie karakter vd historische Engelse kathedraalstede
Vergelijkbaar met universiteiten Oxford en Cambridge + oudste Engelse kostscholen:
§ Waren geen kloosterinstituut
§ Maar hun verschijningsvorm (uitgestrekte grasvelden + kloostergangen) doet toch
sterk denken aan vriendelijk klooster
=> 1 vd redenen dat onderwijs + wetenschap in Engeland onmiskenbaar sociale
ondertoon kregen + behielden
, Bouw nieuwe kathedraal Durham:
§ In 1093 begonnen
§ Onder Franse bisschop Willem van St. Calais
§ 1vd laatste in majestueuze reeks kathedralen die in 11de E gebouwd werd
§ Technische + ethische verdere uitwerking eerde ontwerp
§ 1ste kathedraal van EU die vanaf begin vd bouw was opgezet met volledige
overspanning met stenen graatgewelven.
§ Voor het 1st gebruik gemaakt van van spitsbogen: ontstaat steilere kromming +
horizontale druk effectiever opgevangen
§ Lichtbeuk valt voor groot deel samen met gewelf ipv aparte horizontale laag te
vormen.
§ Stenen gewelven geconstrueerd zijn uit ribben + panelen: volgende stadium in
ontwikkeling ribgewelf vond plaats in Cean, Normandië en later in Ile-de-France.
§ Keper-/zigzagmotief in zwang komt voor het eerst uit in Duham: groeide uit tot
belangrijkste kenmerken laat-Normandische architectuur
- Nadrukkelijke aanwezigheid van dergelijke lineaire patronen (wordt karakteristiek kenmerk
Engelse middeleeuwse architectuur) in verband gebracht met school voor
handschriftverluchtingen in Durham => handhaafd tot ver 12de E de lineaire stijl die
karakteristiek was voor Angelsaksische handschriften.
- Normandische stijl (=romaanse architectuur in Engeland): steeds decoratiever tot hij rond
1170 verdrongen wordt door gotiek
3. De Florentijnen interpreteerden hun Baptisterium in de 16de eeuw als een antieke tempel.
Ze hadden niet helemaal ongelijk. Bespreek. 146-147 196
(ik heb: De achthoekige vorm kan gelinkt worden met het basistype van de christelijke
architectuur en romeinse mausolea. Het baptisterium van Florence is een mooi voorbeeld
van de typische Florentijnse reactie op de ornamenten van de klassieke romeinse en
Byzantijnse architectuur. Dit valt te merken aan de dunne marmeren en natuurstenen
platen die zowel binnen als buiten in verschillende patronen werden aangebracht. Hierdoor
dacht men zelf dat dit baptisterium een verbouwde romeinse tempel was.)
Toscane: werd gekenmerkt door handelssteden, die vreedzamer en welvarender
waren dan die van Lombardije
Baptisterium Florence = één van de belangrijkste monumenten van de
Florentijnse-romaanse architectuur
§ natuursteen en marmer
§ oorspronkelijk uit de 5de eeuw, kreeg in de 11de en 12de eeuw haar
huidige vorm, de mozaïeken en vloeren in het interieur stammen uit
de 13de eeuw
§ zowel binnen als buiten zijn dunne platen marmer in verschillende kleuren
patronen aangebracht die een typisch Florentijnse reactie vormen op de
ornamenten van de klassieke Romeinse en Byzantijnse architectuur <-> scherp
