Uitgewerkte Leerdoelen uit het boek – PRIVAATRECHT 3
Hoofstuk 9
De student:
• Kan uitleggen hoe aan de hand van de relevante markt het marktaandeel
wordt bepaald;
De invloed van een bedrijf op de markt hangt af van hoe machtig dit
bedrijf is. Een indicator/instrument voor de macht van een onderneming is
de grootte van het marktaandeel van een bedrijf. Het vaststellen van het
markaandeel van een bedrijf is belangrijk, omdat de grootte van het
marktaandeel van een bedrijf bepaalt in welke mate het gedrag van dat
bedrijf invloed heeft op de markt. Hoe groter het marktaandeel van een
bedrijf, hoe sneller dat bedrijf de concurrentie kan verstoren en hoe eerder
een inbreuk op het mededingingsrecht wordt vastgesteld.
Om te bepalen hoe groot het marktaandeel van een bedrijf is, moet eerst
bekeken worden op welke markt een bedrijf actief is. Er dient in kaart
gebracht te worden welke producten met elkaar concurreren. Aan de hand
daarvan wordt bepaald op welke markt een bedrijf actief is.
Om erachter te komen op welke markt een onderneming actief is, moet
daarnaast de relevante markt worden afgebakend. De relevante markt
bevat een combinatie van de relevante productmarkt en de relevante
geografische markt.
Productmarkt
Om te kunnen bepalen wat het marktaandeel van een bedrijf is moet
vastgesteld worden met welke andere bedrijven wordt geconcurreerd. Bij
de televisies heb je al gezien dat het niet per se hoeft te gaan om precies
hetzelfde product. Daarom is de SSNIP-test ontwikkeld. SSNIP betekend:
Small but Significant Non-transitory Increase in Price. Simpel gezegd een
marginale prijsverhoging. Je bekijkt of de consument bij een kleine
prijsverhoging overstapt op een vergelijkbaar product.
Wordt het product nog steeds gekocht bij prijsverhoging of is er een
overstap naar een ander bedrijf?
Geografische markt
Naast de relevante productmarkt moet ook de relevante geografische
markt worden vastgesteld. Om deze af te bakenen, moet bekeken worden
in welk gebied een bedrijf actief is. Ook hier is de mate van concurrentie
essentieel, waarbij het transport een grote rol speelt.
Een bloemenwinkel in Gouda zal niet concurreren met een bloemenwinkel
in Sneek. Dit soort bedrijven bedient meestal alleen lokale klanten en zijn
dus in dit geval niet elkaar concurrent. Het is wel gemakkelijk om naar een
bloemenwinkel te gaan als je vindt dat de prijzen te hoog worden bij jou
om de hoek.
Als de consument er in het algemeen niet voor kiest om de bloemen
ergens anders te kopen, maar ondanks de prijsverhoging bij dezelfde stal
koopt, is de geografische markt heel klein. Als de consument echter
gebruikmaakt van mogelijkheden die verder weg kan liggen, is de
geografische markt groter.
, Transport
De mogelijkheden van transport van een product hebben een grote
invloed op de geografische markt. Zolang het gemakkelijk is om een
product te vervoeren, is de geografische markt over het algemeen zeer
groot. Sinds de komst van internet is het voor de consument nog
gemakkelijk geworden. Op internet kun je namelijk heel gemakkelijk
prijzen vergelijken en vervolgens bij de goedkoopste aanbieder het
product bestellen. Je bent dan niet meer afhankelijk van een plotselinge
prijsstijging van de bloemenstal om de hoek.
Er zijn ook mensen die bij dezelfde bloemenstal blijven, om dat de service
goed is. Over het algemeen bepaalt de consument zijn keuze op basis van
de prijs, maar ook andere factoren als service spelen een rol. Ook hier
geldt dat het gedrag van de gemiddelde consument van belang is.
Grootte van het marktaandeel
Als de relevante markt is afgebakend, kan aan de hand van de
verkoopcijfers worden bepaald hoe groot het aandeel van een bedrijf is op
die markt. In rechtszaken zal het bedrijf altijd proberen aan te tonen dat
de geografische of de productmarkt heel groot is. Hoe groter de relevante
markt, hoe kleiner het marktaandeel van een bedrijf is en hoe minder de
kans bestaat op schending van een van de artikelen van het
mededingingsrecht. De Commissie zal in de regel juist beargumenteren
dat de geografische of de productmarkt heel klein is. Hoe groter het
marktaandeel namelijk is, des te meer het gedrag van een bedrijf invloed
heeft op de markt. Bij het mededingingsrecht zijn daarom niet alleen
juridische argumenten belangrijk, maar ook interpretatie van
bedrijfsresultaten en economische argumenten.
• Kan de voorwaarden van art. 101 lid 1 VWEU toelichten en toepassen;
Bedrijven sluiten vaak overeenkomsten met elkaar, bijvoorbeeld dat twee
bedrijven een afspraak maken over een nieuw product. Door zulke
gevallen is het voor andere bedrijven niet meer mogelijk om te
concurreren. In beginsel zijn alle afspraken die de concurrentie
belemmeren, verboden op grond van art. 101 lid 1 VWEU. Als alle
afspraken echter verboden zouden zijn, zou het handelsverkeer ernstig
geschaad worden. Zo kunnen bedrijven geen contracten met elkaar
sluiten. Daarom zijn er uitzonderingen op het kartelverbod.
Afspraken die de concurrentie belemmeren zijn verboden. Artikel 101 lid 1
VWEU bevat de definitie van kartel, die bestaat uit vier cumulatieve
bestanddelen:
1. Alle overeenkomsten, alle besluiten van ondernemersverenigingen en alle
onderling afgestemde feitelijke gedragingen
2. Tussen ondernemingen
3. Welke de handel tussen lidstaten ongunstig kunnen beïnvloedden
4. En ertoe strekken of ten gevolge hebbe dat de mededinging binnen de
interne markt verhinderd, beperkt of vervalst.
Hoofstuk 9
De student:
• Kan uitleggen hoe aan de hand van de relevante markt het marktaandeel
wordt bepaald;
De invloed van een bedrijf op de markt hangt af van hoe machtig dit
bedrijf is. Een indicator/instrument voor de macht van een onderneming is
de grootte van het marktaandeel van een bedrijf. Het vaststellen van het
markaandeel van een bedrijf is belangrijk, omdat de grootte van het
marktaandeel van een bedrijf bepaalt in welke mate het gedrag van dat
bedrijf invloed heeft op de markt. Hoe groter het marktaandeel van een
bedrijf, hoe sneller dat bedrijf de concurrentie kan verstoren en hoe eerder
een inbreuk op het mededingingsrecht wordt vastgesteld.
Om te bepalen hoe groot het marktaandeel van een bedrijf is, moet eerst
bekeken worden op welke markt een bedrijf actief is. Er dient in kaart
gebracht te worden welke producten met elkaar concurreren. Aan de hand
daarvan wordt bepaald op welke markt een bedrijf actief is.
Om erachter te komen op welke markt een onderneming actief is, moet
daarnaast de relevante markt worden afgebakend. De relevante markt
bevat een combinatie van de relevante productmarkt en de relevante
geografische markt.
Productmarkt
Om te kunnen bepalen wat het marktaandeel van een bedrijf is moet
vastgesteld worden met welke andere bedrijven wordt geconcurreerd. Bij
de televisies heb je al gezien dat het niet per se hoeft te gaan om precies
hetzelfde product. Daarom is de SSNIP-test ontwikkeld. SSNIP betekend:
Small but Significant Non-transitory Increase in Price. Simpel gezegd een
marginale prijsverhoging. Je bekijkt of de consument bij een kleine
prijsverhoging overstapt op een vergelijkbaar product.
Wordt het product nog steeds gekocht bij prijsverhoging of is er een
overstap naar een ander bedrijf?
Geografische markt
Naast de relevante productmarkt moet ook de relevante geografische
markt worden vastgesteld. Om deze af te bakenen, moet bekeken worden
in welk gebied een bedrijf actief is. Ook hier is de mate van concurrentie
essentieel, waarbij het transport een grote rol speelt.
Een bloemenwinkel in Gouda zal niet concurreren met een bloemenwinkel
in Sneek. Dit soort bedrijven bedient meestal alleen lokale klanten en zijn
dus in dit geval niet elkaar concurrent. Het is wel gemakkelijk om naar een
bloemenwinkel te gaan als je vindt dat de prijzen te hoog worden bij jou
om de hoek.
Als de consument er in het algemeen niet voor kiest om de bloemen
ergens anders te kopen, maar ondanks de prijsverhoging bij dezelfde stal
koopt, is de geografische markt heel klein. Als de consument echter
gebruikmaakt van mogelijkheden die verder weg kan liggen, is de
geografische markt groter.
, Transport
De mogelijkheden van transport van een product hebben een grote
invloed op de geografische markt. Zolang het gemakkelijk is om een
product te vervoeren, is de geografische markt over het algemeen zeer
groot. Sinds de komst van internet is het voor de consument nog
gemakkelijk geworden. Op internet kun je namelijk heel gemakkelijk
prijzen vergelijken en vervolgens bij de goedkoopste aanbieder het
product bestellen. Je bent dan niet meer afhankelijk van een plotselinge
prijsstijging van de bloemenstal om de hoek.
Er zijn ook mensen die bij dezelfde bloemenstal blijven, om dat de service
goed is. Over het algemeen bepaalt de consument zijn keuze op basis van
de prijs, maar ook andere factoren als service spelen een rol. Ook hier
geldt dat het gedrag van de gemiddelde consument van belang is.
Grootte van het marktaandeel
Als de relevante markt is afgebakend, kan aan de hand van de
verkoopcijfers worden bepaald hoe groot het aandeel van een bedrijf is op
die markt. In rechtszaken zal het bedrijf altijd proberen aan te tonen dat
de geografische of de productmarkt heel groot is. Hoe groter de relevante
markt, hoe kleiner het marktaandeel van een bedrijf is en hoe minder de
kans bestaat op schending van een van de artikelen van het
mededingingsrecht. De Commissie zal in de regel juist beargumenteren
dat de geografische of de productmarkt heel klein is. Hoe groter het
marktaandeel namelijk is, des te meer het gedrag van een bedrijf invloed
heeft op de markt. Bij het mededingingsrecht zijn daarom niet alleen
juridische argumenten belangrijk, maar ook interpretatie van
bedrijfsresultaten en economische argumenten.
• Kan de voorwaarden van art. 101 lid 1 VWEU toelichten en toepassen;
Bedrijven sluiten vaak overeenkomsten met elkaar, bijvoorbeeld dat twee
bedrijven een afspraak maken over een nieuw product. Door zulke
gevallen is het voor andere bedrijven niet meer mogelijk om te
concurreren. In beginsel zijn alle afspraken die de concurrentie
belemmeren, verboden op grond van art. 101 lid 1 VWEU. Als alle
afspraken echter verboden zouden zijn, zou het handelsverkeer ernstig
geschaad worden. Zo kunnen bedrijven geen contracten met elkaar
sluiten. Daarom zijn er uitzonderingen op het kartelverbod.
Afspraken die de concurrentie belemmeren zijn verboden. Artikel 101 lid 1
VWEU bevat de definitie van kartel, die bestaat uit vier cumulatieve
bestanddelen:
1. Alle overeenkomsten, alle besluiten van ondernemersverenigingen en alle
onderling afgestemde feitelijke gedragingen
2. Tussen ondernemingen
3. Welke de handel tussen lidstaten ongunstig kunnen beïnvloedden
4. En ertoe strekken of ten gevolge hebbe dat de mededinging binnen de
interne markt verhinderd, beperkt of vervalst.
