Tijd van Pruiken en Revoluties
K27: Rationeel Optimisme en ‘’verlicht denken’’ dat werd toegepast op alle terreinen van
de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
Waarom?
- Wat hield het rationeel optimisme en verlicht denken op het gebied van godsdienst,
politiek, economie en sociale verhoudingen in?
Passen voorbeeld:
- Voltaire
In tegenstelling tot Voltaire geloofden de meeste mensen in de 18e eeuw dat
kerkelijke rituelen effect hadden. Hij vond dit gevoel van zekerheid misplaats, het
was namelijk zonder bewijs, waar je geen commentaar op mocht leveren. Voltaire
wees alle vooroordelen, bovennatuurlijke en dogmatische verklaringen af, kwam op
voor de mensenrechten en legde het accent op de rede. Voltaire nam niet zomaar
aan wat de kerk vond, maar zocht naar bewijzen en onderbouwde zijn standpunten
met logische redenering (Rationeel optimisme). Hij geloofde in het mechanische
wereldbeeld.
Sinds de wetenschappelijke revolutie was zijn vertrouwen in het eigen verstand
enorm gegroeid. Hij begreep de wereld namelijk beter door logisch nadenken
(Rationalisme) en door onderzoek via waarneming (empirisme). We noemen dit de
verlichting.
Primaire Bron:
Voorblad van de eerste encyclopedie van Diderot uit
1751.
Dit was het eerste werk dat alle kennis van mensen in zich gebundeld
had. Je kon in één reeks boeken vinden wat er op dat moment bekend
was over allerlei onderwerpen.
Een verlichtingsfilosoof geeft college
over een planetarium waarin een lamp
de plaats inneemt van de zon. ( 1763-
1765)
Het schilderij veroorzaakte een schok aangezien de
schilder, Joseph Wright of Derby, dit afbeeldde als
een natuurverschijnsel en niet als een religieus
wonder. Wat dus past bij deze periode.
, Uitleg:
- Wat?
Betekenis Rationeel Optimisme: De overtuiging die filosofen hadden dat door het
menselijk verstand (de ratio, de rede) te gebruiken alle moeilijke vraagstukken,
problemen en onrechtvaardigheid opgelost zouden kunnen worden. Deze manier van
denken ontstond in de achttiende eeuw.
Betekenis Verlichting: Aanduiding van een periode waarin een kritische houding
ontstond tegenover geloof en traditie en een groot vertrouwen in de mogelijkheid de
wereld rationeel te doorgronden.
Betekenis mechanistische wereldbeeld: Een kijk op god en de wereld die ervan
uitgaat dat de werkelijkheid is te vergelijken met een machine die door god in
werking is gezet en daarna zelfstandig functioneert volgens natuurwetten. Volgens
deze visie speelt god geen rol meer in het verloop van de dagelijkse gebeurtenissen
op aarde.
Betekenis rationalisme: De overtuiging dat logisch en verstandelijk redeneren de
zuiverste bron van kennis is.
Betekenis empirisme: De overtuiging dat je de werkelijkheid het beste leert kennen
door waarneming via de zintuigen en door experimenteren.
Sociale verhoudingen: Verschillen, overeenkomsten en onderlinge betrekkingen
tussen groepen in een samenleving, zoals met betrekking tot de rechten en plichten
van de standen in het ancien régime.
- Wanneer?
De verlichting was van 1715 tot 1789
De periode van pruiken en revolutie was van 1700 tot 1800
- Waar?
Verlichte filosofen waren verspreid over heel Europa, maar het was vooral duidelijk
in Engeland, Nederland en Frankrijk.
- Wie?
Paar beroemde filosofen waren Kant (beschouwde de Verlichting als het vermogen je
verstand te gebruiken en zelf op onderzoek uit te gaan. Er is geen rede zonder
waarneming), Spinoza ('de natuur is door God geschapen, waarbij God verweven is
met de natuur. Goddelijk ingrijpen komt dan ook voort uit de natuur en is niet
bovennatuurlijk. Deze natuurlijke gebeurtenissen zijn te doorgronden door logica en
rede'), Rousseau, Locke en Montesquieu beargumenteerden dat iedereen moet doen
wat goed is voor het volk. Door wetten en rechten te creëren die voor iedereen gelijk
K27: Rationeel Optimisme en ‘’verlicht denken’’ dat werd toegepast op alle terreinen van
de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen.
Waarom?
- Wat hield het rationeel optimisme en verlicht denken op het gebied van godsdienst,
politiek, economie en sociale verhoudingen in?
Passen voorbeeld:
- Voltaire
In tegenstelling tot Voltaire geloofden de meeste mensen in de 18e eeuw dat
kerkelijke rituelen effect hadden. Hij vond dit gevoel van zekerheid misplaats, het
was namelijk zonder bewijs, waar je geen commentaar op mocht leveren. Voltaire
wees alle vooroordelen, bovennatuurlijke en dogmatische verklaringen af, kwam op
voor de mensenrechten en legde het accent op de rede. Voltaire nam niet zomaar
aan wat de kerk vond, maar zocht naar bewijzen en onderbouwde zijn standpunten
met logische redenering (Rationeel optimisme). Hij geloofde in het mechanische
wereldbeeld.
Sinds de wetenschappelijke revolutie was zijn vertrouwen in het eigen verstand
enorm gegroeid. Hij begreep de wereld namelijk beter door logisch nadenken
(Rationalisme) en door onderzoek via waarneming (empirisme). We noemen dit de
verlichting.
Primaire Bron:
Voorblad van de eerste encyclopedie van Diderot uit
1751.
Dit was het eerste werk dat alle kennis van mensen in zich gebundeld
had. Je kon in één reeks boeken vinden wat er op dat moment bekend
was over allerlei onderwerpen.
Een verlichtingsfilosoof geeft college
over een planetarium waarin een lamp
de plaats inneemt van de zon. ( 1763-
1765)
Het schilderij veroorzaakte een schok aangezien de
schilder, Joseph Wright of Derby, dit afbeeldde als
een natuurverschijnsel en niet als een religieus
wonder. Wat dus past bij deze periode.
, Uitleg:
- Wat?
Betekenis Rationeel Optimisme: De overtuiging die filosofen hadden dat door het
menselijk verstand (de ratio, de rede) te gebruiken alle moeilijke vraagstukken,
problemen en onrechtvaardigheid opgelost zouden kunnen worden. Deze manier van
denken ontstond in de achttiende eeuw.
Betekenis Verlichting: Aanduiding van een periode waarin een kritische houding
ontstond tegenover geloof en traditie en een groot vertrouwen in de mogelijkheid de
wereld rationeel te doorgronden.
Betekenis mechanistische wereldbeeld: Een kijk op god en de wereld die ervan
uitgaat dat de werkelijkheid is te vergelijken met een machine die door god in
werking is gezet en daarna zelfstandig functioneert volgens natuurwetten. Volgens
deze visie speelt god geen rol meer in het verloop van de dagelijkse gebeurtenissen
op aarde.
Betekenis rationalisme: De overtuiging dat logisch en verstandelijk redeneren de
zuiverste bron van kennis is.
Betekenis empirisme: De overtuiging dat je de werkelijkheid het beste leert kennen
door waarneming via de zintuigen en door experimenteren.
Sociale verhoudingen: Verschillen, overeenkomsten en onderlinge betrekkingen
tussen groepen in een samenleving, zoals met betrekking tot de rechten en plichten
van de standen in het ancien régime.
- Wanneer?
De verlichting was van 1715 tot 1789
De periode van pruiken en revolutie was van 1700 tot 1800
- Waar?
Verlichte filosofen waren verspreid over heel Europa, maar het was vooral duidelijk
in Engeland, Nederland en Frankrijk.
- Wie?
Paar beroemde filosofen waren Kant (beschouwde de Verlichting als het vermogen je
verstand te gebruiken en zelf op onderzoek uit te gaan. Er is geen rede zonder
waarneming), Spinoza ('de natuur is door God geschapen, waarbij God verweven is
met de natuur. Goddelijk ingrijpen komt dan ook voort uit de natuur en is niet
bovennatuurlijk. Deze natuurlijke gebeurtenissen zijn te doorgronden door logica en
rede'), Rousseau, Locke en Montesquieu beargumenteerden dat iedereen moet doen
wat goed is voor het volk. Door wetten en rechten te creëren die voor iedereen gelijk
