Samenvatting traumto en orthopedie, domein medische heelkunde 1

Traumato en orthopedie



Traumato en orthopedie

1. inleiding

• herhaling anatomie
• orthopedie versus traumatologie

 orthopedie: diagnose, onderzoek en behandeling van
aandoeningen van steun- en bewegingsapparaat

 vroeger: orthos en pais = recht maken van het kind, nu: de ganse bevolking
 aandoening van steun- en bewegingsapparaat (standaardafwijkingen, pijn en
functiestoornissen)

 aangeboren of verworven aandoeningen (traumata, infecties, ontstekingen, slijtage,
tumoren…)
 steun- en bewegingsapparaat

 bot en gewrichten
 ligamenten, spieren, pezen
 perifere zenuwen
 weke delen

 diagnose: lichamelijk onderzoek en technische onderzoeken
 behandeling: conservatief of chirurgisch

 traumatologie: onderdeel van de chirurgie dat zich bezighoudt met letsels
veroorzaakt door traumata
 letsels treffen in hoge frequentie het bewegingsstelsel, maar ook andere
lichaamsdelen en organen kunnen gekwetst worden


2. definities

• contusie = kneuzing
 letsel van de weke delen door een slag, val of stoot (huid, onderhuids weefsel, spier)
 geen anatomische onderbreking
 gepaard gaande met onderhuidse bloedingen
 symptomen: pijn, zwelling, soms blauwe verkleuring van de huid (= ecchymose)
 R / RICE




• ruptuur

,  geheel of gedeeltelijke doorscheuren van een spier of pees


• distorsie = verstuiking, verrekking, verzwikking

 overrekking van het kapsel of de ligamenten van een gewricht
 onderscheid met een volledige scheur van de gewrichtsbanden is niet altijd duidelijk
 symptomen: pijn, zwelling, functieverlies (bij volledige scheur / ruptuur treedt
instabiliteit op), (blauwe verkleuring)

 R / RICE (eventueel punctie)
 bloed in het gewricht door de scheur in het kapsel stapelt zich op en is pijnlijk
--> door bloed te evacueren door een punctie is er onmiddellijke pijnverlichting
 het nut van gipsimmobilisatie is zeker niet bewezen en volgens verschillende
bronnen eerder schadelijk

• luxatie

 gewricht gaat uit de kom (ontwrichting, dislocatie)
 indien gecombineerd met een breuk: luxatie-fractuur of fractuur-luxatie
 geen natuurlijke samenhang meer tussen gewrichtsoppervlakken

• fractuur

 onderbreking in de continuïteit in het bot
 iedere fractuur is een eigen entiteit met eigen diagnosemiddelen, therapeutisch
beleid, associaties en specifieke complicaties
 behandeling beoogt het herstel van het beenderig letsel, maar ook van de
omgevende weke weefsels
--> het lidmaat in een zo kort mogelijke periode en met zo weinig mogelijke
complicaties terug in zijn oorspronkelijke staat te herstellen


3. indeling van fracturen

• volgens soort fractuur

 traumatische fracturen: de uitwendige kracht is groter dan de weerstand van het bot

 direct geweld
 indirect geweld (door krachtverplaatsing fractuur op afstand)
 inwendige kracht (hevige spiercontracties) = avulsie fractuur

Het is niet altijd duidelijk om het echte mechanisme van de breuk(en) te verklaren --> bij een val op
de uitgestrekte hand een indirect fractuur van de radiuskop of humeruskop

,  spontane fracturen (insufficiëntiefracturen): de weerstad van het bot is algemeen of
lokaal verminderd --> slechts een geringe kracht nodig om het bot te breken

 weerstand van het bot is verminderd (door osteoporose, botca)
 een geringe kracht kan het bot doen breken

 stressfracturen (vermoeidheidsfracturen): door repetitieve belasting ziet men een
barstje, maar daartegenover reeds heling vertoont, door onjuiste belasting

 herhaaldelijk te zware belasting van het bot
 kleine scheurtjes in het botoppervlak
 trainingsarbeid > rust

• fracturen bij kinderen

 elastische bot: soms buigstand- groenhoutfractuur (eerder buigen dan breken)
 fracturen in de groeischijven: kraakbeen is minder weerstandig dan bot (=
epiphydiolyse)

--> verstoring van het groeimechanisme




• volgens vorm van het fractuur




Dwars --> meestal door direct trauma
Schuin --> meestal door indirect geweld
Spiraal --> altijd door inwendig geweld
Compressie --> spongieus bot wordt altijd samengedrukt door indirect geweld
Impactie of opstuiking --> diafyse in de spongiosa van de epifyse indringt
Avulsie --> door hevige spiercontractie wordt een deel van het bot afgescheurd
Fractuur-luxatie --> naast fractuur is er ook verlies van samenhang van het gewricht

• open of gesloten fractuur
 het al dan niet onderbreken van de weke weefsels rond de fractuur, maakt dat een
fractuur open of gesloten is
 Gustillo / Anderson indeling bij een open fractuur

,  punctiform open door breukpunt die de huid van binnen naar buiten
perforeert, huidwonde kleiner dan 1cm
 wonde van buiten naar binnen, grotere wonde, kneuzing van de wondranden
met vaak bevuiling van de huid, wonde tussen 1 en 10cm

 uitgebreide wonde met weefselverlies, soms bloedvatletsel, soms verlies
botweefsel, een wonde groter dan 10cm

• volgens verplaatsing

 onverplaatst
 verplaatst
 hoekstand
 verschuiving
 rotatie
 verlenging of verkorting



4. fractuurheling

• bot heelt ‘ad integrum’, bot heelt met bot --> fasen van fractuurheling
• kraakbeen, spieren, pezen, huid genezen met fibreus littekenweefsel
• fasen van factuurheling (die echter in elkaar overlopen)

 1. inflammatoire fase (dag 0-7)

 beschadiging van het periost, bloedvaten en spierweefsel
 ontstaan van een hematoom, coaguleert snel tot stolsel
 uiteinden van de fractuur en weke weefsel necrotiseren
 acute intense inflammatoire reactie (ontstekingsmediatoren en
ontstekingscellen)
 necrotische cellen en botuiteinden worden geresorbeerd
 symptomen: tumor, dolor, rubor, calor

 2. reparatieve fase (week 2-4 zachte callus, maand 2 en 3)

 pijn en zwelling nemen geleidelijk af
 repositie (botten terug op z’n plaats)
 callusvorming

--> ingroei van capillairen en fibroblasten
--> deze cellen maken collageen, kraakbeen en botweefsel aan
( dit omdat ze mesenchymaal en pluripotentieel zijn)
--> eerst febireus, dan kraakbeenderig en dan beenderig, pas op einde
mineralisatie: tussen de collageenvezels zet zich calcium-hydroxyapatiet vast
--> vorming van callus, wordt zichbaar op radiografie