Methodologie 2020-2021
H1: WAAROM SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK?
INLEIDING
Doel van methodologie: kennis maken met de interne keuken van sociaalwetenschappelijk
onderzoek, met hoe kennis gemaakt of geproduceerd wordt.
ð Wetenschappelijk onderzoek is lang niet het monopolie van professoren of studenten aan de
universiteit = alomtegenwoordig in het dagelijks leven. Bv. in media, op blogs, in het nieuws
Wetenschap bedrijven: Het toepassen van een set rigoureuze principes die je als onderzoeker in
staat stellen om tot geldige en betrouwbare kennis over de werkelijkheid te komen.
Methodologie omvat:
è Beheersing van technieken van wetenschappelijk onderzoek
§ Bv. Toepassen van statische analyses
§ Bv. Verzamelen van gegevens of observeren van menselijk gedrag
è Wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert
§ Hoe hanteer je theorieën?
§ Welke redeneringen houden steek?
Dus, samengevat:
Methodologie verwijst naar de wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening
functioneert, en houdt dus niet alleen de kennis en beheersing van methoden en technieken in.
Doelstellingen:
1. Kennis laten maken met de fundamenten en basisprocedures van sociaalwetenschappelijk
onderzoek. Dit boek vormt een Inleiding tot het zelf opzetten + kunnen uitvoeren van
wetenschappelijk onderzoek
2. Basistypes en -procedures van sociaalwetenschappelijk onderzoek leren kennen.
3. In staat zijn discussies binnen sociaalwetenschappelijk veld te volgen + studies
evalueren op hun wetenschappelijke merites.
4. Nodige vocabulaire aanreiken om over aspecten van sociaalwetenschappelijk
onderzoek te kunnen praten.
5. Kritische omgang met onderzoeksresultaten stimuleren en de beoordeling op
hun kwaliteit (vooral belangrijk als onderzoek in populaire media wordt
voorgesteld).
ENKELE VOORBEELDEN
DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VS. THE GREAT GLOBAL
WARMING SWINDLE
Er zijn veel studies over de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.
“An inconvenient truth” = een documentaire die de ongerustheid ten gevolge van
klimaatveranderingen aanwakkert.
“The great global warming swindle” = een documentaire die de problemen ten gevolge van
klimaatverandering minimaliseert.
1
,Methodologie 2020-2021
Vb.: Al Gore (voormalige vicepresident) à promoot ‘An Inconvenient Truth’. Er wordt
wetenschappelijk materiaal aangevoerd dat aantoont dat door toenemende uitstoot van CO2
de gemiddelde temperatuur op aarde zal toenemen en de zeespiegel zal stijgen met een reeks
menselijke drama’s tot gevolg.
à in 2007: docu, the great global warming swindle, met weeral wetenschappelijk
materiaal over deze zaken MAAR kritischtegenover Al Gore.
De kritische kanttekeningen:
à De stijging van de temperatuur zou de stijging van CO2 veroorzaken en niet andersom
à De rol van de mens is miniem. Vooral de activiteit van de zon zorgt voor een stijging van
temperatuur.
Bovendien: wetenschappers die tegen Al Gore ingaan worden systematisch genegeerd.
Beide geven wetenschappelijk bewijsmateriaal uitgaande van experts etc. en toch zijn
ze het fundamenteel met elkaar oneens. Hoe kan dit? à H3
Dus, samengevat:
Dit soort discussies geeft aanleiding tot grondige reflectie over wat wetenschappelijke
kennis nu precies inhoudt, op welke manier wetenschap leidt tot inzicht in de
werkelijkheid en wat wetenschap tot wetenschap maakt, het zogenaamde
demarcatieprincipe van de wetenschap.
DE ‘WAR AGAINST CRIME’ IN NEW YORK
September 1990: New York is de stad met het grootste aantal criminele feiten.
à Rudy Giuliani = nieuwe burgemeester en wil dit probleem aanpakken. Hij baseert zich op
de Broken Windows Theory.
De Broken Windows Theory = van James Wilson & George Kelling (1982)
à Crimineel handelen = gevolg van gebrek aan sociale normen + gebrek aan controle om
aan die normen te conformeren. De anonimiteit van de grootstad NY = perfecte
voedingsbodem, omdat in sommige buurten het sociale weefsel onbestaande is en er dus
ook geen sociale controle is op eventuele criminelen.
2
, Methodologie 2020-2021
Schematische weergave van de theorie:
Je moet dus eerst kleine criminaliteit aanpakken zoals bv. graffiti om zo te vermijden dat die
buurten verder verloederen en grotere criminaliteit aantrekken.
Januari 1996: nieuw artikel over deze zaak. De aanpak werkt. De cijfers zijn gedaald.
Grafiek:
Zijn de cijfers werkelijk
gedaald door het nieuwe
bewind?
Is er causaliteit of een
oorzakelijk verband?
Om te spreken van causaliteit moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn: (H2 en H8)
1) Er moet een statisch verband zijn tussen gebeurtenis A en B
2) A moet voorafgaan aan B1
3) Statisch verband A en B mag niet te wijten zijn aan 3e gebeurtenis C die verband
teweegbrengt.
1 Hume (zie H3) noemt dit constant conjunction of constante regelmaat (1+2)
3
, Methodologie 2020-2021
Deze zaak:
1) Een statisch verband kunnen we niet 100% zeker weten, maar stel dat het oké is.
2) Dan is puntje 2 moeilijker om te bepalen want op de grafiek zie je al een daling van
de cijfers VOOR het beleid.
3) Deze laatste is zeker niet voldaan, ook in L.A. (zonder dit beleid) is er een daling van
de cijfers te zien.
à Conclusie: geen causaliteit!
BOTSENDE BESCHAVINGEN
Na de Koude Oorlog werd er een tijdperk ingeluid van het ‘rode gevaar’(het westen).
à Dit werd daarna ingeruild voor het islamfundamentalisme annex-terrorisme
(de militaire reacties op 9/11 waren misschien wel de meest dramatische illustraties hiervan)
Sommigen zien de periode na de K.O. gekenmerkt door botsing van beschavingen:
à Clash of Civilizations van Samuel Huntington (citaat, p12-13)
à Hij onderscheidt ‘beschavingen’ op basis van culturele + geografische kenmerken
§ Hoe gaat de internationale politiek er uitzien na de Koude oorlog?
In 1990: weinigen vonden Huntingtons beschrijving relevant of accuraat
Nu: weinigen die dit NIET relevant vinden.
De stelling heeft alvast veel kritiek ontvangen.
à want is gebaseerd op anekdotisch bewijsmateriaal2
Voorbeeld:
1 van de stellingen: “steeds meer militaire conflicten tussen beschavingen na de K.O.” maar
dit is NIET bevestigd in empirisch onderzoek.
Verder: kritiek op monolithische visie op beschavingen zonder interne diversiteit.
+ conflicten tussen beschavingen krijgen steeds andere invullingen, afhankelijk van de
omgeving (politiek, economisch…)
ð Is een botsing van de beschavingen wel een correcte inschatting van die conflicten?
In historisch-vergelijkend onderzoek is grondige studie van verschillende cases genoodzaakt.
(Hier: internationaal vergelijkend onderzoek van conflicten). Het gebruik van die cases en de
selectie ervan zorgt voor problemen bv. welke cases wel gebruiken welke niet?
“Zorgt Huntingtons vaststelling er niet ongewild voor dat beschavingen en het kijken naar de
wereld in termen van beschavingen pertinent en relevant wordt?”
Dus, samengevat:
Dit voorbeeld haalt een reeks vragen naar boven die tot enige reflectie nopen over de specifieke
aard van de sociale wetenschappen – en de werkelijkheid die ze bestuderen. Kunnen we met
name de empirische werkelijkheid objectief waarnemen, en in welke mate spelen theoretische
vooringenomenheden een rol in de studie van de sociale werkelijkheid. = zie hoofdstuk 3.
2 is een bewijs gebaseerd op een enkel opmerkelijk voorval. De anekdote moet in dat geval
een fenomeen of karaktereigenschap verklaren. Vanwege de wet van de kleine aantallen wordt het gezien als een matige
onderbouwing.
4
H1: WAAROM SOCIAALWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK?
INLEIDING
Doel van methodologie: kennis maken met de interne keuken van sociaalwetenschappelijk
onderzoek, met hoe kennis gemaakt of geproduceerd wordt.
ð Wetenschappelijk onderzoek is lang niet het monopolie van professoren of studenten aan de
universiteit = alomtegenwoordig in het dagelijks leven. Bv. in media, op blogs, in het nieuws
Wetenschap bedrijven: Het toepassen van een set rigoureuze principes die je als onderzoeker in
staat stellen om tot geldige en betrouwbare kennis over de werkelijkheid te komen.
Methodologie omvat:
è Beheersing van technieken van wetenschappelijk onderzoek
§ Bv. Toepassen van statische analyses
§ Bv. Verzamelen van gegevens of observeren van menselijk gedrag
è Wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening functioneert
§ Hoe hanteer je theorieën?
§ Welke redeneringen houden steek?
Dus, samengevat:
Methodologie verwijst naar de wijze waarop het hele proces van wetenschapsbeoefening
functioneert, en houdt dus niet alleen de kennis en beheersing van methoden en technieken in.
Doelstellingen:
1. Kennis laten maken met de fundamenten en basisprocedures van sociaalwetenschappelijk
onderzoek. Dit boek vormt een Inleiding tot het zelf opzetten + kunnen uitvoeren van
wetenschappelijk onderzoek
2. Basistypes en -procedures van sociaalwetenschappelijk onderzoek leren kennen.
3. In staat zijn discussies binnen sociaalwetenschappelijk veld te volgen + studies
evalueren op hun wetenschappelijke merites.
4. Nodige vocabulaire aanreiken om over aspecten van sociaalwetenschappelijk
onderzoek te kunnen praten.
5. Kritische omgang met onderzoeksresultaten stimuleren en de beoordeling op
hun kwaliteit (vooral belangrijk als onderzoek in populaire media wordt
voorgesteld).
ENKELE VOORBEELDEN
DE OPWARMING VAN DE AARDE: AN INCONVENIENT TRUTH VS. THE GREAT GLOBAL
WARMING SWINDLE
Er zijn veel studies over de klimaatverandering en de opwarming van de aarde.
“An inconvenient truth” = een documentaire die de ongerustheid ten gevolge van
klimaatveranderingen aanwakkert.
“The great global warming swindle” = een documentaire die de problemen ten gevolge van
klimaatverandering minimaliseert.
1
,Methodologie 2020-2021
Vb.: Al Gore (voormalige vicepresident) à promoot ‘An Inconvenient Truth’. Er wordt
wetenschappelijk materiaal aangevoerd dat aantoont dat door toenemende uitstoot van CO2
de gemiddelde temperatuur op aarde zal toenemen en de zeespiegel zal stijgen met een reeks
menselijke drama’s tot gevolg.
à in 2007: docu, the great global warming swindle, met weeral wetenschappelijk
materiaal over deze zaken MAAR kritischtegenover Al Gore.
De kritische kanttekeningen:
à De stijging van de temperatuur zou de stijging van CO2 veroorzaken en niet andersom
à De rol van de mens is miniem. Vooral de activiteit van de zon zorgt voor een stijging van
temperatuur.
Bovendien: wetenschappers die tegen Al Gore ingaan worden systematisch genegeerd.
Beide geven wetenschappelijk bewijsmateriaal uitgaande van experts etc. en toch zijn
ze het fundamenteel met elkaar oneens. Hoe kan dit? à H3
Dus, samengevat:
Dit soort discussies geeft aanleiding tot grondige reflectie over wat wetenschappelijke
kennis nu precies inhoudt, op welke manier wetenschap leidt tot inzicht in de
werkelijkheid en wat wetenschap tot wetenschap maakt, het zogenaamde
demarcatieprincipe van de wetenschap.
DE ‘WAR AGAINST CRIME’ IN NEW YORK
September 1990: New York is de stad met het grootste aantal criminele feiten.
à Rudy Giuliani = nieuwe burgemeester en wil dit probleem aanpakken. Hij baseert zich op
de Broken Windows Theory.
De Broken Windows Theory = van James Wilson & George Kelling (1982)
à Crimineel handelen = gevolg van gebrek aan sociale normen + gebrek aan controle om
aan die normen te conformeren. De anonimiteit van de grootstad NY = perfecte
voedingsbodem, omdat in sommige buurten het sociale weefsel onbestaande is en er dus
ook geen sociale controle is op eventuele criminelen.
2
, Methodologie 2020-2021
Schematische weergave van de theorie:
Je moet dus eerst kleine criminaliteit aanpakken zoals bv. graffiti om zo te vermijden dat die
buurten verder verloederen en grotere criminaliteit aantrekken.
Januari 1996: nieuw artikel over deze zaak. De aanpak werkt. De cijfers zijn gedaald.
Grafiek:
Zijn de cijfers werkelijk
gedaald door het nieuwe
bewind?
Is er causaliteit of een
oorzakelijk verband?
Om te spreken van causaliteit moet er aan 3 voorwaarden voldaan zijn: (H2 en H8)
1) Er moet een statisch verband zijn tussen gebeurtenis A en B
2) A moet voorafgaan aan B1
3) Statisch verband A en B mag niet te wijten zijn aan 3e gebeurtenis C die verband
teweegbrengt.
1 Hume (zie H3) noemt dit constant conjunction of constante regelmaat (1+2)
3
, Methodologie 2020-2021
Deze zaak:
1) Een statisch verband kunnen we niet 100% zeker weten, maar stel dat het oké is.
2) Dan is puntje 2 moeilijker om te bepalen want op de grafiek zie je al een daling van
de cijfers VOOR het beleid.
3) Deze laatste is zeker niet voldaan, ook in L.A. (zonder dit beleid) is er een daling van
de cijfers te zien.
à Conclusie: geen causaliteit!
BOTSENDE BESCHAVINGEN
Na de Koude Oorlog werd er een tijdperk ingeluid van het ‘rode gevaar’(het westen).
à Dit werd daarna ingeruild voor het islamfundamentalisme annex-terrorisme
(de militaire reacties op 9/11 waren misschien wel de meest dramatische illustraties hiervan)
Sommigen zien de periode na de K.O. gekenmerkt door botsing van beschavingen:
à Clash of Civilizations van Samuel Huntington (citaat, p12-13)
à Hij onderscheidt ‘beschavingen’ op basis van culturele + geografische kenmerken
§ Hoe gaat de internationale politiek er uitzien na de Koude oorlog?
In 1990: weinigen vonden Huntingtons beschrijving relevant of accuraat
Nu: weinigen die dit NIET relevant vinden.
De stelling heeft alvast veel kritiek ontvangen.
à want is gebaseerd op anekdotisch bewijsmateriaal2
Voorbeeld:
1 van de stellingen: “steeds meer militaire conflicten tussen beschavingen na de K.O.” maar
dit is NIET bevestigd in empirisch onderzoek.
Verder: kritiek op monolithische visie op beschavingen zonder interne diversiteit.
+ conflicten tussen beschavingen krijgen steeds andere invullingen, afhankelijk van de
omgeving (politiek, economisch…)
ð Is een botsing van de beschavingen wel een correcte inschatting van die conflicten?
In historisch-vergelijkend onderzoek is grondige studie van verschillende cases genoodzaakt.
(Hier: internationaal vergelijkend onderzoek van conflicten). Het gebruik van die cases en de
selectie ervan zorgt voor problemen bv. welke cases wel gebruiken welke niet?
“Zorgt Huntingtons vaststelling er niet ongewild voor dat beschavingen en het kijken naar de
wereld in termen van beschavingen pertinent en relevant wordt?”
Dus, samengevat:
Dit voorbeeld haalt een reeks vragen naar boven die tot enige reflectie nopen over de specifieke
aard van de sociale wetenschappen – en de werkelijkheid die ze bestuderen. Kunnen we met
name de empirische werkelijkheid objectief waarnemen, en in welke mate spelen theoretische
vooringenomenheden een rol in de studie van de sociale werkelijkheid. = zie hoofdstuk 3.
2 is een bewijs gebaseerd op een enkel opmerkelijk voorval. De anekdote moet in dat geval
een fenomeen of karaktereigenschap verklaren. Vanwege de wet van de kleine aantallen wordt het gezien als een matige
onderbouwing.
4
