Samenvatting Voortplanting
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 1: Bronstseizoen en bronstcyclus
Bronsttijd = tijd van het jaar met 1 of meer bronstcycli
Bronstduur = daadwerkelijke vruchtbare periode
Bronstseizoen
Long-day breeders: Bronstig op lange dagen en dit resulteert in geboorte door lange dracht
Short-day breeders: Bronstig op korte dage en door korte dracht geboorte in het voorjaar
Bronstcyclus = tijd van de ene tot de andere vruchtbare periode
Pro-oestrus: Voorbronst, eicellen rijpen
Oestrus: Bronstig door oestrogeen > ovulatie
Metoestrus: Dracht, in stand gehouden door progesteron > gele lichaam
Anoestrus: Rustfase
Bronstcyclus hond Bronstcyclus kat (krols in voor- en najaar)
- Pro-oestrus (+/- 9 dagen): rijpende eicel (graafs - Pro-oestrus (1-3 dagen): onopvallend
follikel), bloed + gezwollen vulva - Oestrus (7-9 dagen): krols en laat dekking toe, eisprong
- Oestrus (duurt 9 dagen): follikels gerijpt, dag 3 na dekking
eisprong, graafs follikel wordt gele lichaam, dekking - Metoestrus: na de eisprong, niet drachtig +/- 38 dagen,
mogelijk drachtig 60 dagen
- Metoestrus (+/- 2 mnd): progesteron hoog, OF
(schijndracht) - Interoestrus: niet gedekt, korte rustfase van 8-10 dagen,
- Anoestrus (+/- 3 mnd): rust cyclus opnieuw
- Anoestrus (30-90 dagen): einde seizoen, rust
Melatonine Hormoon dat invloed heeft op het slaap-waakritme en
voortplantingsritme
GnRH Wordt geproduceerd door hypothalamus > laat de hypofyse
LH & FSH maken
FSH Zorgt voor het rijpen van de eicellen
LH Wekt de ovulatie op en piek laat eicel springen
Oestrogeen Vrouwelijk geslachtshormoon: bronstgedrag + slijmvlies
dikker
Progesteron Houdt de dracht in stand en zorgt dat bronst uitblijft
Prostaglandine Wordt in endometrium gemaakt en zorgt voor in regressie
gaan van gele lichaam
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 2: Anatomie en fysiologie geslachtsorganen
Latijns Nederlands Functie
Scrotum Balzak Ligt rondom te teelballen buiten het lichaam om de temperatuur 4 tot 6 graden
lager te laten zijn dan de lichaamstemperatuur.
Musculus cremaster (zie +) Balheffer Een spier die ontspant als de temperatuur in de teelballen te hoog wordt.
Testikels Teelballen Hier worden zaadcellen (door FSH) en testosteron (door LH) gemaakt
Epididymis Bijballen Zijn verantwoordelijk voor de rijping en de opslag van zaadcellen.
Ductuli deferens Zaadleiders Via de zaadleiders worden de zaadcellen van de bijballen naar de urinebuis
getransporteerd
Urethra Urinebuis Hier doorheen wordt urine en sperma getransporteerd
Phallus Penis Zorgt voor koppeling tussen man en vrouw
Prostata Prostaat Voegt vocht toe met voedingsstoffen aan de zaadcellen
, Glandula bulbourethralis Cowperse klieren Produceren voorvocht dat de urinebuis ontdoet van urineresten (komen niet bij
alle dieren voor)
Glandula vesicularis Zaadblaasjes Scheiden een stof af die ervoor zorgt dat de vagina na de paring wordt
afgesloten (komen niet bij alle dieren voor)
Preputium Voorhuid Het afsluiten van de penis en beschermt het voorste stukje
Bulbus glandis Zwellichaam rondom de Zorgt ervoor dat de penis koppelt met de vagina van het vrouwelijke dier
penis
Latijns Nederlands Functie
Ovarium Eierstok Hier wordt oestrogeen geproduceerd en gebeurt het rijpen van de
eicellen. Na de eisprong vormt hier het gele lichaam en dit
produceert progesteron.
Oviduct Eileiders Verbinding tussen de eierstok en de baarmoeder en dienen voor
- Infundibulum - Trechtervormig uiteinde van de transport van de eicel naar de baarmoeder
- Ampulla eileider - Vangt de eicel na ovulatie op met trilharen aan het einde van
- ishtmus - Middelste deel van de eileider de trechter
(zie +) - Verbinding tussen eileider en - Hier vindt de bevruchting plaats
baarmoeder (smalste deel) - Verbinding tussen eileider en baarmoeder
Uterus Baarmoeder Vormt de verbinding tussen de eileider en de baarmoederhals. Hier
- endometrium - Baarmoederslijmvlies vindt de ontwikkeling en groei van de vrucht van zoogdieren plaats.
- Bekleding van de baarmoeder. Hier kan een bevruchte eicel
zich nestelen en uitgroeien tot embryo.
Cervix Baarmoederhals Beschermt alle drachtige dieren tegen invloeden van buitenaf door
een slijmprop te vormen. Alleen open tijdens bronst en bevalling.
Perineum Gebied tussen anus en vulva Scheiden van de anus en vulva
Vagina xxxx (schede) Hier wordt de penis ingebracht.
Vulva xxxx De afsluiting van het vrouwelijke voortplantingsorgaan
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 3: Paring en bevruchting
Paring hond:
- Teef naar reu toe
- Voorspel is speelgedrag
- Sta-reflex: teef is klaar voor dekking
- Na zaadlozing gekoppeld (kan 20-30 min duren) om te voorkomen dat sperma wegloopt
Paring kat:
- Kater vangt geur op via orgaan van Jacobsen
- Kater benadert poes voorzichtig en maakt geluidjes
- Kater bijt poes in de nek en beklimt haar
- Poes gaat in dekpositie (lordosis)
- Kater penis met weerhaakjes voor pijnprikkel > ovulatie
- Paring vindt meerdere malen plaats (slechts 50% van eerste dekkingen succesvol)
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 4: Dracht en geboorte
Embryonale ontwikkeling bij zoogdieren
Bevruchting Eicel en zaadcel versmelten in de eileider
Zygote Bevruchte eicel
Klievingsdelingen Aantal opeenvolgende delingen. Cellen groeien niet.
Morula Klompje cellen in de eileider. Groeperen in binnen- en buitencellen
Blastula Morula in de baarmoeder > vloeistof tussen beide lagen > blastla
Binnenste cellaag: embryo, buitenste cellaag: placenta/vruchtvlies
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 1: Bronstseizoen en bronstcyclus
Bronsttijd = tijd van het jaar met 1 of meer bronstcycli
Bronstduur = daadwerkelijke vruchtbare periode
Bronstseizoen
Long-day breeders: Bronstig op lange dagen en dit resulteert in geboorte door lange dracht
Short-day breeders: Bronstig op korte dage en door korte dracht geboorte in het voorjaar
Bronstcyclus = tijd van de ene tot de andere vruchtbare periode
Pro-oestrus: Voorbronst, eicellen rijpen
Oestrus: Bronstig door oestrogeen > ovulatie
Metoestrus: Dracht, in stand gehouden door progesteron > gele lichaam
Anoestrus: Rustfase
Bronstcyclus hond Bronstcyclus kat (krols in voor- en najaar)
- Pro-oestrus (+/- 9 dagen): rijpende eicel (graafs - Pro-oestrus (1-3 dagen): onopvallend
follikel), bloed + gezwollen vulva - Oestrus (7-9 dagen): krols en laat dekking toe, eisprong
- Oestrus (duurt 9 dagen): follikels gerijpt, dag 3 na dekking
eisprong, graafs follikel wordt gele lichaam, dekking - Metoestrus: na de eisprong, niet drachtig +/- 38 dagen,
mogelijk drachtig 60 dagen
- Metoestrus (+/- 2 mnd): progesteron hoog, OF
(schijndracht) - Interoestrus: niet gedekt, korte rustfase van 8-10 dagen,
- Anoestrus (+/- 3 mnd): rust cyclus opnieuw
- Anoestrus (30-90 dagen): einde seizoen, rust
Melatonine Hormoon dat invloed heeft op het slaap-waakritme en
voortplantingsritme
GnRH Wordt geproduceerd door hypothalamus > laat de hypofyse
LH & FSH maken
FSH Zorgt voor het rijpen van de eicellen
LH Wekt de ovulatie op en piek laat eicel springen
Oestrogeen Vrouwelijk geslachtshormoon: bronstgedrag + slijmvlies
dikker
Progesteron Houdt de dracht in stand en zorgt dat bronst uitblijft
Prostaglandine Wordt in endometrium gemaakt en zorgt voor in regressie
gaan van gele lichaam
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 2: Anatomie en fysiologie geslachtsorganen
Latijns Nederlands Functie
Scrotum Balzak Ligt rondom te teelballen buiten het lichaam om de temperatuur 4 tot 6 graden
lager te laten zijn dan de lichaamstemperatuur.
Musculus cremaster (zie +) Balheffer Een spier die ontspant als de temperatuur in de teelballen te hoog wordt.
Testikels Teelballen Hier worden zaadcellen (door FSH) en testosteron (door LH) gemaakt
Epididymis Bijballen Zijn verantwoordelijk voor de rijping en de opslag van zaadcellen.
Ductuli deferens Zaadleiders Via de zaadleiders worden de zaadcellen van de bijballen naar de urinebuis
getransporteerd
Urethra Urinebuis Hier doorheen wordt urine en sperma getransporteerd
Phallus Penis Zorgt voor koppeling tussen man en vrouw
Prostata Prostaat Voegt vocht toe met voedingsstoffen aan de zaadcellen
, Glandula bulbourethralis Cowperse klieren Produceren voorvocht dat de urinebuis ontdoet van urineresten (komen niet bij
alle dieren voor)
Glandula vesicularis Zaadblaasjes Scheiden een stof af die ervoor zorgt dat de vagina na de paring wordt
afgesloten (komen niet bij alle dieren voor)
Preputium Voorhuid Het afsluiten van de penis en beschermt het voorste stukje
Bulbus glandis Zwellichaam rondom de Zorgt ervoor dat de penis koppelt met de vagina van het vrouwelijke dier
penis
Latijns Nederlands Functie
Ovarium Eierstok Hier wordt oestrogeen geproduceerd en gebeurt het rijpen van de
eicellen. Na de eisprong vormt hier het gele lichaam en dit
produceert progesteron.
Oviduct Eileiders Verbinding tussen de eierstok en de baarmoeder en dienen voor
- Infundibulum - Trechtervormig uiteinde van de transport van de eicel naar de baarmoeder
- Ampulla eileider - Vangt de eicel na ovulatie op met trilharen aan het einde van
- ishtmus - Middelste deel van de eileider de trechter
(zie +) - Verbinding tussen eileider en - Hier vindt de bevruchting plaats
baarmoeder (smalste deel) - Verbinding tussen eileider en baarmoeder
Uterus Baarmoeder Vormt de verbinding tussen de eileider en de baarmoederhals. Hier
- endometrium - Baarmoederslijmvlies vindt de ontwikkeling en groei van de vrucht van zoogdieren plaats.
- Bekleding van de baarmoeder. Hier kan een bevruchte eicel
zich nestelen en uitgroeien tot embryo.
Cervix Baarmoederhals Beschermt alle drachtige dieren tegen invloeden van buitenaf door
een slijmprop te vormen. Alleen open tijdens bronst en bevalling.
Perineum Gebied tussen anus en vulva Scheiden van de anus en vulva
Vagina xxxx (schede) Hier wordt de penis ingebracht.
Vulva xxxx De afsluiting van het vrouwelijke voortplantingsorgaan
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 3: Paring en bevruchting
Paring hond:
- Teef naar reu toe
- Voorspel is speelgedrag
- Sta-reflex: teef is klaar voor dekking
- Na zaadlozing gekoppeld (kan 20-30 min duren) om te voorkomen dat sperma wegloopt
Paring kat:
- Kater vangt geur op via orgaan van Jacobsen
- Kater benadert poes voorzichtig en maakt geluidjes
- Kater bijt poes in de nek en beklimt haar
- Poes gaat in dekpositie (lordosis)
- Kater penis met weerhaakjes voor pijnprikkel > ovulatie
- Paring vindt meerdere malen plaats (slechts 50% van eerste dekkingen succesvol)
Natuurlijke voortplanting - Hoofdstuk 4: Dracht en geboorte
Embryonale ontwikkeling bij zoogdieren
Bevruchting Eicel en zaadcel versmelten in de eileider
Zygote Bevruchte eicel
Klievingsdelingen Aantal opeenvolgende delingen. Cellen groeien niet.
Morula Klompje cellen in de eileider. Groeperen in binnen- en buitencellen
Blastula Morula in de baarmoeder > vloeistof tussen beide lagen > blastla
Binnenste cellaag: embryo, buitenste cellaag: placenta/vruchtvlies
