Samenvatting van het vak risicotaxatie

Samenvatting Risicotaxtatie
Vrije Universiteit Amsterdam
2021-2022




1

,Risicotaxatie week 1: waarom en hoe?
Besluitvorming = het proces waarin hulpverleners samen met ouders en
kinderen (en eventueel hun netwerk) onderzoeken wat de problemen zijn en
beslissen wat er moet gebeuren om die problemen te verminderen of verhelpen.
 Besluitvorming is niet eenvoudig: hulpverleners hebben te maken met
lastige beslissingen, waarbij ze niet over alle informatie beschikken, de
informatie vaak gekleurd is en de gevolgen van hun beslissing van tevoren
niet goed te overzien zijn. Daar komt bij dat hulpverleners deze beslissingen
vaak impliciet en intuïtief nemen, waardoor zij kwetsbaar zijn voor valkuilen
in de besluitvorming zoals een tunnelvisie.

Beslisdrempels = de beslisdrempel geeft aan bij welke mate van ernst van de
bedreiging voor het kind de hulpverlener in actie komt. De hoogte van de
beslisdrempel verschilt per hulpverlener en hangt vooral af van het soort fouten
dat hij het liefst wil vermijden: vals positieven of vals negatieven. Door de tijd
heen is de beslisdrempel redelijk stabiel, maar als gevolg van negatieve
gevolgen van eerdere beslissingen kan de beslisdrempel wel verschuiven.

 Een lage beslisdrempel = deze hulpverleners gaan al snel tot actie over,
ook als de bedreiging voor het kind nog niet zo groot is.

 Een hoge beslisdrempel = deze hulpverleners zijn terughoudender en
ondernemen pas actie als zij oordelen dat de situatie voor het kind echt heel
bedreigend is.

 Factoren die de beslisdrempel beïnvloeden = (werk)ervaringen,
voorgeschiedenis van de beslisser en normen.

 Factoren die het oordeel beïnvloeden= zijn casusspecifieke informatie.

Gestructureerde besluitvorming = de oplossing voor bovenstaande
knelpunten. Het gaat om het expliciteren en structureren van besluitvorming.

 Het helpt hulpverleners om systematisch, expliciet en gefundeerd een
afweging van alternatieve opties en hun mogelijke uitkomsten te maken.

 Het maakt beslissingen minder kwetsbaar voor individuele verschillen en
valkuilen, wat de kans op verkeerde beslissingen verkleind.

Een goede besluitvorming voldoet aan een aantal criteria:
 De besluitvorming is professioneel: beslissingen zijn transparant en goed
onderbouwd en komen systematisch en doelgericht tot stand.
 De besluitvorming is evidence based: beslissingen zijn gebaseerd op
theorieën over het ontstaan en in stand blijven van problematiek en op
kennis over ‘wat werkt’.
 De besluitvorming komt ‘in dialoog’ met ouders en kinderen tot
stand: beslissingen worden zo veel mogelijk samen met ouders en kinderen
genomen.
 Hulpverleners hebben oog voor de veiligheid van kinderen= kinderen
hebben recht op een situatie waarin zij veilig kunnen opgroeien. Zij hebben



2

, daarvoor bescherming van volwassenen nodig: in eerste instantie hun ouders,
maar als die dat niet kunnen, hebben hulpverleners hierin een taak




Attitude van hulpverleners = een goede werkrelatie is essentieel om
positieve resultaten met cliënten te behalen.
Essentiële houdingsaspecten zijn:

 Stel de ontwikkeling en het welzijn van het kind voorop = erop gericht
zijn die te verbeteren.

 Neem samenwerking met het gezin als uitgangspunt = een positieve
benadering versterkt de samenwerking. Een positieve benadering vergroot de
kans dat gezinnen mee willen werken, omdat ze zich serieus genomen voelen
en begrip krijgen. Hierdor krijgt de hulpverlener goed zicht op de veiligheid en
het welzijn van kinderen.

 Wees gericht op de sterke kanten en beschermende factoren = niet
de gezinnen alleen problematiseren, maar helpen oog te krijgen voor sterke
kanten en mogelijke ondersteuning die beschikbaar is en dit verder te
versterken.

Kennis van hulpverleners= Het is van belang dat hulpverleners kennis
hebben over het ontstaan en in stand houden van problematiek en over ‘wat
werkt’ in de aanpak ervan.

 Huidige situatie van het kind en in het gezin = veiligheid, omgang
tussen ouders en kind en kindsignalen.

 Factoren die de problematiek of onveilige opvoedingssituatie
veroorzaakt hebben en/of in stand houden en beschermende
factoren.

 Gevolgen van de problematiek of onveilige opvoedingssituatie voor
(de ontwikkeling van) het kind.

 Risicotaxatie van de kans op (herhaling van) problematiek

Deze kennis helpt hen de situatie goed in kaart te brengen en te bepalen welke
hulp er nodig is en voor wie. Instrumenten kunnen een hulpmiddel zijn om
benodigde kennis systematisch te verzamelen, ordenen en wegen.

Het is belangrijk om beschermende factoren zorgvuldig in de beoordeling van de
problematiek mee te nemen.



3

,  Beschermende factoren zijn factoren die als buffer dienen =
beschermende factoren kunnen, als ze in gezinnen aanwezig zijn, de
gezondheid en het welzijn van kinderen en gezinnen verbeteren.

 Onderzoek laat zien dat succesvolle interventies zowel risicofactoren
verminderen als beschermende factoren versterken.

Het is belangrijk om te onderzoeken welke factoren bijgedragen aan het
ontstaan en in stand houden van problematiek, waardoor hulpverleners
aanknopingspunten ontdekken voor de problematiek en daarmee ook de
interventies.




Overzicht risicofactoren en beschermende factoren binnen het gezin
Risicofactoren Beschermende factoren
Ouders  Eerder een kind mishandeld,  Gevoel van competentie,
misbruikt of verwaarloosd draagkracht
 Negatieve houding ten aanzien van  Positief zelfbeeld
het kind  Ondersteunende partner
 Psychiatrische problematiek  Kan steun vragen, van steun
profiteren.
Kind  Jong kind (jonger dan 5 jaar)  sociaal vaardig
 Belaste voorgeschiedenis  Positief zelfbeeld
(bijvoorbeeld prematuur)  Bovengemiddelde intelligentie
 Gedrags- en/of  Aantrekkelijk uiterlijk
ontwikkelingsproblemen  Bereid en in staat om te
 Moeilijk temperament veranderen
 ongewenst
Gezin en  Eenoudergezin, stiefgezin of groot  Steun informeel netwerk
omgeving gezin  Steun formeel netwerk.
 Veel conflicten
 Huiselijk geweld
 Instabiel, ongeregeld leven


Risicotaxatie= omvat alle protectieve en risicofactoren binnen het gezin en zijn
context afwegen om te komen tot een verklarende analyse en een beoordeling
van de ernst (laag, matig, hoog, zeer hoog) van de situatie.
• Dit is basis voor je interventieperspectief= Tijdens de risicotaxatie zijn we
alle informatie aan het ordenen en clusteren, waarin we nadenken wat is de
volgende stap.
• Gezamenlijke professionele oordeelsvorming = shared decision making



4