CONTEXTUELE BENADERING: basisprincipes
1 Basisprincipes contextuele benadering
De grondlegger (jaren 70) van de contextuele theorie is Ivan Boszormenyi-Nagy
(1920-2007). Hij is geboren in Hongarije en uitgeweken naar de VS. Hij groeit op in
een traditionele familie die vaak samenkomt. Hij wordt psychiater en gezinstherapeut
en heeft een uitgesproken interesse voor vragen i.v.m. ‘rechtvaardigheid’ (beïnvloed
door familieleden die aan de balie werken en zijn vader die rechter is). Verhalen van
zijn patiënten hebben vaak betekenis in de specifieke betekenis van hun
familiecontext etc.
1.1 Uitgangspunt
» beslissingen en acties van elk persoon hebben onvermijdelijk gevolgen voor
de andere gezinsleden
» kwaliteit van relaties is onlosmakelijk verbonden met het op verantwoordelijke
wijze in overweging nemen van de gevolgen voor anderen met wie men een
betekenisvolle relatie heeft werken met gezinnen hangt samen met morele
vragen
We zijn van nature geprogrammeerd tot wederkerigheid in relaties.
1.2 Relationele context
Relationele context: netwerk van betekenisvolle relaties; dynamische en ethische
verbondenheid, in verleden, heden en toekomst, die tussen mensen bestaat, voor
wie het bestaan een betekenis heeft; som van alle relaties waarin wij gegeven of
ontvangen hebben; verzameling van mensen tegenover wie wij een
verantwoordelijkheid hebben1
De definitie is ruimer dan de systeemtheorie omdat daar enkel het heden belangrijk
is. Familierelaties zijn ‘gegeven’ relaties ( ‘verworven’ relaties) omdat ze deel
uitmaken van iemand zijn leven door het feit dat men er in geboren is. Een
familieband kan niet gebroken worden.
1.3 De 4 dimensies van menselijk relatiepatroon
1
breder dan familie/ gezinssysteem doordat men hier ook kijkt naar leden in de toekomst
1
, Feiten: biologische en sociaal-historische basisgegevens van ons leven
Psyche: alle elementen die ons individuele psychisch functioneren karakteriseren;
interpretatie van de feiten.
Interactie: communicatiepatronen en onderlinge beïnvloeding van mensen.
Relationeel, ethische dimensie: behoefte die mensen hebben aan
rechtvaardigheid en eerlijkheid in relaties.
Feiten, psyche en interactie zijn 3 dimensies die de menselijke relaties bewegen en
in beweging houden. De 4 dimensies samen omvatten alle aspecten die het gedrag
in menselijke relaties beïnvloeden of veranderen.
Om de relationele werkelijkheid te kunnen begrijpen, moeten we in acht nemen:
» dimensie van feiten » systemische dimensie
» individuele psychologie » dimensie van relationele ethiek
2 Loyaliteit
Loyaliteit: band tussen mensen die preferentieel (=voorkeurskeuze) is (neiging om
voorrang te geven aan de ene relatie boven de andere).
Loyaliteit (gezin): band tussen ouders en kinderen waarbij ouders liefde en
verzorging geven aan kinderen en kinderen proberen de verwachtingen van
ouders tegemoet te komen.
2.1 Soorten loyaliteit
Horizontale loyaliteit: verbondenheid of geven en ontvangen tussen partners,
vrienden, broers en zussen2 … Het zijn banden die je zelf kan kiezen en eventueel
ook weer kan afbreken.
Verticale loyaliteit: opeenvolgende generaties die met elkaar verbonden worden.
Het gaat vooral over de existentiële band die zeer sterk is.
Verworven loyaliteit: anderen nemen de verantwoordelijkheid van biologische
ouder op zich neemt. Deze wordt sterker naarmate de ouder en kinderen hier meer
in investeren.
Afgeleide verticale loyaliteit: loyaliteit die verder gaat zoals bv. grootouders.
2
gebaseerd op gezamenlijke verticale loyaliteitsband
2
1 Basisprincipes contextuele benadering
De grondlegger (jaren 70) van de contextuele theorie is Ivan Boszormenyi-Nagy
(1920-2007). Hij is geboren in Hongarije en uitgeweken naar de VS. Hij groeit op in
een traditionele familie die vaak samenkomt. Hij wordt psychiater en gezinstherapeut
en heeft een uitgesproken interesse voor vragen i.v.m. ‘rechtvaardigheid’ (beïnvloed
door familieleden die aan de balie werken en zijn vader die rechter is). Verhalen van
zijn patiënten hebben vaak betekenis in de specifieke betekenis van hun
familiecontext etc.
1.1 Uitgangspunt
» beslissingen en acties van elk persoon hebben onvermijdelijk gevolgen voor
de andere gezinsleden
» kwaliteit van relaties is onlosmakelijk verbonden met het op verantwoordelijke
wijze in overweging nemen van de gevolgen voor anderen met wie men een
betekenisvolle relatie heeft werken met gezinnen hangt samen met morele
vragen
We zijn van nature geprogrammeerd tot wederkerigheid in relaties.
1.2 Relationele context
Relationele context: netwerk van betekenisvolle relaties; dynamische en ethische
verbondenheid, in verleden, heden en toekomst, die tussen mensen bestaat, voor
wie het bestaan een betekenis heeft; som van alle relaties waarin wij gegeven of
ontvangen hebben; verzameling van mensen tegenover wie wij een
verantwoordelijkheid hebben1
De definitie is ruimer dan de systeemtheorie omdat daar enkel het heden belangrijk
is. Familierelaties zijn ‘gegeven’ relaties ( ‘verworven’ relaties) omdat ze deel
uitmaken van iemand zijn leven door het feit dat men er in geboren is. Een
familieband kan niet gebroken worden.
1.3 De 4 dimensies van menselijk relatiepatroon
1
breder dan familie/ gezinssysteem doordat men hier ook kijkt naar leden in de toekomst
1
, Feiten: biologische en sociaal-historische basisgegevens van ons leven
Psyche: alle elementen die ons individuele psychisch functioneren karakteriseren;
interpretatie van de feiten.
Interactie: communicatiepatronen en onderlinge beïnvloeding van mensen.
Relationeel, ethische dimensie: behoefte die mensen hebben aan
rechtvaardigheid en eerlijkheid in relaties.
Feiten, psyche en interactie zijn 3 dimensies die de menselijke relaties bewegen en
in beweging houden. De 4 dimensies samen omvatten alle aspecten die het gedrag
in menselijke relaties beïnvloeden of veranderen.
Om de relationele werkelijkheid te kunnen begrijpen, moeten we in acht nemen:
» dimensie van feiten » systemische dimensie
» individuele psychologie » dimensie van relationele ethiek
2 Loyaliteit
Loyaliteit: band tussen mensen die preferentieel (=voorkeurskeuze) is (neiging om
voorrang te geven aan de ene relatie boven de andere).
Loyaliteit (gezin): band tussen ouders en kinderen waarbij ouders liefde en
verzorging geven aan kinderen en kinderen proberen de verwachtingen van
ouders tegemoet te komen.
2.1 Soorten loyaliteit
Horizontale loyaliteit: verbondenheid of geven en ontvangen tussen partners,
vrienden, broers en zussen2 … Het zijn banden die je zelf kan kiezen en eventueel
ook weer kan afbreken.
Verticale loyaliteit: opeenvolgende generaties die met elkaar verbonden worden.
Het gaat vooral over de existentiële band die zeer sterk is.
Verworven loyaliteit: anderen nemen de verantwoordelijkheid van biologische
ouder op zich neemt. Deze wordt sterker naarmate de ouder en kinderen hier meer
in investeren.
Afgeleide verticale loyaliteit: loyaliteit die verder gaat zoals bv. grootouders.
2
gebaseerd op gezamenlijke verticale loyaliteitsband
2
