Aardrijkskunde – Buitenland - Hoofdstuk 2 Steden
Paragraaf 2.1 Leven in de grote stad
Begrippen:
Megastad: een stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Wereldstad: heeft veel inwoners en is voor een groot deel van de wereld een belangrijk centrum op het gebied van:
Economie, Cultuur en Politiek
Hoofdstad: is meestal de belangrijkste stad van een land en daar zit ook meestal de regering.
Een stad heeft vier kenmerken welke:
• Een bepaald aantal inwoners (per land verschillend)
• Een hoge bevolking- en bebouwingsdichtheid, vaak met hoogbouw.
• Een beroepsbevolking die werkt in de secundaire en tertiaire sector
• Een groot aantal voorzieningen voor het gebied rond de stad, zoals winkels, werk, onderwijs en bestuur.
Er zijn enorm veel grote steden in de wereld, je kunt ze indelen in megasteden, wereldsteden en hoofdsteden. Leg de
verschillen uit?
• Een megastad is een stad met meer dan 10 miljoen inwoners en is géén belangrijk economisch, politiek of
cultureel centrum op wereld niveau
• Een wereldstad heeft veel inwoners en is voor een groot deel van de wereld een belangrijk bestuurscentrum op
het gebied van:
- Economie (hier zijn ook de hoofdkantoren van de multinationals en de aandelenbeurzen)
- Cultuur (hier komen de nieuwste snufjes op gebied van mode, muziek en film vandaan)
- Politiek ( hier worden belangrijke politieke besluiten genomen)
• Een hoofdstad is meestal de belangrijkste stad van een land, het is vaak groot en belangrijk op wereldniveau
Beschrijf hoe het leven in een megastad verschilt met dat in een wereldstad.
- de kinderen die in de krotenwijken zijn geboren hebben minder kans op een goede baan dan kinderen die even
verderop in een villawijk zijn geboren.
Paragraaf 2.2 De spreiding van wereldsteden
Stedelijk netwerk: een groep van steden in een land die onderling op tal van terreinen verbonden zijn.
Primate city: een stad die, gelet op aantal inwoners en functies, veel groter en belangrijker is dan de 2e stad in het land
Verstedelijkingsgraad: percentage van de bevolking dat in steden woont
Verstedelijking: proces waarbij mensen van het platteland naar de stad trekken
Vestigingsoverschot: het positieve verschil tussen het aantal mensen dat vertrekt en zich vestigt
Hoe is de spreiding van de grote steden?
• In ontwikkelde (rijke) landen liggen er meestal meerdere grote steden binnen een land, deze zijn ook op veel
manieren met elkaar verbonden en vormen zo een stedelijk netwerk.
• In ontwikkelingslanden is er vaak maar 1 megastad, dat heet een primate city, de 2e stad van het land is dan
vele malen kleiner
Hoe kun je de ligging van steden verklaren?
• (natuurlijke) Kenmerken van het gebied waarin een stad ligt. (absolute ligging) Vaak liggen steden bij
vruchtbare grond, langs rivieren, op kruispunten van handelswegen of aan de kust. Zoals Parijs bij de Seine ligt.
Hoogteligging en aanwezigheid van grondstoffen zijn ook bepalend.
• Kenmerken van de ligging van een plaats ten opzichte van andere plaatsen. (Relatieve ligging) Goede
verbindingen naar andere steden. Bijv: Parijs ligt gunstig, vrij centraal met goede verbindingen naar andere
steden, een stad in het noorden van Noorwegen ligt daarom ongunstig. Chicago is bv het spin in het web.
• Het Koloniale verleden.
Veel steden in ontwikkelingslanden liggen aan de kust. Waarom is dat?
• Dat komt door de koloniale tijd. Zo’n stad kan je goed herkennen, want in het oude deel zijn kronkelige straatjes
en in het Europese deel zijn er brede rechte stad. Dit heet een koloniale dubbelstad.
, Waardoor groeien de steden?
- Het hoge vestigingsoverschot
- Het hoge geboorteoverschot
- Het opslokken van plaatsen in de omgeving
Paragraaf 2.3 De stad verandert
Begrippen:
Suburbanisatie: proces waarbij mensen en bedrijven vanuit een stad naar het omringende platteland trekken
Re-urbanisatie: proces waarbij na een lange periode van leegloop de stedelijke bevolking weer toeneemt
CBD (Central Business District): centrum van een stad waar allerlei kantoren zijn gevestigd, vaak herkenbaar aan
hoogbouw
Gentrification: proces waarbij een oude, vervallen stadswijk wordt opgeknapt en daarna bewoond wordt door rijke
burgers
Verdichting: proces waarbij de woning- en bevolkingsdichtheid toeneemt. Meestal door instroom van migranten.
De grens tussen stad en platteland vervaagt. In rijke landen komt dat door?
- De suburbanisatie
- Het ontstaan van een randstad ook wel genoemd edge city.
Veel migranten vestigen zich vaak in een randstad, wat zijn de voordelen van wonen in een randstad?
- Je woont er goedkoper
- Je hebt meer ruimte
- Je kunt er nog voedsel verbouwen
- En de stad is toch nog dichtbij.
Leg het verschil tussen urbanisatie en suburbanisatie uit en geef aan op welke plekken in de wereld deze begrippen
het meest voorkomen.
• Urbanisatie = Met urbanisatie wordt bedoeld de trek van mensen van het platteland naar (grote) steden.
(Ontwikkelingslanden)
• Suburbanisatie = vanuit de centrale stad trekken mensen en bedrijven juist naar plaatsen rond de stad of naar
het platteland. (Westerse wereld)
Wat zijn Suburbs?
- Aan de buitenkant van (Amerikaanse) steden liggen opgezette woonwijken met laagbouw, de suburbs, hier
wonen mensen met een hoger inkomen. Soms hebben ze een grote shopping mall en liggen vaak in de buurt
van nieuwe kantoor- en bedrijventerreinen.
Wat zijn kenmerken van krottenwijken?
- Vaak illegaal gebouwd door migranten
- Weinig of geen voorzieningen
- Zeer hoge woningdichtheid, die door de instroom van veel nieuwe migranten verder toeneemt.
Megasteden in arme landen lijken chaotisch. Welke punten kun je noemen die toch een soort structuur geven aan de
stad?
• 1 of meer zakencentrums, hoogbouw en glanzende kantoren
• Verspreid liggende industrieterreinen, soms nog vlakbij het centrum
• Woonwijken van de rijken, villa’s achter zwaarbewaakte hekken.
• Krottenwijken (etnische wijken) in alle andere open ruimte. Vaak liggen deze waar de rijken niet willen wonen,
zoals op steile hellingen, bij een spoorlijn, bij een vuilnisbelt of bij een fabriek.
Paragraaf 2.4 Megastad, krachtstad met groeistuipen
Begrippen:
Metropolen: zelfde als een wereldstad, een grote stad
Paragraaf 2.1 Leven in de grote stad
Begrippen:
Megastad: een stad met meer dan 10 miljoen inwoners
Wereldstad: heeft veel inwoners en is voor een groot deel van de wereld een belangrijk centrum op het gebied van:
Economie, Cultuur en Politiek
Hoofdstad: is meestal de belangrijkste stad van een land en daar zit ook meestal de regering.
Een stad heeft vier kenmerken welke:
• Een bepaald aantal inwoners (per land verschillend)
• Een hoge bevolking- en bebouwingsdichtheid, vaak met hoogbouw.
• Een beroepsbevolking die werkt in de secundaire en tertiaire sector
• Een groot aantal voorzieningen voor het gebied rond de stad, zoals winkels, werk, onderwijs en bestuur.
Er zijn enorm veel grote steden in de wereld, je kunt ze indelen in megasteden, wereldsteden en hoofdsteden. Leg de
verschillen uit?
• Een megastad is een stad met meer dan 10 miljoen inwoners en is géén belangrijk economisch, politiek of
cultureel centrum op wereld niveau
• Een wereldstad heeft veel inwoners en is voor een groot deel van de wereld een belangrijk bestuurscentrum op
het gebied van:
- Economie (hier zijn ook de hoofdkantoren van de multinationals en de aandelenbeurzen)
- Cultuur (hier komen de nieuwste snufjes op gebied van mode, muziek en film vandaan)
- Politiek ( hier worden belangrijke politieke besluiten genomen)
• Een hoofdstad is meestal de belangrijkste stad van een land, het is vaak groot en belangrijk op wereldniveau
Beschrijf hoe het leven in een megastad verschilt met dat in een wereldstad.
- de kinderen die in de krotenwijken zijn geboren hebben minder kans op een goede baan dan kinderen die even
verderop in een villawijk zijn geboren.
Paragraaf 2.2 De spreiding van wereldsteden
Stedelijk netwerk: een groep van steden in een land die onderling op tal van terreinen verbonden zijn.
Primate city: een stad die, gelet op aantal inwoners en functies, veel groter en belangrijker is dan de 2e stad in het land
Verstedelijkingsgraad: percentage van de bevolking dat in steden woont
Verstedelijking: proces waarbij mensen van het platteland naar de stad trekken
Vestigingsoverschot: het positieve verschil tussen het aantal mensen dat vertrekt en zich vestigt
Hoe is de spreiding van de grote steden?
• In ontwikkelde (rijke) landen liggen er meestal meerdere grote steden binnen een land, deze zijn ook op veel
manieren met elkaar verbonden en vormen zo een stedelijk netwerk.
• In ontwikkelingslanden is er vaak maar 1 megastad, dat heet een primate city, de 2e stad van het land is dan
vele malen kleiner
Hoe kun je de ligging van steden verklaren?
• (natuurlijke) Kenmerken van het gebied waarin een stad ligt. (absolute ligging) Vaak liggen steden bij
vruchtbare grond, langs rivieren, op kruispunten van handelswegen of aan de kust. Zoals Parijs bij de Seine ligt.
Hoogteligging en aanwezigheid van grondstoffen zijn ook bepalend.
• Kenmerken van de ligging van een plaats ten opzichte van andere plaatsen. (Relatieve ligging) Goede
verbindingen naar andere steden. Bijv: Parijs ligt gunstig, vrij centraal met goede verbindingen naar andere
steden, een stad in het noorden van Noorwegen ligt daarom ongunstig. Chicago is bv het spin in het web.
• Het Koloniale verleden.
Veel steden in ontwikkelingslanden liggen aan de kust. Waarom is dat?
• Dat komt door de koloniale tijd. Zo’n stad kan je goed herkennen, want in het oude deel zijn kronkelige straatjes
en in het Europese deel zijn er brede rechte stad. Dit heet een koloniale dubbelstad.
, Waardoor groeien de steden?
- Het hoge vestigingsoverschot
- Het hoge geboorteoverschot
- Het opslokken van plaatsen in de omgeving
Paragraaf 2.3 De stad verandert
Begrippen:
Suburbanisatie: proces waarbij mensen en bedrijven vanuit een stad naar het omringende platteland trekken
Re-urbanisatie: proces waarbij na een lange periode van leegloop de stedelijke bevolking weer toeneemt
CBD (Central Business District): centrum van een stad waar allerlei kantoren zijn gevestigd, vaak herkenbaar aan
hoogbouw
Gentrification: proces waarbij een oude, vervallen stadswijk wordt opgeknapt en daarna bewoond wordt door rijke
burgers
Verdichting: proces waarbij de woning- en bevolkingsdichtheid toeneemt. Meestal door instroom van migranten.
De grens tussen stad en platteland vervaagt. In rijke landen komt dat door?
- De suburbanisatie
- Het ontstaan van een randstad ook wel genoemd edge city.
Veel migranten vestigen zich vaak in een randstad, wat zijn de voordelen van wonen in een randstad?
- Je woont er goedkoper
- Je hebt meer ruimte
- Je kunt er nog voedsel verbouwen
- En de stad is toch nog dichtbij.
Leg het verschil tussen urbanisatie en suburbanisatie uit en geef aan op welke plekken in de wereld deze begrippen
het meest voorkomen.
• Urbanisatie = Met urbanisatie wordt bedoeld de trek van mensen van het platteland naar (grote) steden.
(Ontwikkelingslanden)
• Suburbanisatie = vanuit de centrale stad trekken mensen en bedrijven juist naar plaatsen rond de stad of naar
het platteland. (Westerse wereld)
Wat zijn Suburbs?
- Aan de buitenkant van (Amerikaanse) steden liggen opgezette woonwijken met laagbouw, de suburbs, hier
wonen mensen met een hoger inkomen. Soms hebben ze een grote shopping mall en liggen vaak in de buurt
van nieuwe kantoor- en bedrijventerreinen.
Wat zijn kenmerken van krottenwijken?
- Vaak illegaal gebouwd door migranten
- Weinig of geen voorzieningen
- Zeer hoge woningdichtheid, die door de instroom van veel nieuwe migranten verder toeneemt.
Megasteden in arme landen lijken chaotisch. Welke punten kun je noemen die toch een soort structuur geven aan de
stad?
• 1 of meer zakencentrums, hoogbouw en glanzende kantoren
• Verspreid liggende industrieterreinen, soms nog vlakbij het centrum
• Woonwijken van de rijken, villa’s achter zwaarbewaakte hekken.
• Krottenwijken (etnische wijken) in alle andere open ruimte. Vaak liggen deze waar de rijken niet willen wonen,
zoals op steile hellingen, bij een spoorlijn, bij een vuilnisbelt of bij een fabriek.
Paragraaf 2.4 Megastad, krachtstad met groeistuipen
Begrippen:
Metropolen: zelfde als een wereldstad, een grote stad
