ACTUELE GESCHIEDENIS
PROLOOG
De oude wereld
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was er een ondergang van drie grote multinationale rijken
• Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie van de Habsburgers
• Russische tsarenrijk
• Ottomaanse rijk van de Turkse sultans
Macht van andere landen
• Duitsland kwam verslagen
• Groot-Brittannië en Frankrijk kwam verzwakt
• VS had voor het eerst een beslissende rol in de bepaling van Europa
Thomas Woodrow Wilson
• Veertienpuntenprogramma → betere democratie, zelfbeschikking, de Volkenbond
• Lukt niet → VS keer zich terug na WOI (traditionele isolationistische politiek, Monroe-doctrine)
• Republikeinse meerderheid in de Senaat weigerde Wilsons plannen goed te keuren
Verdrag van Versailles (1919)
• VS nam niet deel aan de Volkenbond
• In Rusland ontstaat de Sovjet-Unie (communisme) → Lenin en Stalin
• Sovjet-Unie niet welkom in de internationale diplomatie
Beheersing landen
• Europa (nl. GB en Frankrijk) beheerste over Azië en Afrika
• Japan was als enige niet-Europese grootmacht overgebleven
• China is nationalistisch (Tsjang Kai Sjek) ononderbroken burgeroorlogen
• Zeer weinig onafhankelijke staten in Azië en Afrika → kolonisaties
München 1938
Confederatie van München
• Multipolaire wereld met meerdere rivaliserend machtscentra waartussen een onzeker
evenwicht bestond
• Beslissing over het lot van het door Hilter opgeëiste Sudetenland
• Beslist over klein land maar ging mee in het lot van Europa
• Toegeven aan de dictator → Hitler
• Veel staten waren niet aanwezig op de confederatie → VS en SU
Molotov-Ribbentroppact 1939
• Monsterverband tussen de twee grootste dictators van Europa → ideologie tegenover elkaar
• Machtspolitiek gaf de doorslag → niet ideologie
• Geheime verdeling van Oost-Europa → aanleiding WOII
• Hilter viel de SU binnen tegen de afspraken met Stalin
,DEEL 1: VAN TWEEDE WERELDOORLOG NAAR KOUDE OORLOG
1.1 De conferentie van Jalta
Betekenis conferentie van Jalta
• Nieuwe machtsverhoudingen in 1945
• Voordat Hilter was verslagen kwamen de drie grote geallieerde oorlogsleiders bijeen in Jalta
• Churchill, Roosevelt en Stalin begon zich over de toekomst van Europa
→ gentlemen’s agreement
Verhaal Stalin
• Stalin beoogde de vestiging van een Sovjetinvloedssfeer in een zo groot mogelijk deel
• 4 procent van de Russen waren omgekomen, industrie was ontmanteld of verwoest
→ Stalin eist een cordon sanitaire om nieuwe aanval te voorkomen
• Rode leger had het grootste deel van Oost-Europa in handen
• Stalin beloofd aan Roosevelt om de oorlog in Japan aan te pakken na Berlijn
Verhaal Churchill
• Churchill wilde redden wat er te redden viel van het Britse rijk
• Streven naar herstel van machtsevenwicht (balance of power)
• Tegenover de groeiende macht van de communistische SU
• Volgens hem moesten Amerikanen moesten in EU blijven
Verhaal Roosevelt
• Dacht minder aan machtspolitiek
• Goed functionerende internationale organisatie om conflicten en oorlogen te voorkomen
• Wou hulp van Stalin, ook voor uitzichtloze oorlog tegen Japan
Verenigde Staten
• Sterkste grootmacht in de Tweede Wereldoorlog
• Bezat 50% van de industrie
Sovjet-Unie
• Totaal verarmd, wel militaire grootmacht van betekenis
• Oost-Europa werd grotendeels van Stalin
Duitsland
• Verdeeld in vier bezettingszones → VS, GB, SU en Frankrijk
• Berlijn zou in een Russische zone liggen
• Duitsland herenigd van demilitarisatie en denazificatie, er zouden vrije verkiezingen komen
1.2 De Verenigde Naties
De Veiligheidsraad
• Bindende besluiten kunnen nemen
• Agressie kunnen tegengaan
• SU zag dit als een aantasting van de soeverniteit
• VS, GB, Frankrijk, Rusland en China
Algemene vergadering
• SU, VS, GB, Frankrijk en China → kon ongewenste besluiten tegengaan
• Geen besluiten maar wel aanbevelingen
• Vroeger 52 leden, nu 192
De Verenigde Naties
• Na de Duitse capitulatie 8 mei 1945 ontstond de VN
• Hoofdkantoor in New York → 26 juni 1946
• VN functioneert niet zoals Roosevelt dat had gewild → crisissituaties
, 1.3 De conferentie van Potsdam
• Lot van Duitsland werd besproken op de conferentie
• Op 17 juli bleef alleen Stalin nog, na de vergadering op Julta
• Leiders van het verslagen Derde Rijk moesten zich verantwoorden voor misdaden tegen de
menselijkheid voor een internationaal oorlogstribunaal
• Roosevelt opgevolgd door Truman → T weinig ervaring in buitenlandse politiek en minder
idealistisch, wel realistischer dan R
• Churchill had een nederlaag door nieuwe verkiezingen van Attlee → A weinig charismatische
persoonlijkheid en weinig ervaring in buitenlandse politiek
• Oorlog in Europa was al afgelopen
1.4 Het proces van Neurenberg
• 21 hoogste nazikopstukken verschenen voor een tribunaal → 11 doodvonnis
• Denazificatie van bestuur en samenleving
• Russische bezettingszone (Oost-Duitsland) zou afgerekend worden van de nazi
• Marxistische leer werd doorgevoerd
• Deel Duitsland van VS moest zo snel mogelijk heropgebouwd worden
• Britten en Fransen moesten in hun zones nog de nodige rekening te vereffenen
1.5 Bezet Duitsland
• Geen duidelijke regeling over wie de schade zou betalen van Duitsland die verwoest is
• De bezettende zouden het moeten betalen → Rusland zou meer geld krijgen door
industriezone
• Rusland smeet alles plat om ze opnieuw te beginnen → Amerikanen en Britten deden dit niet
• VS wilde hongernood vermijden → kwamen met een voedselleveranties
• SU werd een socialistische samenleving
• Socialistisme en communisme werd onder druk samengevoegd → Socialistische
Eenheidspartij Duitsland (SED)
• Op andere plaatsen werden de kapitalistische economie doorgetrokken → Communistische
Partij Duitsland (KPD) was er verboden
• Conferentie van Potsdam had niet uitgehaald
1.6 Hiroshima
• In de woestijn van New Mexico werd de eerste atoombom tot ontploffing gebracht
• Manhattanproject 1942
• 6 augustus 1945 werd een bom gedropt op Hiroshima, 1/3 van de bevolking stierf
• Doel om snelle capitulatie te dwingen
• Niet alleen voor Japan, ook signaal naar Stalin toe
• Japanse Kwantunleger werd verslagen in Korea door Sovjettroepen
• Douglas MacArthur nam de Japanse eilanden over → einde van traditionele samoerai
• September 1951 tekenden 53 landen in San Fransisco een vredesverdrag met Japan →
China was niet uitgenodigd, India China en SU weigerden te tekenen
• Westerse invloedssfeer kwam tot stand in Europa
• In 1952 tekenden de VS en Japan en veiligheidspact
PROLOOG
De oude wereld
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was er een ondergang van drie grote multinationale rijken
• Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie van de Habsburgers
• Russische tsarenrijk
• Ottomaanse rijk van de Turkse sultans
Macht van andere landen
• Duitsland kwam verslagen
• Groot-Brittannië en Frankrijk kwam verzwakt
• VS had voor het eerst een beslissende rol in de bepaling van Europa
Thomas Woodrow Wilson
• Veertienpuntenprogramma → betere democratie, zelfbeschikking, de Volkenbond
• Lukt niet → VS keer zich terug na WOI (traditionele isolationistische politiek, Monroe-doctrine)
• Republikeinse meerderheid in de Senaat weigerde Wilsons plannen goed te keuren
Verdrag van Versailles (1919)
• VS nam niet deel aan de Volkenbond
• In Rusland ontstaat de Sovjet-Unie (communisme) → Lenin en Stalin
• Sovjet-Unie niet welkom in de internationale diplomatie
Beheersing landen
• Europa (nl. GB en Frankrijk) beheerste over Azië en Afrika
• Japan was als enige niet-Europese grootmacht overgebleven
• China is nationalistisch (Tsjang Kai Sjek) ononderbroken burgeroorlogen
• Zeer weinig onafhankelijke staten in Azië en Afrika → kolonisaties
München 1938
Confederatie van München
• Multipolaire wereld met meerdere rivaliserend machtscentra waartussen een onzeker
evenwicht bestond
• Beslissing over het lot van het door Hilter opgeëiste Sudetenland
• Beslist over klein land maar ging mee in het lot van Europa
• Toegeven aan de dictator → Hitler
• Veel staten waren niet aanwezig op de confederatie → VS en SU
Molotov-Ribbentroppact 1939
• Monsterverband tussen de twee grootste dictators van Europa → ideologie tegenover elkaar
• Machtspolitiek gaf de doorslag → niet ideologie
• Geheime verdeling van Oost-Europa → aanleiding WOII
• Hilter viel de SU binnen tegen de afspraken met Stalin
,DEEL 1: VAN TWEEDE WERELDOORLOG NAAR KOUDE OORLOG
1.1 De conferentie van Jalta
Betekenis conferentie van Jalta
• Nieuwe machtsverhoudingen in 1945
• Voordat Hilter was verslagen kwamen de drie grote geallieerde oorlogsleiders bijeen in Jalta
• Churchill, Roosevelt en Stalin begon zich over de toekomst van Europa
→ gentlemen’s agreement
Verhaal Stalin
• Stalin beoogde de vestiging van een Sovjetinvloedssfeer in een zo groot mogelijk deel
• 4 procent van de Russen waren omgekomen, industrie was ontmanteld of verwoest
→ Stalin eist een cordon sanitaire om nieuwe aanval te voorkomen
• Rode leger had het grootste deel van Oost-Europa in handen
• Stalin beloofd aan Roosevelt om de oorlog in Japan aan te pakken na Berlijn
Verhaal Churchill
• Churchill wilde redden wat er te redden viel van het Britse rijk
• Streven naar herstel van machtsevenwicht (balance of power)
• Tegenover de groeiende macht van de communistische SU
• Volgens hem moesten Amerikanen moesten in EU blijven
Verhaal Roosevelt
• Dacht minder aan machtspolitiek
• Goed functionerende internationale organisatie om conflicten en oorlogen te voorkomen
• Wou hulp van Stalin, ook voor uitzichtloze oorlog tegen Japan
Verenigde Staten
• Sterkste grootmacht in de Tweede Wereldoorlog
• Bezat 50% van de industrie
Sovjet-Unie
• Totaal verarmd, wel militaire grootmacht van betekenis
• Oost-Europa werd grotendeels van Stalin
Duitsland
• Verdeeld in vier bezettingszones → VS, GB, SU en Frankrijk
• Berlijn zou in een Russische zone liggen
• Duitsland herenigd van demilitarisatie en denazificatie, er zouden vrije verkiezingen komen
1.2 De Verenigde Naties
De Veiligheidsraad
• Bindende besluiten kunnen nemen
• Agressie kunnen tegengaan
• SU zag dit als een aantasting van de soeverniteit
• VS, GB, Frankrijk, Rusland en China
Algemene vergadering
• SU, VS, GB, Frankrijk en China → kon ongewenste besluiten tegengaan
• Geen besluiten maar wel aanbevelingen
• Vroeger 52 leden, nu 192
De Verenigde Naties
• Na de Duitse capitulatie 8 mei 1945 ontstond de VN
• Hoofdkantoor in New York → 26 juni 1946
• VN functioneert niet zoals Roosevelt dat had gewild → crisissituaties
, 1.3 De conferentie van Potsdam
• Lot van Duitsland werd besproken op de conferentie
• Op 17 juli bleef alleen Stalin nog, na de vergadering op Julta
• Leiders van het verslagen Derde Rijk moesten zich verantwoorden voor misdaden tegen de
menselijkheid voor een internationaal oorlogstribunaal
• Roosevelt opgevolgd door Truman → T weinig ervaring in buitenlandse politiek en minder
idealistisch, wel realistischer dan R
• Churchill had een nederlaag door nieuwe verkiezingen van Attlee → A weinig charismatische
persoonlijkheid en weinig ervaring in buitenlandse politiek
• Oorlog in Europa was al afgelopen
1.4 Het proces van Neurenberg
• 21 hoogste nazikopstukken verschenen voor een tribunaal → 11 doodvonnis
• Denazificatie van bestuur en samenleving
• Russische bezettingszone (Oost-Duitsland) zou afgerekend worden van de nazi
• Marxistische leer werd doorgevoerd
• Deel Duitsland van VS moest zo snel mogelijk heropgebouwd worden
• Britten en Fransen moesten in hun zones nog de nodige rekening te vereffenen
1.5 Bezet Duitsland
• Geen duidelijke regeling over wie de schade zou betalen van Duitsland die verwoest is
• De bezettende zouden het moeten betalen → Rusland zou meer geld krijgen door
industriezone
• Rusland smeet alles plat om ze opnieuw te beginnen → Amerikanen en Britten deden dit niet
• VS wilde hongernood vermijden → kwamen met een voedselleveranties
• SU werd een socialistische samenleving
• Socialistisme en communisme werd onder druk samengevoegd → Socialistische
Eenheidspartij Duitsland (SED)
• Op andere plaatsen werden de kapitalistische economie doorgetrokken → Communistische
Partij Duitsland (KPD) was er verboden
• Conferentie van Potsdam had niet uitgehaald
1.6 Hiroshima
• In de woestijn van New Mexico werd de eerste atoombom tot ontploffing gebracht
• Manhattanproject 1942
• 6 augustus 1945 werd een bom gedropt op Hiroshima, 1/3 van de bevolking stierf
• Doel om snelle capitulatie te dwingen
• Niet alleen voor Japan, ook signaal naar Stalin toe
• Japanse Kwantunleger werd verslagen in Korea door Sovjettroepen
• Douglas MacArthur nam de Japanse eilanden over → einde van traditionele samoerai
• September 1951 tekenden 53 landen in San Fransisco een vredesverdrag met Japan →
China was niet uitgenodigd, India China en SU weigerden te tekenen
• Westerse invloedssfeer kwam tot stand in Europa
• In 1952 tekenden de VS en Japan en veiligheidspact
