Scheikunde
Hoofdstuk 1 scheiden en reageren
§1 zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
zuivere stoffen hebben allemaal hun eigen stofeigenschappen.
Stofeigenschappen neem je waar met je zintuigen en dus is het
macroniveau. Op microniveau bestaan stoffen uit moleculen, die weer
opgebouwd zijn uit atomen. Er zijn tientallen miljoenen verschillende
moleculen. Een zuivere stof bestaat uit dezelfde atomen of dezelfde
moleculen. Een zuivere stof kan bestaan uit dezelfde atomen, een
element, of uit meerdere soorten atomen, een verbinding. Een stof
waarvan de moleculen uit meerdere atomen bestaan noem je ook een
verbinding. De termen verbinding en element gebruik je op micro- en
macroniveau. er zijn maar weinig elementen in de natuur te vinden
voorbeelden zijn, zwavel, goud en zuurstof.
Mengsels
een mengsel bestaat uit verschillende stoffen en verschillende moleculen.
Om te kunnen weten of het een mengsel of een zuivere stof is, moet je de
stof laten koken of smelten. Als je dan 1 punt kan aanwijzen waarop de
stof kookt of smelt (smeltpunt, kookpunt) dan is het een zuivere stof. Als
de temperatuur langzaam op- of (smelttraject, kooktraject) afloopt dan
gaat het om een mengsel.
Soorten mengsels
Oplossing: helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een
vaste stof of gas.
suspensie: troebel mengsel van een vaste stof in een vloeistof.
emulsie: troebel mengsel van twee vloeistoffen. Zonder emulgator
ontstaat er een tweelagensysteem doordat de twee stoffen verschillende
dichtheden hebben. Een emulgator heeft een hydrofiele kop en een
hydrofobe staart. Hydrofiel-> houdt van water, hydrofoob-> bang voor
water.
§2 scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel
bij een chemische reactie ontstaan vaak meerdere reactieproducten. Je
moet het dus scheiden als je maar 1 stof wilt gebruiken. Bij het scheiden
van stoffen, heb je een verschil in stofeigenschappen nodig. De stoffen
veranderen niet tijdens het proces.
Filtreren
Bij filtreren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
deeltjesgrootte. Het mengsel wordt dan door een filter gegoten en dan
blijft de vaste stof in het filter zitten en loopt de vloeistof erdoorheen. De
, vaste stof noem je een residu. En de vloeistof noem je een filtraat. Je
kan alleen suspensies filtreren.
Bezinken en centrifugeren
Bij bezinken en centrifugeren worden de stoffen gescheiden als ze
verschillen in dichtheid. De vaste stof in een suspensie en een emulsie
zakt uiteindelijk naar de bodem (grotere dichtheid). Om dit bezinken te
versnellen kan je een stof centrifugeren. Het mengsel wordt dan met grote
snelheid rondgedraaid. En daardoor zakt de vaste stof sneller.
Indampen
Bij indampen worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
kookpunt. Omdat het kookpunt van de vloeistof veel lager is dan die van
de vaste stof, zal alleen de vloeistof verdampen. Zout en water
bijvoorbeeld. Het water verdampt veel sneller dan het zout.
Destilleren
Bij destilleren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
kookpunt. Als je de vloeistoffen verwarmt dan verdampt als eerste de stof
met het laagste kookpunt. Als je dat daarna weer koelt een het gaat
condenseren heb je weer een vloeistof en dan heb je dat van het mengsel
gescheiden. Het deel van het mengsel dat niet verdampt, noem je een
residu. De verdampte stof noem je een destillaat. Bij meer dan 2 stoffen
moeten de stoffen kookpunten hebben die ver uit elkaar liggen want
anders komt er een mengsel in de koeler.
Extraheren
Bij extraheren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
oplosbaarheid. Er wordt dan een extra stof toegevoegd waardoor de ene
stof oplost en de andere niet. Hierna kan je het bijvoorbeeld filtreren om
de vloeistof te scheiden van de vaste stof.
Vloeistof-vloeistofextractie
bij vloeistof-vloeistofextractie voeg je een tweede vloeistof waarin de
ene stof wel goed oplost en de andere stof niet. Dit doe je vaak in een
scheidtrechter. Je schudt (zo verdelen de opgeloste stoffen zich sneller) en
dan wacht je tot ze weer ontmengen daarna tap je ze apart van elkaar af
en heb je de stoffen gescheiden. Deze scheidingsmethode berust op een
verschil van oplosbaarheid.
Adsorptie
deze scheidingsmethode berust op een verschil van
aanhechtingsvermogen. De ene stof plakt liever aan het adsorptie
middel (vaak actieve kool) dan aan de andere stof. Zo kan je
geurstoffen, kleurstoffen of smaakstoffen uit een oplossing halen. Actieve
kool is een speciaal soort koolstof met veel scheuren en poriën.
Chromatografie
chromatografie berust op een verschil in adsorptievermogen en
Hoofdstuk 1 scheiden en reageren
§1 zuivere stof en mengsel
Zuivere stoffen
zuivere stoffen hebben allemaal hun eigen stofeigenschappen.
Stofeigenschappen neem je waar met je zintuigen en dus is het
macroniveau. Op microniveau bestaan stoffen uit moleculen, die weer
opgebouwd zijn uit atomen. Er zijn tientallen miljoenen verschillende
moleculen. Een zuivere stof bestaat uit dezelfde atomen of dezelfde
moleculen. Een zuivere stof kan bestaan uit dezelfde atomen, een
element, of uit meerdere soorten atomen, een verbinding. Een stof
waarvan de moleculen uit meerdere atomen bestaan noem je ook een
verbinding. De termen verbinding en element gebruik je op micro- en
macroniveau. er zijn maar weinig elementen in de natuur te vinden
voorbeelden zijn, zwavel, goud en zuurstof.
Mengsels
een mengsel bestaat uit verschillende stoffen en verschillende moleculen.
Om te kunnen weten of het een mengsel of een zuivere stof is, moet je de
stof laten koken of smelten. Als je dan 1 punt kan aanwijzen waarop de
stof kookt of smelt (smeltpunt, kookpunt) dan is het een zuivere stof. Als
de temperatuur langzaam op- of (smelttraject, kooktraject) afloopt dan
gaat het om een mengsel.
Soorten mengsels
Oplossing: helder mengsel van vloeistoffen of van een vloeistof met een
vaste stof of gas.
suspensie: troebel mengsel van een vaste stof in een vloeistof.
emulsie: troebel mengsel van twee vloeistoffen. Zonder emulgator
ontstaat er een tweelagensysteem doordat de twee stoffen verschillende
dichtheden hebben. Een emulgator heeft een hydrofiele kop en een
hydrofobe staart. Hydrofiel-> houdt van water, hydrofoob-> bang voor
water.
§2 scheidingsmethoden
Scheiden van een mengsel
bij een chemische reactie ontstaan vaak meerdere reactieproducten. Je
moet het dus scheiden als je maar 1 stof wilt gebruiken. Bij het scheiden
van stoffen, heb je een verschil in stofeigenschappen nodig. De stoffen
veranderen niet tijdens het proces.
Filtreren
Bij filtreren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
deeltjesgrootte. Het mengsel wordt dan door een filter gegoten en dan
blijft de vaste stof in het filter zitten en loopt de vloeistof erdoorheen. De
, vaste stof noem je een residu. En de vloeistof noem je een filtraat. Je
kan alleen suspensies filtreren.
Bezinken en centrifugeren
Bij bezinken en centrifugeren worden de stoffen gescheiden als ze
verschillen in dichtheid. De vaste stof in een suspensie en een emulsie
zakt uiteindelijk naar de bodem (grotere dichtheid). Om dit bezinken te
versnellen kan je een stof centrifugeren. Het mengsel wordt dan met grote
snelheid rondgedraaid. En daardoor zakt de vaste stof sneller.
Indampen
Bij indampen worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
kookpunt. Omdat het kookpunt van de vloeistof veel lager is dan die van
de vaste stof, zal alleen de vloeistof verdampen. Zout en water
bijvoorbeeld. Het water verdampt veel sneller dan het zout.
Destilleren
Bij destilleren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
kookpunt. Als je de vloeistoffen verwarmt dan verdampt als eerste de stof
met het laagste kookpunt. Als je dat daarna weer koelt een het gaat
condenseren heb je weer een vloeistof en dan heb je dat van het mengsel
gescheiden. Het deel van het mengsel dat niet verdampt, noem je een
residu. De verdampte stof noem je een destillaat. Bij meer dan 2 stoffen
moeten de stoffen kookpunten hebben die ver uit elkaar liggen want
anders komt er een mengsel in de koeler.
Extraheren
Bij extraheren worden de stoffen gescheiden als ze verschillen in
oplosbaarheid. Er wordt dan een extra stof toegevoegd waardoor de ene
stof oplost en de andere niet. Hierna kan je het bijvoorbeeld filtreren om
de vloeistof te scheiden van de vaste stof.
Vloeistof-vloeistofextractie
bij vloeistof-vloeistofextractie voeg je een tweede vloeistof waarin de
ene stof wel goed oplost en de andere stof niet. Dit doe je vaak in een
scheidtrechter. Je schudt (zo verdelen de opgeloste stoffen zich sneller) en
dan wacht je tot ze weer ontmengen daarna tap je ze apart van elkaar af
en heb je de stoffen gescheiden. Deze scheidingsmethode berust op een
verschil van oplosbaarheid.
Adsorptie
deze scheidingsmethode berust op een verschil van
aanhechtingsvermogen. De ene stof plakt liever aan het adsorptie
middel (vaak actieve kool) dan aan de andere stof. Zo kan je
geurstoffen, kleurstoffen of smaakstoffen uit een oplossing halen. Actieve
kool is een speciaal soort koolstof met veel scheuren en poriën.
Chromatografie
chromatografie berust op een verschil in adsorptievermogen en
