Praktijkonderzoek
Sociaal Werk onderzoek (herhaling)
Wat is sociaal werk onderzoek
• Sociaal werk
• Onderzoek
Sociaal werk onderzoek gaat in op thema’s die in de breedste zin binnen het domein van sociaal
werk vallen, dat er een systematische en zorgvuldige bestudering van gedrag en/of handelen is
en dat wordt gestreefd naar toetsing en abstrahering.
Domein = heel breed, divers Denk aan scw, pw, mw
Sociaalwerkonderzoek is heel vaak praktijkgericht onderzoek. bv. onderzoek doen naar
burn-out in een non-profit organisatie.
Wat is onderzoek
Verwondering
• Beschrijven, exploreren, verklaren of emanciperen van onze omgeving
• Toetsing: zoeken naar bewijsmateriaal om een antwoord te kunnen vinden op die vraag
• Door patronen te zoeken in de complexiteit van het sociale leven, selecteren wat relevant is
(= abstraherend werken)
• Vergaren en presenteren van informatie over het sociale leven
Wij gaan continu vragen stellen: bv. waar zullen we naartoe kunnen groeien?
Het centrale van onderzoek is vragen stellen.
Abstraheren: patronen zijn nodig om een antwoord te kunnen vinden op je vraag Je gaat
dus in die complexiteit zoeken naar patronen (want sociaal werk is ook complex). bv. deel
gezinnen in inclusieve onderwijs en deel in buitengewoon onderwijs
Beschrijvend: hoe leeft men in Antwerpen in een bepaalde buurt beschrijvend
neerschrijven
Verklaren: over waarom deel in inclusief en deel in buitengewoon gaan/zitten.
Emanciperen: heel nauw staan in het onderzoek en op voorhand bekijken.
Waarom sociaal werk onderzoek
• Kennisverbreding en –verspreiding: = basis voor onderzoek: bv. nieuwe kennis geven over
die doelgroep
• Professionalisering: continu blijft professionaliseren, actueel houden eigen professie
continu kunt vernieuwen/veranderen
• Het beroep voeden en kritisch houden: kritisch kunnen kijken naar je eigen praktijk is dit
nog wel het beste voor mijn cliënten of voor mijn organisatie waarvoor ik werk?: je kan dus
1
, zeggen van bv. vandaag de dag werkt dit niet meer. Ook de vaardigheden laten jou kritisch
kijken/blijven.
• Beroepsprofiel en positie ondersteunen: sociaal werk wordt niet altijd sterk gewaardeerd:
‘moeten wij daar nu echt geld voor geven?’ & Harde bewijze, data, … Dit kan onze positie
ondersteunen (bv. job-tevredenheid, … kan de burn-out cijfers verlagen maar dit moet je
kunnen aantonen/bewijzen)
• Kwetsbaren een stem geven en sociale verandering teweegbrengen: sociaal werk is voor
kwetsbaren.
Twee scholen
Kwantitatief = beschrijvend: bv. 1 van de 5 jongeren van de bachelor opleiding heeft minstens 1
buisvak in het jaar.
Cijfermateriaal moeten betrouwbare cijfers zijn.
Kwalitatief = verklarend De ‘waarom’-vragen: bv. diepte-interviews dit dan analyseren.
Het onderzoeksvraag bepaald of je kwalitatief of kwantitatief moet onderzoeken.
Mixed-methodes: het kan zijn dat je zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoekt. Bv. je kan
kwantitatief beginnen en kwalitatief eindigen. Maar meestal is dat 1 van de 2.
Het onderzoeksproces / de cyclus
2
,Deze cyclus kan je niet altijd nauwkeurig in de juiste volgorde volgen, het kan zijn dat je daar van afwijkt.
Wat & Waarom
De onderzoeksvraag is de kern en waar je echt mee aan de slag gaat.
Probleem = de ‘waarom’ Je gaat dat wat kaderen, situeren ‘En daarom is dat belangrijk om
dat te onderzoeken’
Literatuur: Wat weten we daarover? onderzoeken: welke kennis is er rond je
onderzoeksvraag?
De onderzoeksvraag
Wat is de onderzoeksvraag
De onderzoeksvraag is de centrale vraag van je onderzoek, wat je wil beantwoorden.
- Welke werkzame criteria voor aftercare begeleiding vermelden jongeren in jeugdzorg?
- Wat is de prevalentie van vroeggeboorte, laag geboortegewicht en kindersterfte in wijken in
Antwerpen?
- In welke mate is er een invloed van woonplaats op woonkwaliteit in Antwerpen?
- Welke belemmeringen ervaren OCMW-medewerkers om op huisbezoek te gaan?
3
, - Hoe kan de introductie van een stressmethodiek het hulpverleningstraject van xxx
versterken?
Criteria van de onderzoeksvraag
• Voorwaarden:
o Ze moet haalbaar en relevant zijn
o Het moet een vraag zijn (met een vraagteken)
o Ze moet kwalitatief of kwantitatief zijn (of beide …)
o Ze moet helder geformuleerd zijn (concepten die worden gebruikt moeten helder zijn, of je
dient ze in een bijkomende uitleg goed te duiden)
o Geen ja-nee
• Splits op in deelvragen indien nodig
• Bij PO: vragen die we kunnen beantwoorden met data (niet met literatuur)
Het belang van vraagwoorden
Vraagwoorden verwijzen naar ‘tellen’
In welke mate? Hoeveel? (kwantitatief)
of niet
Waarom? Hoe? Welke? (kwalitatief: dit is meer het verklarende)
Relevante onderzoeksvraag
1. Indien je onderzoek een lacune in de bestaande literatuur/kennis zal vullen
2. Indien je onderzoek een eerdere studie repliceert met andere respondenten, in andere
situaties of contexten bv. je hebt het bij jongeren gedaan en wilt dit nu bij een andere
doelgroep doen, zoals bv. jongvolwassene
3. Indien je onderzoek bestaand onderzoek verder verfijnt bv. kwalitatief verfijnen: waarom
zo’n percentage?
4. Indien je onderzoek een ‘stem’ geeft aan groepen van mensen die niet gehoord worden
(‘giving voice’, is meestal kwalitatief) dit is belangrijk voor de samenleving en het beleid om
inzicht te geven.
5. Indien je onderzoek het veld meer informeert bv. dat is de stand van zaken over een
bepaalde fenomeen, wijk
6. Als je de praktijk kan verbeteren emancipatorische onderzoek: het doel is dan om de
organisatie in een andere richting te sturen, te verbeteren (waar nodig)
Kan voor verschillende Groepen/niveaus relevant zijn
4
Sociaal Werk onderzoek (herhaling)
Wat is sociaal werk onderzoek
• Sociaal werk
• Onderzoek
Sociaal werk onderzoek gaat in op thema’s die in de breedste zin binnen het domein van sociaal
werk vallen, dat er een systematische en zorgvuldige bestudering van gedrag en/of handelen is
en dat wordt gestreefd naar toetsing en abstrahering.
Domein = heel breed, divers Denk aan scw, pw, mw
Sociaalwerkonderzoek is heel vaak praktijkgericht onderzoek. bv. onderzoek doen naar
burn-out in een non-profit organisatie.
Wat is onderzoek
Verwondering
• Beschrijven, exploreren, verklaren of emanciperen van onze omgeving
• Toetsing: zoeken naar bewijsmateriaal om een antwoord te kunnen vinden op die vraag
• Door patronen te zoeken in de complexiteit van het sociale leven, selecteren wat relevant is
(= abstraherend werken)
• Vergaren en presenteren van informatie over het sociale leven
Wij gaan continu vragen stellen: bv. waar zullen we naartoe kunnen groeien?
Het centrale van onderzoek is vragen stellen.
Abstraheren: patronen zijn nodig om een antwoord te kunnen vinden op je vraag Je gaat
dus in die complexiteit zoeken naar patronen (want sociaal werk is ook complex). bv. deel
gezinnen in inclusieve onderwijs en deel in buitengewoon onderwijs
Beschrijvend: hoe leeft men in Antwerpen in een bepaalde buurt beschrijvend
neerschrijven
Verklaren: over waarom deel in inclusief en deel in buitengewoon gaan/zitten.
Emanciperen: heel nauw staan in het onderzoek en op voorhand bekijken.
Waarom sociaal werk onderzoek
• Kennisverbreding en –verspreiding: = basis voor onderzoek: bv. nieuwe kennis geven over
die doelgroep
• Professionalisering: continu blijft professionaliseren, actueel houden eigen professie
continu kunt vernieuwen/veranderen
• Het beroep voeden en kritisch houden: kritisch kunnen kijken naar je eigen praktijk is dit
nog wel het beste voor mijn cliënten of voor mijn organisatie waarvoor ik werk?: je kan dus
1
, zeggen van bv. vandaag de dag werkt dit niet meer. Ook de vaardigheden laten jou kritisch
kijken/blijven.
• Beroepsprofiel en positie ondersteunen: sociaal werk wordt niet altijd sterk gewaardeerd:
‘moeten wij daar nu echt geld voor geven?’ & Harde bewijze, data, … Dit kan onze positie
ondersteunen (bv. job-tevredenheid, … kan de burn-out cijfers verlagen maar dit moet je
kunnen aantonen/bewijzen)
• Kwetsbaren een stem geven en sociale verandering teweegbrengen: sociaal werk is voor
kwetsbaren.
Twee scholen
Kwantitatief = beschrijvend: bv. 1 van de 5 jongeren van de bachelor opleiding heeft minstens 1
buisvak in het jaar.
Cijfermateriaal moeten betrouwbare cijfers zijn.
Kwalitatief = verklarend De ‘waarom’-vragen: bv. diepte-interviews dit dan analyseren.
Het onderzoeksvraag bepaald of je kwalitatief of kwantitatief moet onderzoeken.
Mixed-methodes: het kan zijn dat je zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoekt. Bv. je kan
kwantitatief beginnen en kwalitatief eindigen. Maar meestal is dat 1 van de 2.
Het onderzoeksproces / de cyclus
2
,Deze cyclus kan je niet altijd nauwkeurig in de juiste volgorde volgen, het kan zijn dat je daar van afwijkt.
Wat & Waarom
De onderzoeksvraag is de kern en waar je echt mee aan de slag gaat.
Probleem = de ‘waarom’ Je gaat dat wat kaderen, situeren ‘En daarom is dat belangrijk om
dat te onderzoeken’
Literatuur: Wat weten we daarover? onderzoeken: welke kennis is er rond je
onderzoeksvraag?
De onderzoeksvraag
Wat is de onderzoeksvraag
De onderzoeksvraag is de centrale vraag van je onderzoek, wat je wil beantwoorden.
- Welke werkzame criteria voor aftercare begeleiding vermelden jongeren in jeugdzorg?
- Wat is de prevalentie van vroeggeboorte, laag geboortegewicht en kindersterfte in wijken in
Antwerpen?
- In welke mate is er een invloed van woonplaats op woonkwaliteit in Antwerpen?
- Welke belemmeringen ervaren OCMW-medewerkers om op huisbezoek te gaan?
3
, - Hoe kan de introductie van een stressmethodiek het hulpverleningstraject van xxx
versterken?
Criteria van de onderzoeksvraag
• Voorwaarden:
o Ze moet haalbaar en relevant zijn
o Het moet een vraag zijn (met een vraagteken)
o Ze moet kwalitatief of kwantitatief zijn (of beide …)
o Ze moet helder geformuleerd zijn (concepten die worden gebruikt moeten helder zijn, of je
dient ze in een bijkomende uitleg goed te duiden)
o Geen ja-nee
• Splits op in deelvragen indien nodig
• Bij PO: vragen die we kunnen beantwoorden met data (niet met literatuur)
Het belang van vraagwoorden
Vraagwoorden verwijzen naar ‘tellen’
In welke mate? Hoeveel? (kwantitatief)
of niet
Waarom? Hoe? Welke? (kwalitatief: dit is meer het verklarende)
Relevante onderzoeksvraag
1. Indien je onderzoek een lacune in de bestaande literatuur/kennis zal vullen
2. Indien je onderzoek een eerdere studie repliceert met andere respondenten, in andere
situaties of contexten bv. je hebt het bij jongeren gedaan en wilt dit nu bij een andere
doelgroep doen, zoals bv. jongvolwassene
3. Indien je onderzoek bestaand onderzoek verder verfijnt bv. kwalitatief verfijnen: waarom
zo’n percentage?
4. Indien je onderzoek een ‘stem’ geeft aan groepen van mensen die niet gehoord worden
(‘giving voice’, is meestal kwalitatief) dit is belangrijk voor de samenleving en het beleid om
inzicht te geven.
5. Indien je onderzoek het veld meer informeert bv. dat is de stand van zaken over een
bepaalde fenomeen, wijk
6. Als je de praktijk kan verbeteren emancipatorische onderzoek: het doel is dan om de
organisatie in een andere richting te sturen, te verbeteren (waar nodig)
Kan voor verschillende Groepen/niveaus relevant zijn
4
