PLICHTENLEER
SVEN GONDRY
Falke De Prins
2021-2022 1
,INHOUD
Les 1 - Inleiding ..................................................................................................................................................................... 3
Les 2 – Patiëntenrechtenwet ................................................................................................................................................ 7
Les 3 – Principes van biomedische ethiek ........................................................................................................................... 13
Les 4 – Wettelijke verankering............................................................................................................................................ 21
Les 5 - Aansprakelijkheid .................................................................................................................................................... 29
Les 6 - Beroepsgeheim ........................................................................................................................................................ 37
Les 7 – Praktijk .................................................................................................................................................................... 45
Les 8 – Ethische wetten ...................................................................................................................................................... 55
Les 9 – Takken van de sociale zekerheid ............................................................................................................................. 61
Les 10 - Kwaliteitswet ......................................................................................................................................................... 63
2
, LES 1 - INLEIDING
RECHT EN ETHIEK
- Er is een grote overlapping, maar toch zijn ze verschillend
- Ethiek // deontologie
- “Professional ethics” = toegepaste ethiek in een professionele context
- Deontologie = toegepaste ethiek (plichtenleer)
- Dagelijks besef en ethisch handelen zit in kleinigheden
- Beginnen met recht
DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht is het geheel van regels in een bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik, die door een daartoe
bevoegde overheid opgelegd zijn en ook afdwingbaar zijn.
- Geheel van regels: niet sprokkelen, niet één bepaling vinden, maar het is een heel systeem
- Bepaalde maatschappij en ogenblik: wijst op het relatieve, veranderlijke (aandacht aan geven)
- Bevoegde overheid: want anders is het onwettig recht
- Afdwingbaar: anders was het gewoon een advies of aanbeveling
BRONNEN VAN HET RECHT
Wet Geheel van geldende rechtsvoorschriften (schriftelijke opgelegde wetregel)
Rechtspraak Geheel van uitspraken van hoven en rechtbanken, hoe de wet wordt toegepast
Rechtsleer Geheel van opvattingen van rechtsgeleerden, academische instroom in het recht
Gewoonte Recht dat gebaseerd is op gewoonten, handelingen die zichtbaar zijn voor de mens
Billijkheid Instrument om te remediëren wanneer recht niet leidt tot rechtvaardigheid (équité)
STAATSSTRUCTUREN
Gemeenschappen: taal en cultuur
- Vlaamse Gemeenschap (overlapt met Vlaams Gewest)
- Franse Gemeenschap
- Duitstalige Gemeenschap
Gewesten: historisch geïnspireerd door economische belangen en grondgebieden
- Vlaams Gewest (overlapt met Vlaamse Gemeenschap)
- Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- Waals Gewest
3
, Er zijn 6 regeringen in België (zie gemeenschappen en gewesten hierboven)
Persoonsgebonden / territoriumgebonden materies
Bv. Gemeenschapsonderwijs kan wel in de Gewestweg liggen
GEEN HIËRARCHIE TUSSEN DE REGERINGEN
- Elke regering heeft afzonderlijke bevoegdheden, toegewezen tijdens staatshervormingen
- Wat door staatshervormingen is toegewezen aan deelregering, behoort niet meer tot federale
- Federale regering heeft residuaire bevoegdheden (de rest) maar staat niet boven anderen
SCHEIDING DER MACHTEN
- Triaspolitica De l’esprit des lois (Montesquieu)
- Checks and balances (controles en evenwichten)
- Oude Rome: triumviraat (driemansmachten)
Het idee erachter is dat je drie machten hebt die elkaar stabiliseren. Als één macht te sterk wordt en te veel
het laken naar zich trekt, dan kunnen de twee anderen gaan samenwerken om een evenwicht te bekomen.
Die drie machten ziet men hieronder. Alle machten gaan uit van de Natie (de bevolking).
Wetgevende macht: maakt wetten en controleert uitvoerende macht
Uitvoerende macht: bestuurt het land, zorgt ervoor dat de wetten worden toegepast en nageleefd
Rechterlijke macht: doet uitspraak over geschillen
STRUCTUUR VAN HOVEN EN RECHTBANKEN (HANDBOEK P. 21)
- Piramide wijst op een hiërarchie
- Alles binnen Hoven en Rechtbanken verloopt via procedures (straf- en burgerrechtelijke)
- Denk aan ganzenbord (men moet elke stap doorlopen en niet elke stap verloopt even snel)
- Niet veel keuzes (bv. je kan niet bij elke rechtbank zo maar terecht)
- Bevoegdheden liggen wettelijk vast
4
SVEN GONDRY
Falke De Prins
2021-2022 1
,INHOUD
Les 1 - Inleiding ..................................................................................................................................................................... 3
Les 2 – Patiëntenrechtenwet ................................................................................................................................................ 7
Les 3 – Principes van biomedische ethiek ........................................................................................................................... 13
Les 4 – Wettelijke verankering............................................................................................................................................ 21
Les 5 - Aansprakelijkheid .................................................................................................................................................... 29
Les 6 - Beroepsgeheim ........................................................................................................................................................ 37
Les 7 – Praktijk .................................................................................................................................................................... 45
Les 8 – Ethische wetten ...................................................................................................................................................... 55
Les 9 – Takken van de sociale zekerheid ............................................................................................................................. 61
Les 10 - Kwaliteitswet ......................................................................................................................................................... 63
2
, LES 1 - INLEIDING
RECHT EN ETHIEK
- Er is een grote overlapping, maar toch zijn ze verschillend
- Ethiek // deontologie
- “Professional ethics” = toegepaste ethiek in een professionele context
- Deontologie = toegepaste ethiek (plichtenleer)
- Dagelijks besef en ethisch handelen zit in kleinigheden
- Beginnen met recht
DEFINITIE VAN HET RECHT
Recht is het geheel van regels in een bepaalde maatschappij op een bepaald ogenblik, die door een daartoe
bevoegde overheid opgelegd zijn en ook afdwingbaar zijn.
- Geheel van regels: niet sprokkelen, niet één bepaling vinden, maar het is een heel systeem
- Bepaalde maatschappij en ogenblik: wijst op het relatieve, veranderlijke (aandacht aan geven)
- Bevoegde overheid: want anders is het onwettig recht
- Afdwingbaar: anders was het gewoon een advies of aanbeveling
BRONNEN VAN HET RECHT
Wet Geheel van geldende rechtsvoorschriften (schriftelijke opgelegde wetregel)
Rechtspraak Geheel van uitspraken van hoven en rechtbanken, hoe de wet wordt toegepast
Rechtsleer Geheel van opvattingen van rechtsgeleerden, academische instroom in het recht
Gewoonte Recht dat gebaseerd is op gewoonten, handelingen die zichtbaar zijn voor de mens
Billijkheid Instrument om te remediëren wanneer recht niet leidt tot rechtvaardigheid (équité)
STAATSSTRUCTUREN
Gemeenschappen: taal en cultuur
- Vlaamse Gemeenschap (overlapt met Vlaams Gewest)
- Franse Gemeenschap
- Duitstalige Gemeenschap
Gewesten: historisch geïnspireerd door economische belangen en grondgebieden
- Vlaams Gewest (overlapt met Vlaamse Gemeenschap)
- Brussels Hoofdstedelijk Gewest
- Waals Gewest
3
, Er zijn 6 regeringen in België (zie gemeenschappen en gewesten hierboven)
Persoonsgebonden / territoriumgebonden materies
Bv. Gemeenschapsonderwijs kan wel in de Gewestweg liggen
GEEN HIËRARCHIE TUSSEN DE REGERINGEN
- Elke regering heeft afzonderlijke bevoegdheden, toegewezen tijdens staatshervormingen
- Wat door staatshervormingen is toegewezen aan deelregering, behoort niet meer tot federale
- Federale regering heeft residuaire bevoegdheden (de rest) maar staat niet boven anderen
SCHEIDING DER MACHTEN
- Triaspolitica De l’esprit des lois (Montesquieu)
- Checks and balances (controles en evenwichten)
- Oude Rome: triumviraat (driemansmachten)
Het idee erachter is dat je drie machten hebt die elkaar stabiliseren. Als één macht te sterk wordt en te veel
het laken naar zich trekt, dan kunnen de twee anderen gaan samenwerken om een evenwicht te bekomen.
Die drie machten ziet men hieronder. Alle machten gaan uit van de Natie (de bevolking).
Wetgevende macht: maakt wetten en controleert uitvoerende macht
Uitvoerende macht: bestuurt het land, zorgt ervoor dat de wetten worden toegepast en nageleefd
Rechterlijke macht: doet uitspraak over geschillen
STRUCTUUR VAN HOVEN EN RECHTBANKEN (HANDBOEK P. 21)
- Piramide wijst op een hiërarchie
- Alles binnen Hoven en Rechtbanken verloopt via procedures (straf- en burgerrechtelijke)
- Denk aan ganzenbord (men moet elke stap doorlopen en niet elke stap verloopt even snel)
- Niet veel keuzes (bv. je kan niet bij elke rechtbank zo maar terecht)
- Bevoegdheden liggen wettelijk vast
4
