College 12 en 13 Bijstand
Participatie wet – Bijstand algemeen
Artikel 20 GW:
1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp
van zorg der overheid.
2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben
een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.
Bijstand is een sociale voorziening: vangnet voor mensen met een te laag inkomen
en onvoldoende vermogen.
De bijstand is sinds 2015 uitgewerkt in de Participatiewet.
Tot 1 januari 2015 de bijstand opgenomen in de Wet Werk en Bijstand
Op 1 januari 2015 Participatiewet in werking getreden en bijstand maakt onderdeel
uit van deze wet.
In de Participatiewet is de WWB, WSW en een deel van WAJONG samengevoegd.
Doel: Zoveel mogelijk mensen laten deelnemen aan de samenleving. Een regeling
voor mensen die kunnen werken, maar aangewezen zijn op ondersteuning.
Overheid stelt hoofdlijnen vast in wetgeving in formele zin en uitwerkingen in
gemeentelijke verordeningen.
Functies bijstand
Functies Pw
1. Minimumbehoefte regeling (inkomenszekerheid)
2. Voorheen activeringsfunctie, nu trampolinefunctie. Werken en participeren staan
centraal in de Pw. De re-integratie van de bijstandsgerechtigde in het arbeidsproces
Verlenen bijstand: geen andere voorliggende voorziening is, artikel 15 jo. artikel 5
sub e Pw
Uitvoerder
• Aanvraag wordt gedaan bij UWV Werkbedrijf, artikel 7 lid 2 jo. artikel 41 Pw
• Uitvoering door gemeente, artikel 7 en 8 Pw
• Uitvoeringsorgaan: B&W
• Beleidsvrijheid op gebied van re-integratie en verlenen van bijzondere bijstand.
• Gemeentelijke verordeningen: artikel 8, 8a, 8b, 8c en 47 Pw
• Financiering: algemene middelen (belastingopbrengst).
• De gemeente ontvangt voor de uitvoering van de wet van de overheid een
bijdrage in ‘inkomensdeel’ (verstrekken uitkeringen) en ‘werkdeel’(re-integratie).
• Als bijstandsgerechtigde werk vindt en uitkering wordt stopgezet dan vloeit de
besparing terug naar gemeentekas.
Voorwaarden recht op bijstand
Om aanspraak te maken op bijstand moet voldaan worden aan (artikel 11 lid 1 Pw):
1. Behoren tot de kring van rechthebbende artikel 11 Pw
2. Behoeftigheid: belanghebbende moet onvoldoende middelen hebben om in de
noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien artikelen 31 – 34 jo. 19 Pw
3. Er mogen zich geen uitsluitingsgronden voordoen artikel 12 en 13 Pw
4. Er is geen sprake van een voorliggende voorziening artikel 15 Pw Als feitelijk
een beroep kan worden gedaan op een voorliggende voorziening (elke
, voorziening buiten de Pw) die passend en toereikend is bestaat er geen recht op
bijstand.
Uitzondering: artikel 16 Pw: zeer dringende redenen Als niet aan de vier
voorwaarden is voldaan, kan in zeer uitzonderlijke situaties toch bijstand worden
verleend. Het moet dan gaan om zeer dringende redenen artikel 16 Pw.
Voorwaarde 1: rechthebbende (personele werkingssfeer)
Artikel 11 Pw
Tot de doelgroep behoren en in Nederland wonen
1. Nederlander zijn en in Nederland wonen (artikel 11 lid 1 Pw); of
2. Vreemdeling zijn en rechtmatig verblijf in Nederland op grond van artikel 8
Vreemdelingenwet 2000 (artikel 11 lid 2 of 3 Pw)
Belanghebbende moet in beginsel in Nederland wonen en tot de doelgroep behoren
Voorwaarde 2: behoeftigheid
Bijstand wordt alleen verleend als de rechthebbende niet over de middelen beschikt
om in de noodzakelijke kosten van bestaan te voorzien (artikel 11 lid 1 Pw)
Twee onderdelen:
1. Onvoldoende middelen artikel 19 e.v. jo 31 en 34 Pw (inkomens- en
vermogenstoets)
2. Noodzakelijke kosten artikel 14 Pw
Voorwaarde 2: behoeftigheid (middelen)
Wat zijn middelen? Zie artikelen 31 t/m 34 Pw:
• Inkomsten uit arbeid en inkomsten in verband met arbeid (artikel 32 Pw)
• Bijzondere inkomsten (artikel 33 Pw)
• Vermogen (artikel 34 Pw)
• Inkomsten niet tot inkomen gerekend: o.a. kinderbijslag, zorgtoeslag,
huurtoeslag. (artikel 31 lid 2 Pw)
• Inkomsten wel tot inkomen gerekend: o.a. alimentatie, inkomsten uit verhuur
(artikel 32 Pw)
De wet kent vrijlatingen: bijv: artikel 34 lid 2 onder b Pw bij aanvang van de
bijstand aanwezig vermogen wordt tot aan de in artikel 34 lid 3 Pw genoemde
vermogensgrens niet als vermogen in aanmerking genomen.
Onvoldoende middelen artikel 19 lid 1 Pw:
• Het in aanmerking te nemen inkomen is lager dat de bijstandsnorm (artikel 19a
t/m 24 Pw)
• Er geen in aanmerking te nemen vermogen is (artikel 34 Pw)
Voorwaarde 2: behoeftigheid (noodzakelijke bestaanskosten)
1. Algemeen noodzakelijke kosten (algemene bijstand)
Kosten van die voorzieningen zonder welke, naar Nederlandse maatstaven, niet van
een menswaardig bestaan kan worden gesproken. (artikel 5 onder b Pw):
• Kosten van huisvesting (huur, energie)
• Voeding
• Kleding
• Vervoer
• Geneeskundige verzorging
2. Bijzondere noodzakelijke kosten (individuele bijzondere bijstand)
Daarnaast de kosten die door de bijzondere individuele omstandigheden als
noodzakelijk moeten worden aangemerkt (artikel 5 onder d jo. artikel 35 Pw)
• Kosten van verhuizing en woninginrichting
• Extra dieetkosten voor 65-plussers
• Opleidingskosten
Participatie wet – Bijstand algemeen
Artikel 20 GW:
1. De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp
van zorg der overheid.
2. De wet stelt regels omtrent de aanspraken op sociale zekerheid.
3. Nederlanders hier te lande, die niet in het bestaan kunnen voorzien, hebben
een bij de wet te regelen recht op bijstand van overheidswege.
Bijstand is een sociale voorziening: vangnet voor mensen met een te laag inkomen
en onvoldoende vermogen.
De bijstand is sinds 2015 uitgewerkt in de Participatiewet.
Tot 1 januari 2015 de bijstand opgenomen in de Wet Werk en Bijstand
Op 1 januari 2015 Participatiewet in werking getreden en bijstand maakt onderdeel
uit van deze wet.
In de Participatiewet is de WWB, WSW en een deel van WAJONG samengevoegd.
Doel: Zoveel mogelijk mensen laten deelnemen aan de samenleving. Een regeling
voor mensen die kunnen werken, maar aangewezen zijn op ondersteuning.
Overheid stelt hoofdlijnen vast in wetgeving in formele zin en uitwerkingen in
gemeentelijke verordeningen.
Functies bijstand
Functies Pw
1. Minimumbehoefte regeling (inkomenszekerheid)
2. Voorheen activeringsfunctie, nu trampolinefunctie. Werken en participeren staan
centraal in de Pw. De re-integratie van de bijstandsgerechtigde in het arbeidsproces
Verlenen bijstand: geen andere voorliggende voorziening is, artikel 15 jo. artikel 5
sub e Pw
Uitvoerder
• Aanvraag wordt gedaan bij UWV Werkbedrijf, artikel 7 lid 2 jo. artikel 41 Pw
• Uitvoering door gemeente, artikel 7 en 8 Pw
• Uitvoeringsorgaan: B&W
• Beleidsvrijheid op gebied van re-integratie en verlenen van bijzondere bijstand.
• Gemeentelijke verordeningen: artikel 8, 8a, 8b, 8c en 47 Pw
• Financiering: algemene middelen (belastingopbrengst).
• De gemeente ontvangt voor de uitvoering van de wet van de overheid een
bijdrage in ‘inkomensdeel’ (verstrekken uitkeringen) en ‘werkdeel’(re-integratie).
• Als bijstandsgerechtigde werk vindt en uitkering wordt stopgezet dan vloeit de
besparing terug naar gemeentekas.
Voorwaarden recht op bijstand
Om aanspraak te maken op bijstand moet voldaan worden aan (artikel 11 lid 1 Pw):
1. Behoren tot de kring van rechthebbende artikel 11 Pw
2. Behoeftigheid: belanghebbende moet onvoldoende middelen hebben om in de
noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien artikelen 31 – 34 jo. 19 Pw
3. Er mogen zich geen uitsluitingsgronden voordoen artikel 12 en 13 Pw
4. Er is geen sprake van een voorliggende voorziening artikel 15 Pw Als feitelijk
een beroep kan worden gedaan op een voorliggende voorziening (elke
, voorziening buiten de Pw) die passend en toereikend is bestaat er geen recht op
bijstand.
Uitzondering: artikel 16 Pw: zeer dringende redenen Als niet aan de vier
voorwaarden is voldaan, kan in zeer uitzonderlijke situaties toch bijstand worden
verleend. Het moet dan gaan om zeer dringende redenen artikel 16 Pw.
Voorwaarde 1: rechthebbende (personele werkingssfeer)
Artikel 11 Pw
Tot de doelgroep behoren en in Nederland wonen
1. Nederlander zijn en in Nederland wonen (artikel 11 lid 1 Pw); of
2. Vreemdeling zijn en rechtmatig verblijf in Nederland op grond van artikel 8
Vreemdelingenwet 2000 (artikel 11 lid 2 of 3 Pw)
Belanghebbende moet in beginsel in Nederland wonen en tot de doelgroep behoren
Voorwaarde 2: behoeftigheid
Bijstand wordt alleen verleend als de rechthebbende niet over de middelen beschikt
om in de noodzakelijke kosten van bestaan te voorzien (artikel 11 lid 1 Pw)
Twee onderdelen:
1. Onvoldoende middelen artikel 19 e.v. jo 31 en 34 Pw (inkomens- en
vermogenstoets)
2. Noodzakelijke kosten artikel 14 Pw
Voorwaarde 2: behoeftigheid (middelen)
Wat zijn middelen? Zie artikelen 31 t/m 34 Pw:
• Inkomsten uit arbeid en inkomsten in verband met arbeid (artikel 32 Pw)
• Bijzondere inkomsten (artikel 33 Pw)
• Vermogen (artikel 34 Pw)
• Inkomsten niet tot inkomen gerekend: o.a. kinderbijslag, zorgtoeslag,
huurtoeslag. (artikel 31 lid 2 Pw)
• Inkomsten wel tot inkomen gerekend: o.a. alimentatie, inkomsten uit verhuur
(artikel 32 Pw)
De wet kent vrijlatingen: bijv: artikel 34 lid 2 onder b Pw bij aanvang van de
bijstand aanwezig vermogen wordt tot aan de in artikel 34 lid 3 Pw genoemde
vermogensgrens niet als vermogen in aanmerking genomen.
Onvoldoende middelen artikel 19 lid 1 Pw:
• Het in aanmerking te nemen inkomen is lager dat de bijstandsnorm (artikel 19a
t/m 24 Pw)
• Er geen in aanmerking te nemen vermogen is (artikel 34 Pw)
Voorwaarde 2: behoeftigheid (noodzakelijke bestaanskosten)
1. Algemeen noodzakelijke kosten (algemene bijstand)
Kosten van die voorzieningen zonder welke, naar Nederlandse maatstaven, niet van
een menswaardig bestaan kan worden gesproken. (artikel 5 onder b Pw):
• Kosten van huisvesting (huur, energie)
• Voeding
• Kleding
• Vervoer
• Geneeskundige verzorging
2. Bijzondere noodzakelijke kosten (individuele bijzondere bijstand)
Daarnaast de kosten die door de bijzondere individuele omstandigheden als
noodzakelijk moeten worden aangemerkt (artikel 5 onder d jo. artikel 35 Pw)
• Kosten van verhuizing en woninginrichting
• Extra dieetkosten voor 65-plussers
• Opleidingskosten
