Psychologie
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 1
,H1: het palet van de psychologie
1.1. Inleiding
hoe je kijkt naar de psychologie.
- Elke wetenschap heeft een object
Vb. biologie, architectuur, kunstgeschiedenis, astronomie
Binnen de psychologie heb je verschillende stromingen, dus manieren om naar de
werkelijkheid te kijken op basis daarvan verschilt ook de methode.
Ook: realiserende stromingen: die tegen elkaar ingaan
1.2. Wat is de psychologie
Definitie
Eigen aan definitie
- Geen overeenstemming over de definitie => iedereen zal het iets anders beschrijven
- Extern: de psychologie kent van oudsher veel raakvlakken met andere mens- of
sociale wetenschappen
- Intern: veel meningsverschillen tussen psychologen
Extern: Vb: ADHD
De psycholoog
- Wat ervaart het kind met ADHD?
- Welke beperkingen levert ADHD op en hoe gaat het kind daarmee om?
De arts
- Welk tekort of teveel aan hersenstofjes veroorzaakt ADHD?
- Welke medicijnen werken?
De socioloog
- Is er sprake van een toename van ADHD in vergelijking tot 50 jaar geleden?
- Zo ja, hoe is dat te verklaren vanuit veranderingen in de maatschappij?
Vb: Depressie (lezen)
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 2
,Vb: armoede
- Sociologische verklaringen: uitsluitingsmechanismen en structurele ongelijkheid
- Psychologische verklaringen die zich focussen op ervaringen van mensen in armoede
en sociale uitsluiting,
- Ook biologische invalshoek: effecten van armoede op de hersenen
= Niet neutraal
Interne verschillen: verschillende stromingen
Wat hebben ze wel gemeen?
- Ze gaan Beschrijving en verklaring vanuit het individu
- Methoden en theorieën
- Maatschappelijk draagvlak: de weerklank die een wetenschap vind in een
maatschappij
= deze 3 liggen niet vast
Een poging tot definiëring
"Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd, als
de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin de plaatsvindt” (Rigter, 2004)
1.3. Theorieën
= verklaaringsmodellen
- Psychologie = “Veelkoppig monster” —> vele gezichten (volgens Rigter)
Theorieën zijn referentiekaders: kaders om verschijnselen te verhelderen en te bekijken
- Theorieën over specifieke onderwerpen, maar kan verklaard worden vanuit
verschillende invalshoeken
- Éénzelfde verschijnsel kan ook vanuit verschillende theoretische kaders verschillend
beschreven en verklaard worden
Functies van theorieën
- Systematiseren of ordenen
Wetenschappelijke kennisverwerving geschiedt volgens duidelijke regels: controleerbaar en
herhaalbaar
- Verklaren en voorspellen van gedrag
- Heuristische functie: levert nieuwe ideeën op
Een theorie is nooit af; zij levert weer nieuwe ideeën op
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 3
, Een beroemd experiment: zijn mensen potentiële moordenaars
Milgram : een experiment over de invloed van de omgeving op gehoorzaamheid
- Hoe: Kranten artikel: gezocht: effect van straf op leren
Medewerker: leerling => gereageerd op krantenartikel: leraar
Als de leerling een fout antwoord geeft: schok met 15 V vermeerderd
- Tot en met 300 Volt was geen enkele leraar in verzet gegaan tegen de proefleider
65 % ging door tot de zwaarste schok
= beschrijving
- Hing samen met aanwezigheid van proefleider/ (niet) zien van de leerling
= verklaring: de proefleider was ‘vertrouwend’: hij had een natuurlijke autoriteit
Andere experimenten: waarbij er geen figuur was, waarbij je zelf het hand op de schok
moest letten => andere uitkomsten
- Repliceer baar experiment: herhaald in verschillende landen, natuurlijke omgevingen
Heuristische waarde: verbinden aan holocaust, gevaren van het leger
Hoe gebruik je mensbeelden en theorieën
Een theorie is als een zoeklicht. Sommige aspecten worden belicht en andere juist onbelicht
Belangrijk: kritische bril opzetten
1.4. Kenmerken van psychologische stromingen
1.4.1. Geschiedenis van theoretische stromingen
Ontstaan van psychologie
= ontdekking van de psychologie
- Ontstond niet vanuit het niets
- Was al lang aanwezig in andere wetenschappen
Een korte geschiedenis van ‘voor’ de psychologie
Invloeden die psychologie mogelijk hebben gemaakt:
- Filosofie in het Oude Griekenland
- Macht van de Kerk
- Een nieuwe manier van denken: de wetenschappelijke revolutie
Na middeleeuwen
- Macht van de kerk daalt
- Ontstaan boekdrukkunst: meer kennis
- Ontdekkingsreizen
- Relatieve welvaart
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 4
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 1
,H1: het palet van de psychologie
1.1. Inleiding
hoe je kijkt naar de psychologie.
- Elke wetenschap heeft een object
Vb. biologie, architectuur, kunstgeschiedenis, astronomie
Binnen de psychologie heb je verschillende stromingen, dus manieren om naar de
werkelijkheid te kijken op basis daarvan verschilt ook de methode.
Ook: realiserende stromingen: die tegen elkaar ingaan
1.2. Wat is de psychologie
Definitie
Eigen aan definitie
- Geen overeenstemming over de definitie => iedereen zal het iets anders beschrijven
- Extern: de psychologie kent van oudsher veel raakvlakken met andere mens- of
sociale wetenschappen
- Intern: veel meningsverschillen tussen psychologen
Extern: Vb: ADHD
De psycholoog
- Wat ervaart het kind met ADHD?
- Welke beperkingen levert ADHD op en hoe gaat het kind daarmee om?
De arts
- Welk tekort of teveel aan hersenstofjes veroorzaakt ADHD?
- Welke medicijnen werken?
De socioloog
- Is er sprake van een toename van ADHD in vergelijking tot 50 jaar geleden?
- Zo ja, hoe is dat te verklaren vanuit veranderingen in de maatschappij?
Vb: Depressie (lezen)
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 2
,Vb: armoede
- Sociologische verklaringen: uitsluitingsmechanismen en structurele ongelijkheid
- Psychologische verklaringen die zich focussen op ervaringen van mensen in armoede
en sociale uitsluiting,
- Ook biologische invalshoek: effecten van armoede op de hersenen
= Niet neutraal
Interne verschillen: verschillende stromingen
Wat hebben ze wel gemeen?
- Ze gaan Beschrijving en verklaring vanuit het individu
- Methoden en theorieën
- Maatschappelijk draagvlak: de weerklank die een wetenschap vind in een
maatschappij
= deze 3 liggen niet vast
Een poging tot definiëring
"Psychologie is een wetenschap waarbij zowel het gedrag van mensen wordt bestudeerd, als
de gevoelens en gedachten die mensen hebben bij het ervaren van hun gedrag en de
omstandigheden waarin de plaatsvindt” (Rigter, 2004)
1.3. Theorieën
= verklaaringsmodellen
- Psychologie = “Veelkoppig monster” —> vele gezichten (volgens Rigter)
Theorieën zijn referentiekaders: kaders om verschijnselen te verhelderen en te bekijken
- Theorieën over specifieke onderwerpen, maar kan verklaard worden vanuit
verschillende invalshoeken
- Éénzelfde verschijnsel kan ook vanuit verschillende theoretische kaders verschillend
beschreven en verklaard worden
Functies van theorieën
- Systematiseren of ordenen
Wetenschappelijke kennisverwerving geschiedt volgens duidelijke regels: controleerbaar en
herhaalbaar
- Verklaren en voorspellen van gedrag
- Heuristische functie: levert nieuwe ideeën op
Een theorie is nooit af; zij levert weer nieuwe ideeën op
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 3
, Een beroemd experiment: zijn mensen potentiële moordenaars
Milgram : een experiment over de invloed van de omgeving op gehoorzaamheid
- Hoe: Kranten artikel: gezocht: effect van straf op leren
Medewerker: leerling => gereageerd op krantenartikel: leraar
Als de leerling een fout antwoord geeft: schok met 15 V vermeerderd
- Tot en met 300 Volt was geen enkele leraar in verzet gegaan tegen de proefleider
65 % ging door tot de zwaarste schok
= beschrijving
- Hing samen met aanwezigheid van proefleider/ (niet) zien van de leerling
= verklaring: de proefleider was ‘vertrouwend’: hij had een natuurlijke autoriteit
Andere experimenten: waarbij er geen figuur was, waarbij je zelf het hand op de schok
moest letten => andere uitkomsten
- Repliceer baar experiment: herhaald in verschillende landen, natuurlijke omgevingen
Heuristische waarde: verbinden aan holocaust, gevaren van het leger
Hoe gebruik je mensbeelden en theorieën
Een theorie is als een zoeklicht. Sommige aspecten worden belicht en andere juist onbelicht
Belangrijk: kritische bril opzetten
1.4. Kenmerken van psychologische stromingen
1.4.1. Geschiedenis van theoretische stromingen
Ontstaan van psychologie
= ontdekking van de psychologie
- Ontstond niet vanuit het niets
- Was al lang aanwezig in andere wetenschappen
Een korte geschiedenis van ‘voor’ de psychologie
Invloeden die psychologie mogelijk hebben gemaakt:
- Filosofie in het Oude Griekenland
- Macht van de Kerk
- Een nieuwe manier van denken: de wetenschappelijke revolutie
Na middeleeuwen
- Macht van de kerk daalt
- Ontstaan boekdrukkunst: meer kennis
- Ontdekkingsreizen
- Relatieve welvaart
HET PALET VAN DE PYSCHOLOGIE 4
