Inside the Critics’ Circle (2020) – Philippa K. Chong
Chapter 1: Introduction
Chong begint met een anekdote dat ze een belangrijke Noord-Amerikaanse recensent via de
telefoon had geïnterviewd. Die recensent vertelde haar dat ze veel minder de smaak van anderen
beïnvloedt dat je zou verwachten van een toonaangevende recensent. Boekrecensenten zijn
tussenpersonen, tussen producers (schrijvers en uitgevers) en het publiek. Tijdens Chongs
onderzoek gingen steeds meer traditionele kranten hun vaste boekenbijlage in de ban doen. De
‘lezersrecensies’ zijn erg in opmars en men vraagt zich af waarvoor hij nog recensenten nodig zou
hebben.
Het doel van dit onderzoek is te begrijpen hoe de onzekere context waarin critici werken de
recensiepraktijk van hen beïnvloedt.
Andacht en een goede beoordeling van critici betekenen niet per se dat er hoge verkoopcijfers uit
voortvloeien. Toch maakt dat het werk van critici niet nutteloos, want de kunstwereld is ook wel ‘the
economic world reversed’ (Bourdieu). Wat ook uit Bourdieu’s ideeën voortkomt, is het geloof dat
critici fungeren als ‘consecratoren’ van werken.
Er zijn drie verschillende, maar aan elkaar gerelateerde discoursen wat betreft professionele
professionele literatuurbeoefening:
1. Journalistieke (which is the focus of this book) → Zij hebben de breedste opdracht, namelijk
nieuwe literatuur beoordelen
2. Essayistische kritiek → In gespecialiseerde dagbladen, met een publiek dat specifiek
geïnteresseerd is in literatuur. De literatuur die hierin wordt besproken is daarvoor al in
journalistieke stukken besproken (want dat gaf al aan dat die literatuur een bepaalde
waarde had)
3. Academische kritiek → Mest specifieke manier van kritiek, uitgeoefend door
wetenschappers en met louter een wetenschappelijk publiek.
Critici spelen ook een belangrijke rol in het uitdragen van de betekenis van boeken.
Er is door wetenschappers in geringe mate aandacht besteed aan het proces van recenseren. Dat
heeft enerzijds te maken met het idee dat het subjectief (random) zou zijn. Het is echter niet
random, want esthetische beoordeling kent sociale patronen. Anderzijds wordt ervan uitgegaan dat
recenseren strategisch is, dat het enkel een manier is om de eigen smaak te etaleren. Daarom zou
het bestuderen van de inhoud van recensies voldoende zijn. Chong denkt daar anders over, en vindt
het daarom van belang om ook het proces vóór het eindproduct te bestuderen.
Verbonden met evaluatie is onzekerheid over de kwaliteit. Kwaliteitsonzekerheid kan ontstaan door
gebrek aan informatie over het object of het gebrek aan cognitieve vaardigheden om alle kwaliteiten
van een object te verwerken. In beide gevallen is de kwaliteit wel degelijk kenbaar, maar zijn er
barrières. Dan heb je ook kwaliteits onzekerheden omdat de kenmerken van een object radicaal zijn,
en singulair. Dit is het geval bij kunst en literatuur. Kunst wordt gewaardeerd om symbolische
kwaliteiten en niet om onderliggende objectieve kwaliteiten. Dus hoe beoordeel je dan of iets goed
is of niet? In dit boek staan verschillende soorten onzekerheden centraal:
1. Epistemologische (de leer van kennis) onzekerheid → De epistemische onzekerheid voor
critici is hoog, omdat esthetische waarde moeilijk is om op een bepalende manier vast te
stellen. Critici recenseren op basis van hun coinneurship.
2. Sociale onzekerheid → Sociale onzekerheid heeft te maken met een voorstelling of andere
goed- of afkeurend zullen reageren op ons gedrag. Het gaat in deze context niet alleen om
de reacties die mensen zullen hebben op de beoordelingen van critici, maar ook om de
consequenties die de reacties hebben voor de critici zelf. Ook spelen rewards structures een
rol: materiële en symbolische beloningen die mensen ontvangen. Vaak zijn critici zelf ook
schrijvers en dat wisselen van rollen heeft invloed op hoe ze hun recensies opstellen.
3. Institutionele onzekerheid → Heeft betrekking op formele (sociale) structuren.
, Het grootste deel van de veertig geïnterviewde recensenten werkten op freelance basis. Enkel 11
hadden ooit een vaste fulltime positie. Veel hadden dus ook ander werk: veel waren zelf schrijver en
sommige werkten in het onderwijs.
Part 1: Epistemic Uncertainty
Het beoordelen van fictieve werken is extreem moeilijk, omdat over het algemeen wordt gedacht
dat esthetische beoordeling wordt gedaan op basis van idiosyncratische (eigen) smaak, in plaats van
objectieve feiten. Epistemische onzekerheid genereert onzekerheid over wie er bevoegd zijn om
boeken te recenseren en over de vraag welke boeken het waard zijn om besproken te worden.
Chapter 2: How Reviewing Works
De hoeveelheid boeken die een recensieafdeling wekelijks binnenkrijgt (700 a 800 titels) kunnen in
totaal in een heel jáár gerecenseerd worden. Je zou denken dat rewards (= aandacht van critici)
zouden worden uitgedeeld op basis van de verdiensten van een boek. Dat is echter lang niet het hele
verhaal. Om de vraag te beantwoorden hoe dan wel wordt bepaald welke boeken worden
besproken en door wie, is het van belang om ook redacteuren in beschouwing te nemen, want zij
zijn daar verantwoordelijk voor.
Veel recensenten zeiden dat hun taak als recensent is om lezers naar ‘goede’ boeken te leiden. Er
spelen meerdere dingen een rol bij het bepalen welke boeken worden besproken, en vaak is de
veronderstelde kwaliteit van het boek helemaal geen punt waarop dat wordt gebaseerd:
● Big books → Grote titels die onmogelijk genegeerd kunnen worden en die potentie hebben
om een bestseller te worden. Vaak gaat dit om boeken van ‘grote auteurs’. De big books
gaan vaak in tegen de persoonlijke smaak van de recensent, maar het publiek wil dit horen,
dus moet het gewoon gedaan worden. De keuze voor dergelijke boeken is een ‘no brainer’.
● Interesting content → Dit zijn vaak boeken waarin levensvragen of thema’s aan bod komen
die het verhaal overstijgen. Ook wordt er gekeken naar de manier waarop een onderwerp
behandeld wordt, dus de originaliteit van het boek. Ook in de wetenschap staat sociaal
belang en nieuwheid hoog in het vaandel. Dat betekent dat ‘interesting’ literatuur als ‘hoge
cultuur’ kan worden gezien en dat wordt gedacht dat zulke boeken niet alleen vermakelijk
moeten zijn, maar ook voor een intellectuele uitdaging moeten zorgen.
● Variety of coverage → Verschillende genres, onderwerpen en soorten boeken moet
besproken worden.
● Practical constraints: ‘we moeten ook recensenten hebben’ → Het proces om
gekwalificeerde recensenten te zoeken voor non-fictie is redelijk eenvoudig: iemand moet
voldoende kennis van het onderwerp hebben. Bij fictie is het moeilijk om te bepalen wie
genoeg kwaliteiten heeft om een boek te recenseren. Een recensent moet namelijk
Chapter 1: Introduction
Chong begint met een anekdote dat ze een belangrijke Noord-Amerikaanse recensent via de
telefoon had geïnterviewd. Die recensent vertelde haar dat ze veel minder de smaak van anderen
beïnvloedt dat je zou verwachten van een toonaangevende recensent. Boekrecensenten zijn
tussenpersonen, tussen producers (schrijvers en uitgevers) en het publiek. Tijdens Chongs
onderzoek gingen steeds meer traditionele kranten hun vaste boekenbijlage in de ban doen. De
‘lezersrecensies’ zijn erg in opmars en men vraagt zich af waarvoor hij nog recensenten nodig zou
hebben.
Het doel van dit onderzoek is te begrijpen hoe de onzekere context waarin critici werken de
recensiepraktijk van hen beïnvloedt.
Andacht en een goede beoordeling van critici betekenen niet per se dat er hoge verkoopcijfers uit
voortvloeien. Toch maakt dat het werk van critici niet nutteloos, want de kunstwereld is ook wel ‘the
economic world reversed’ (Bourdieu). Wat ook uit Bourdieu’s ideeën voortkomt, is het geloof dat
critici fungeren als ‘consecratoren’ van werken.
Er zijn drie verschillende, maar aan elkaar gerelateerde discoursen wat betreft professionele
professionele literatuurbeoefening:
1. Journalistieke (which is the focus of this book) → Zij hebben de breedste opdracht, namelijk
nieuwe literatuur beoordelen
2. Essayistische kritiek → In gespecialiseerde dagbladen, met een publiek dat specifiek
geïnteresseerd is in literatuur. De literatuur die hierin wordt besproken is daarvoor al in
journalistieke stukken besproken (want dat gaf al aan dat die literatuur een bepaalde
waarde had)
3. Academische kritiek → Mest specifieke manier van kritiek, uitgeoefend door
wetenschappers en met louter een wetenschappelijk publiek.
Critici spelen ook een belangrijke rol in het uitdragen van de betekenis van boeken.
Er is door wetenschappers in geringe mate aandacht besteed aan het proces van recenseren. Dat
heeft enerzijds te maken met het idee dat het subjectief (random) zou zijn. Het is echter niet
random, want esthetische beoordeling kent sociale patronen. Anderzijds wordt ervan uitgegaan dat
recenseren strategisch is, dat het enkel een manier is om de eigen smaak te etaleren. Daarom zou
het bestuderen van de inhoud van recensies voldoende zijn. Chong denkt daar anders over, en vindt
het daarom van belang om ook het proces vóór het eindproduct te bestuderen.
Verbonden met evaluatie is onzekerheid over de kwaliteit. Kwaliteitsonzekerheid kan ontstaan door
gebrek aan informatie over het object of het gebrek aan cognitieve vaardigheden om alle kwaliteiten
van een object te verwerken. In beide gevallen is de kwaliteit wel degelijk kenbaar, maar zijn er
barrières. Dan heb je ook kwaliteits onzekerheden omdat de kenmerken van een object radicaal zijn,
en singulair. Dit is het geval bij kunst en literatuur. Kunst wordt gewaardeerd om symbolische
kwaliteiten en niet om onderliggende objectieve kwaliteiten. Dus hoe beoordeel je dan of iets goed
is of niet? In dit boek staan verschillende soorten onzekerheden centraal:
1. Epistemologische (de leer van kennis) onzekerheid → De epistemische onzekerheid voor
critici is hoog, omdat esthetische waarde moeilijk is om op een bepalende manier vast te
stellen. Critici recenseren op basis van hun coinneurship.
2. Sociale onzekerheid → Sociale onzekerheid heeft te maken met een voorstelling of andere
goed- of afkeurend zullen reageren op ons gedrag. Het gaat in deze context niet alleen om
de reacties die mensen zullen hebben op de beoordelingen van critici, maar ook om de
consequenties die de reacties hebben voor de critici zelf. Ook spelen rewards structures een
rol: materiële en symbolische beloningen die mensen ontvangen. Vaak zijn critici zelf ook
schrijvers en dat wisselen van rollen heeft invloed op hoe ze hun recensies opstellen.
3. Institutionele onzekerheid → Heeft betrekking op formele (sociale) structuren.
, Het grootste deel van de veertig geïnterviewde recensenten werkten op freelance basis. Enkel 11
hadden ooit een vaste fulltime positie. Veel hadden dus ook ander werk: veel waren zelf schrijver en
sommige werkten in het onderwijs.
Part 1: Epistemic Uncertainty
Het beoordelen van fictieve werken is extreem moeilijk, omdat over het algemeen wordt gedacht
dat esthetische beoordeling wordt gedaan op basis van idiosyncratische (eigen) smaak, in plaats van
objectieve feiten. Epistemische onzekerheid genereert onzekerheid over wie er bevoegd zijn om
boeken te recenseren en over de vraag welke boeken het waard zijn om besproken te worden.
Chapter 2: How Reviewing Works
De hoeveelheid boeken die een recensieafdeling wekelijks binnenkrijgt (700 a 800 titels) kunnen in
totaal in een heel jáár gerecenseerd worden. Je zou denken dat rewards (= aandacht van critici)
zouden worden uitgedeeld op basis van de verdiensten van een boek. Dat is echter lang niet het hele
verhaal. Om de vraag te beantwoorden hoe dan wel wordt bepaald welke boeken worden
besproken en door wie, is het van belang om ook redacteuren in beschouwing te nemen, want zij
zijn daar verantwoordelijk voor.
Veel recensenten zeiden dat hun taak als recensent is om lezers naar ‘goede’ boeken te leiden. Er
spelen meerdere dingen een rol bij het bepalen welke boeken worden besproken, en vaak is de
veronderstelde kwaliteit van het boek helemaal geen punt waarop dat wordt gebaseerd:
● Big books → Grote titels die onmogelijk genegeerd kunnen worden en die potentie hebben
om een bestseller te worden. Vaak gaat dit om boeken van ‘grote auteurs’. De big books
gaan vaak in tegen de persoonlijke smaak van de recensent, maar het publiek wil dit horen,
dus moet het gewoon gedaan worden. De keuze voor dergelijke boeken is een ‘no brainer’.
● Interesting content → Dit zijn vaak boeken waarin levensvragen of thema’s aan bod komen
die het verhaal overstijgen. Ook wordt er gekeken naar de manier waarop een onderwerp
behandeld wordt, dus de originaliteit van het boek. Ook in de wetenschap staat sociaal
belang en nieuwheid hoog in het vaandel. Dat betekent dat ‘interesting’ literatuur als ‘hoge
cultuur’ kan worden gezien en dat wordt gedacht dat zulke boeken niet alleen vermakelijk
moeten zijn, maar ook voor een intellectuele uitdaging moeten zorgen.
● Variety of coverage → Verschillende genres, onderwerpen en soorten boeken moet
besproken worden.
● Practical constraints: ‘we moeten ook recensenten hebben’ → Het proces om
gekwalificeerde recensenten te zoeken voor non-fictie is redelijk eenvoudig: iemand moet
voldoende kennis van het onderwerp hebben. Bij fictie is het moeilijk om te bepalen wie
genoeg kwaliteiten heeft om een boek te recenseren. Een recensent moet namelijk
