Samenvatting : Schrijf het zelf (Academisch schrijven)
Woord vooraf
Verdeling in acht hoofdstukken
1) basisbegrippen
2) belangrijkste soorten teksten
3) leren lezen van primaire en secundaire bronnen
4) het leren opstellen van goede notities
5) hoe primair en secundair materiaal het best structureren
6) het schrijven zelf: details en structuren
7) hoe omgaan met de woorden en ideeën van een ander
8) het herschrijven
1. Schrijven over cultuur
- Mens, maatschappij en cultuur wel voorwerp van wetenschappelijk
onderzoek uitmaken?
o Begin 20ste eeuw: geesteswetenschappen met als doel de
werkelijkheid te begrijpen, niet te verklaren en dus in de geest
van de mensen te kruipen vanuit deze cultuur
o Invloed van structuralisme en poststructuralisme: achterhalen
van de term geesteswetenschappen
o Toch belang van een wetenschappelijke discipline
- Cultuurwetenschap:
o ‘cultuur’: alle manieren waarop de mensen betekenis geven aan
de hen omringende wereld
o ‘wetenschap’: middenweg zoeken tussen wetenschap en
literatuur
- Belang van het schrijven voor cultuurwetenschappers
o Literaire procedés gebruiken om hun boodschap over te
brengen
1.1 Over schoonheid, waarheid en werkelijkheid
3 onderdelen: literatuurwetenschap, de geschiedenis en de filosofie
- Vele gelijkenissen maar ook verscheidenheid en complexiteit
o 3 verschillende vragen
o 3 verschillende methodes
- Moeilijk om disciplines van mekaar te onderscheiden
o Op basis van onderzoeksobject (wat)
o Op basis van hun uiteindelijke bekommernis (waarom)
Waarheid-Werkelijkheid-Schoonheid
1
, Filosoof – Historicus - literatuurwetenschapper
- Consequenties voor elk van de drie type schrijvers
o Historicus wil een vergane tijd beschrijven door meer van een
opsomming van feiten
o Historicus tracht verbanden te leggen tussen verschillende
aspecten van de werkelijkheid
o Historicus hecht een groot aandeel aan het bronnenmateriaal,
een veel kleiner aandeel aan zijn eigen interpretatie
Observeerbaarheid en een indruk van schoonheid
creeëren
Velen werken rond hetzelfde bronnencorpus
Secundarisering van het schrijven: schrijven over en
verwijzen naar andere teksten
o Onderscheid door het situeren in tijd en ruimte
‘Historische’ werkelijkheid creëeren
op de hoede zijn voor anachronismen
Van hieruit aandacht voor het ‘historisch schrijven’ en literair en filosofisch
schrijven als geheel behandelen
1.2 Kiezen van een onderwerp
de belangrijkste stap die een schrijver neemt
Veiliger om helemaal niet te kiezen, maar dan laat je je leven door anderen
bepalen.
Verplichten aan studenten van onderwerpen zelf te kiezen
- Keuze laten bepalen door eigen sterke punten (lijstje met interesses en
met wat je goed kunt)
o Eerste lijst: auteurs, genres, periodes en/of thematieken
o Benaderingen of methodes die je liggen
- Op basis van interesses en methodes mogelijkheden beperken.
Beslissen waar je je tijd wil insteken. Welk onderwerp kan je iets
schelen
- Het onderwerp moet ook iets zijn waar je je niet helemaal mee kan
identificeren. Teveel persoonlijke betrokkenheid is niet goed.
o Probleem om mensen te overtuigen van iets dat je zelf goed
vindt
o Bewaren van afstand, engagement verkleint die afstand
o Keuze maken die je interesseert, maar wel een deelaspect
- Comparatief werken!
- Een onderwerp kiezen dat nog niet is behandeld op dezelfde manier
o Ander bronnenmateriaal
o Zelfde bronnenmateriaal maar andere invalshoek
2
, - Keuze van het onbekende of over iets dat al bewerkt is geweest;
(origineel werken kan heel wat problemen opleveren)
- Het onderzoek moet best maatschappelijk verantwoord zijn. Zuiver
onderzoek moet meer en meer plaatsmaken voor ‘toegepast’ of
‘beleidsgericht’ onderzoek
o Gradaties in maatschappelijke verantwoording
o Universiteiten toch ook plaatsen waar wetenschappelijk
onderzoek kan worden gevoerd zonder directe dwang van
maatschappelijke relevantie
o Interesse en vaardigheden zijn betere criteria
1.3 Leren schrijven
Door historici wordt het belang van een goede schrijfstijl steeds meer erkend
- Niet nodig van een schrijftalent of genie te zijn: verschil tussen literair
schrijven en gewoon schrijven
- ‘Creative writing’ = dichters, schrijvers van romans en kortverhalen
- Bedoeling van schrijfcursus ook goed te leren lezen!
- Beperkten tot het praktische advies waarmee de domste fouten
vermeden kunnen worden
- Oefenen door teksten van anderen te verbeteren
2. Soorten teksten
De eigenschappen van elke tekstsoort bespreken aan de hand van 1
studieobject, de roman ‘The Satanic Verses’ van Salman Rushdie. Van klein
naar groot
2.1 Korte recensie
Wetenschappers creëeren een soort van verbeelde gemeenschap door kritiek
te geven op mekaars teksten. Ze kennen mekaars positie in het veld en
respecteren mekaar.
- Bespreken niet enkel wetenschappelijke boeken, maar ook literaire
werken
- Creatieve literatuur is recensie meestal korter
o Nauwelijks langer dan een paar woorden
o Persoonlijk oordeel
o Vooral feitelijke informatie met korte evaluatie
o Drie vragen:
Waarover gaat het boek?
Welke literaire technieken?
Waarom moet de lezer dit boek lezen?
o Meestal alinea voor het verhaal en alinea met een summiere
beoordeling
3
Woord vooraf
Verdeling in acht hoofdstukken
1) basisbegrippen
2) belangrijkste soorten teksten
3) leren lezen van primaire en secundaire bronnen
4) het leren opstellen van goede notities
5) hoe primair en secundair materiaal het best structureren
6) het schrijven zelf: details en structuren
7) hoe omgaan met de woorden en ideeën van een ander
8) het herschrijven
1. Schrijven over cultuur
- Mens, maatschappij en cultuur wel voorwerp van wetenschappelijk
onderzoek uitmaken?
o Begin 20ste eeuw: geesteswetenschappen met als doel de
werkelijkheid te begrijpen, niet te verklaren en dus in de geest
van de mensen te kruipen vanuit deze cultuur
o Invloed van structuralisme en poststructuralisme: achterhalen
van de term geesteswetenschappen
o Toch belang van een wetenschappelijke discipline
- Cultuurwetenschap:
o ‘cultuur’: alle manieren waarop de mensen betekenis geven aan
de hen omringende wereld
o ‘wetenschap’: middenweg zoeken tussen wetenschap en
literatuur
- Belang van het schrijven voor cultuurwetenschappers
o Literaire procedés gebruiken om hun boodschap over te
brengen
1.1 Over schoonheid, waarheid en werkelijkheid
3 onderdelen: literatuurwetenschap, de geschiedenis en de filosofie
- Vele gelijkenissen maar ook verscheidenheid en complexiteit
o 3 verschillende vragen
o 3 verschillende methodes
- Moeilijk om disciplines van mekaar te onderscheiden
o Op basis van onderzoeksobject (wat)
o Op basis van hun uiteindelijke bekommernis (waarom)
Waarheid-Werkelijkheid-Schoonheid
1
, Filosoof – Historicus - literatuurwetenschapper
- Consequenties voor elk van de drie type schrijvers
o Historicus wil een vergane tijd beschrijven door meer van een
opsomming van feiten
o Historicus tracht verbanden te leggen tussen verschillende
aspecten van de werkelijkheid
o Historicus hecht een groot aandeel aan het bronnenmateriaal,
een veel kleiner aandeel aan zijn eigen interpretatie
Observeerbaarheid en een indruk van schoonheid
creeëren
Velen werken rond hetzelfde bronnencorpus
Secundarisering van het schrijven: schrijven over en
verwijzen naar andere teksten
o Onderscheid door het situeren in tijd en ruimte
‘Historische’ werkelijkheid creëeren
op de hoede zijn voor anachronismen
Van hieruit aandacht voor het ‘historisch schrijven’ en literair en filosofisch
schrijven als geheel behandelen
1.2 Kiezen van een onderwerp
de belangrijkste stap die een schrijver neemt
Veiliger om helemaal niet te kiezen, maar dan laat je je leven door anderen
bepalen.
Verplichten aan studenten van onderwerpen zelf te kiezen
- Keuze laten bepalen door eigen sterke punten (lijstje met interesses en
met wat je goed kunt)
o Eerste lijst: auteurs, genres, periodes en/of thematieken
o Benaderingen of methodes die je liggen
- Op basis van interesses en methodes mogelijkheden beperken.
Beslissen waar je je tijd wil insteken. Welk onderwerp kan je iets
schelen
- Het onderwerp moet ook iets zijn waar je je niet helemaal mee kan
identificeren. Teveel persoonlijke betrokkenheid is niet goed.
o Probleem om mensen te overtuigen van iets dat je zelf goed
vindt
o Bewaren van afstand, engagement verkleint die afstand
o Keuze maken die je interesseert, maar wel een deelaspect
- Comparatief werken!
- Een onderwerp kiezen dat nog niet is behandeld op dezelfde manier
o Ander bronnenmateriaal
o Zelfde bronnenmateriaal maar andere invalshoek
2
, - Keuze van het onbekende of over iets dat al bewerkt is geweest;
(origineel werken kan heel wat problemen opleveren)
- Het onderzoek moet best maatschappelijk verantwoord zijn. Zuiver
onderzoek moet meer en meer plaatsmaken voor ‘toegepast’ of
‘beleidsgericht’ onderzoek
o Gradaties in maatschappelijke verantwoording
o Universiteiten toch ook plaatsen waar wetenschappelijk
onderzoek kan worden gevoerd zonder directe dwang van
maatschappelijke relevantie
o Interesse en vaardigheden zijn betere criteria
1.3 Leren schrijven
Door historici wordt het belang van een goede schrijfstijl steeds meer erkend
- Niet nodig van een schrijftalent of genie te zijn: verschil tussen literair
schrijven en gewoon schrijven
- ‘Creative writing’ = dichters, schrijvers van romans en kortverhalen
- Bedoeling van schrijfcursus ook goed te leren lezen!
- Beperkten tot het praktische advies waarmee de domste fouten
vermeden kunnen worden
- Oefenen door teksten van anderen te verbeteren
2. Soorten teksten
De eigenschappen van elke tekstsoort bespreken aan de hand van 1
studieobject, de roman ‘The Satanic Verses’ van Salman Rushdie. Van klein
naar groot
2.1 Korte recensie
Wetenschappers creëeren een soort van verbeelde gemeenschap door kritiek
te geven op mekaars teksten. Ze kennen mekaars positie in het veld en
respecteren mekaar.
- Bespreken niet enkel wetenschappelijke boeken, maar ook literaire
werken
- Creatieve literatuur is recensie meestal korter
o Nauwelijks langer dan een paar woorden
o Persoonlijk oordeel
o Vooral feitelijke informatie met korte evaluatie
o Drie vragen:
Waarover gaat het boek?
Welke literaire technieken?
Waarom moet de lezer dit boek lezen?
o Meestal alinea voor het verhaal en alinea met een summiere
beoordeling
3
