MEDIASOCIOLOGIE
Introductie..................................................................................................................................................... 3
1. Wat is mediasociologie?...................................................................................................................................3
2. Mediageneraties...............................................................................................................................................3
1) Drie grote evoluties......................................................................................................................................3
Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen................................................................................................. 4
0.1 Media als instellingen.....................................................................................................................................4
1) Macht volgens Thompson.............................................................................................................................4
0.2 Media als communicatiemiddelen..................................................................................................................5
1) Gemedieerde communicatie/interactie (Thompson)..................................................................................5
0.3 Wat wordt bedoeld met mediatisering? (Hjarvard).......................................................................................5
1) Als theoretisch concept................................................................................................................................5
2) Begripsbepaling............................................................................................................................................5
3) Media-logica.................................................................................................................................................7
0.4 Van massamedia-logica naar sociale media-logica? (Van Dijck & Poell).......................................................8
0.5 Over maatschappijdeterminisme en mediumdeterminisme..........................................................................8
Hoofdstuk 1: Media en moderniteit............................................................................................................. 10
1.1 Moderniteit: begripsbepaling gebaseerd op Giddens..................................................................................10
1) Verandering, breuk, discontinuïteit............................................................................................................10
2) Double-edged character.............................................................................................................................11
3) Dynamisme.................................................................................................................................................12
4) Het dilemma...............................................................................................................................................15
1.2 Andere auteurs over moderniteit.................................................................................................................16
A) Zygmunt Bauman: Liquid modern society..................................................................................................16
B) Lipovestky: Hypermodern times.................................................................................................................17
C) Neo-marxistische auteurs...........................................................................................................................17
Hoofdstuk 2: The media and everyday life.................................................................................................... 18
2.1 Routinisering van het alledaagse leven........................................................................................................18
A) Ontologische veiligheid..............................................................................................................................18
B) Oude en nieuwe mediaritmes....................................................................................................................19
2.2 De thuisomgeving, de huiselijke context......................................................................................................20
A) Politics of domestic life...............................................................................................................................21
B) Symbolische constructie van thuis.............................................................................................................21
C) Mobiele privatisatie (Williams)...................................................................................................................22
Hoofdstuk 3: The media, the public and the private......................................................................................23
3.1 Van stabiliteit naar fluïditeit.........................................................................................................................23
3.2 De relatie tussen publiek en privaat.............................................................................................................23
A) Publiek belang – privaat belang.................................................................................................................23
B) Publieke sfeer – private sfeer.....................................................................................................................23
C) Publiek leven – privaat leven......................................................................................................................25
D) Publieke ruimte – private ruimte...............................................................................................................26
E) Openbaarheid/zichtbaarheid (publiciteit) – privacy..................................................................................26
3.3 Meyrowitz.....................................................................................................................................................27
A) The adultlike child and the childlike adult..................................................................................................28
1
,Hoofdstuk 4: The media and community...................................................................................................... 29
4.1 Interactie (Thompson)...................................................................................................................................29
A) Drie type interacites...................................................................................................................................29
B) Kanttekeningen...........................................................................................................................................30
C) Mediated proximity....................................................................................................................................30
Hoofdstuk 5: The media and morality........................................................................................................... 31
5.1 Moraal en moraliteit.....................................................................................................................................31
A) Morele ontwikkeling vh zelf in de moderniteit..........................................................................................31
5.2 Mediëring en mediatisering van moraliteit..................................................................................................31
A) Centrale concepten....................................................................................................................................31
B) Höijer..........................................................................................................................................................32
B) Modes of compassion (Boltanski)..............................................................................................................33
C) Media and Morality (Silverstone)...............................................................................................................33
D) Moraliteit en gemediatiseerde publieke sfeer...........................................................................................35
5.3 Autonomie....................................................................................................................................................36
A) Verantwoordelijkheid vs vertwijfeling.......................................................................................................36
B) Ambiguïteit van media-ervaringen en morele gevoeligheid......................................................................36
2
,Introductie
1. Wat is mediasociologie?
Bestudeert..
o de interactie tussen mens, maatschappij, wereld en media
o hoe media bijdragen tot de organisatie vd sociale wereld
o hoe de mens de sociale wereld ervaart en er vorm aan geeft via media
Bouwt voort op sociale theorie (Nick Couldry)
o dwz: mediasociologie gebruikt sociale theorieën om te begrijpen hoe..
media gebruikt worden in het sociale leven
hoe ze vorm geven aan het sociale leven
hoe betekenissen die door de media worden verspreid, sociale gevolgen hebben
om die reden ook wel ‘sociaal-georiënteerde media theorie’ genoemd
Thompson: ‘wil je communicatiemedia en hun impact in sociologische termen begrijpen, dan moet
je hen vooral analyseren in termen vd vormen van actie en interactie die ze mogelijk maken, en de
sociale relaties die op die manier vorm krijgen’
o media bepalen beeldvorming vd mensen (en zo dus ook gevolg in beleid)
Change – community
o kijkt naar de rol van media in sociale
veranderingen, maar steeds vanuit een
historisch bewustzijn, vandaar ook veel
aandacht voor continuïteit
o linkse pijl: communicatiewetenschappers
bv de impact van Netflix op hoe we
groepen mensen zien
o rechtse pijl: sociologen
hebben naar een langetermijn visie
2. Mediageneraties
De term ‘mediageneraties’ is een sociologisch concept (langetermijn visie)
Generaties zijn sterk gekoppeld aan medialandschap (bv Gen Z: internet en smartphone)
1) Drie grote evoluties
1. Schaarste overvloed
o wat voor langetermijn impact heeft dit op zelfbeeld, gemeenschapsvorming, morele respons,
sociale bewegingen,..
2. Eenvoud complexiteit
o technologie had vroeger een eenvoudige impact op ons; nu is de impact complexer
o bv mediageletterdheid
3. Traagheid snelheid
o de snelle media laat ons constant keuzes maken
“Defamiliarize the familiar”: leert ons dat wat wij vanzelfsprekend, natuurlijk en onvermijdelijk
achten in ins leven, te problematiseren en te begrijpen in een ruimere sociale context
3
, Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen
Uitgangspunt: media en moderniteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden
o er is sprake ve wederzijds beïnvloedingsproces – zonder media geen sprake van moderne
samenleving
o ze zijn dus niet twee afzonderlijke entiteiten
2 hoofdperspectieven van mediasociologen over media: media als instellingen en media als
communicatiemiddelen
0.1 Media als instellingen
Nick Couldry
o institutionele dimensies van communicatie
organisatie van technologische productie en distributie van media-inhouden
infrastructuur, middelen, hulpbronnen, -industrieën
o machtsinstellingen in de (moderne) samenleving
1) Macht volgens Thompson
Het vermogen om in je eigen belang te kunnen handelen en je eigen doelen te kunnen najagen
Het vermogen om te kunnen interveniëren in het verloop vd gebeurtenissen en op die manier de
uitkomst van gebeurtenissen te kunnen beïnvloeden en sturen
Culturele of symbolische macht = vermogen om betekenisvolle symbolische inhouden te
produceren, overbrengen en ontvangen
VIER TYPES MACHT
Media als machtsinstelling (en niet langer als middel)
Economische macht
o bv 3M overheid wist het, maar niks gezegd want ze zorgen voor tewerkstelling etc
o bv FB, Google,.. mediamoguls
Politieke macht: bv staatsmedia (China, Hongarije,..) – ‘minder’ bij ons? Omdat 4 e macht? ze
geven platform aan politici
Dwangmacht: hebben het recht om wapens te gebruiken
Symbolische macht: geestelijk en mentaal – 3 kenmerken
1. technisch medium: om te kunnen vastleggen, opslaan en bewaren
2. reproductie: individuen moeten informatie, betekenissen, kunnen reproduceren dmv het
medium
3. space-time distanciation: individuen zijn in staat om afstand te creëren tussen ruimte en tijd
dmv het medium
4. mensen moeten beschikken over vaardigheden, capaciteiten, vermogens en kennis om
symbolische inhoud te produceren, over te brengen en te ontvangen
4
Introductie..................................................................................................................................................... 3
1. Wat is mediasociologie?...................................................................................................................................3
2. Mediageneraties...............................................................................................................................................3
1) Drie grote evoluties......................................................................................................................................3
Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen................................................................................................. 4
0.1 Media als instellingen.....................................................................................................................................4
1) Macht volgens Thompson.............................................................................................................................4
0.2 Media als communicatiemiddelen..................................................................................................................5
1) Gemedieerde communicatie/interactie (Thompson)..................................................................................5
0.3 Wat wordt bedoeld met mediatisering? (Hjarvard).......................................................................................5
1) Als theoretisch concept................................................................................................................................5
2) Begripsbepaling............................................................................................................................................5
3) Media-logica.................................................................................................................................................7
0.4 Van massamedia-logica naar sociale media-logica? (Van Dijck & Poell).......................................................8
0.5 Over maatschappijdeterminisme en mediumdeterminisme..........................................................................8
Hoofdstuk 1: Media en moderniteit............................................................................................................. 10
1.1 Moderniteit: begripsbepaling gebaseerd op Giddens..................................................................................10
1) Verandering, breuk, discontinuïteit............................................................................................................10
2) Double-edged character.............................................................................................................................11
3) Dynamisme.................................................................................................................................................12
4) Het dilemma...............................................................................................................................................15
1.2 Andere auteurs over moderniteit.................................................................................................................16
A) Zygmunt Bauman: Liquid modern society..................................................................................................16
B) Lipovestky: Hypermodern times.................................................................................................................17
C) Neo-marxistische auteurs...........................................................................................................................17
Hoofdstuk 2: The media and everyday life.................................................................................................... 18
2.1 Routinisering van het alledaagse leven........................................................................................................18
A) Ontologische veiligheid..............................................................................................................................18
B) Oude en nieuwe mediaritmes....................................................................................................................19
2.2 De thuisomgeving, de huiselijke context......................................................................................................20
A) Politics of domestic life...............................................................................................................................21
B) Symbolische constructie van thuis.............................................................................................................21
C) Mobiele privatisatie (Williams)...................................................................................................................22
Hoofdstuk 3: The media, the public and the private......................................................................................23
3.1 Van stabiliteit naar fluïditeit.........................................................................................................................23
3.2 De relatie tussen publiek en privaat.............................................................................................................23
A) Publiek belang – privaat belang.................................................................................................................23
B) Publieke sfeer – private sfeer.....................................................................................................................23
C) Publiek leven – privaat leven......................................................................................................................25
D) Publieke ruimte – private ruimte...............................................................................................................26
E) Openbaarheid/zichtbaarheid (publiciteit) – privacy..................................................................................26
3.3 Meyrowitz.....................................................................................................................................................27
A) The adultlike child and the childlike adult..................................................................................................28
1
,Hoofdstuk 4: The media and community...................................................................................................... 29
4.1 Interactie (Thompson)...................................................................................................................................29
A) Drie type interacites...................................................................................................................................29
B) Kanttekeningen...........................................................................................................................................30
C) Mediated proximity....................................................................................................................................30
Hoofdstuk 5: The media and morality........................................................................................................... 31
5.1 Moraal en moraliteit.....................................................................................................................................31
A) Morele ontwikkeling vh zelf in de moderniteit..........................................................................................31
5.2 Mediëring en mediatisering van moraliteit..................................................................................................31
A) Centrale concepten....................................................................................................................................31
B) Höijer..........................................................................................................................................................32
B) Modes of compassion (Boltanski)..............................................................................................................33
C) Media and Morality (Silverstone)...............................................................................................................33
D) Moraliteit en gemediatiseerde publieke sfeer...........................................................................................35
5.3 Autonomie....................................................................................................................................................36
A) Verantwoordelijkheid vs vertwijfeling.......................................................................................................36
B) Ambiguïteit van media-ervaringen en morele gevoeligheid......................................................................36
2
,Introductie
1. Wat is mediasociologie?
Bestudeert..
o de interactie tussen mens, maatschappij, wereld en media
o hoe media bijdragen tot de organisatie vd sociale wereld
o hoe de mens de sociale wereld ervaart en er vorm aan geeft via media
Bouwt voort op sociale theorie (Nick Couldry)
o dwz: mediasociologie gebruikt sociale theorieën om te begrijpen hoe..
media gebruikt worden in het sociale leven
hoe ze vorm geven aan het sociale leven
hoe betekenissen die door de media worden verspreid, sociale gevolgen hebben
om die reden ook wel ‘sociaal-georiënteerde media theorie’ genoemd
Thompson: ‘wil je communicatiemedia en hun impact in sociologische termen begrijpen, dan moet
je hen vooral analyseren in termen vd vormen van actie en interactie die ze mogelijk maken, en de
sociale relaties die op die manier vorm krijgen’
o media bepalen beeldvorming vd mensen (en zo dus ook gevolg in beleid)
Change – community
o kijkt naar de rol van media in sociale
veranderingen, maar steeds vanuit een
historisch bewustzijn, vandaar ook veel
aandacht voor continuïteit
o linkse pijl: communicatiewetenschappers
bv de impact van Netflix op hoe we
groepen mensen zien
o rechtse pijl: sociologen
hebben naar een langetermijn visie
2. Mediageneraties
De term ‘mediageneraties’ is een sociologisch concept (langetermijn visie)
Generaties zijn sterk gekoppeld aan medialandschap (bv Gen Z: internet en smartphone)
1) Drie grote evoluties
1. Schaarste overvloed
o wat voor langetermijn impact heeft dit op zelfbeeld, gemeenschapsvorming, morele respons,
sociale bewegingen,..
2. Eenvoud complexiteit
o technologie had vroeger een eenvoudige impact op ons; nu is de impact complexer
o bv mediageletterdheid
3. Traagheid snelheid
o de snelle media laat ons constant keuzes maken
“Defamiliarize the familiar”: leert ons dat wat wij vanzelfsprekend, natuurlijk en onvermijdelijk
achten in ins leven, te problematiseren en te begrijpen in een ruimere sociale context
3
, Hoofdstuk 0: Situering en centrale begrippen
Uitgangspunt: media en moderniteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden
o er is sprake ve wederzijds beïnvloedingsproces – zonder media geen sprake van moderne
samenleving
o ze zijn dus niet twee afzonderlijke entiteiten
2 hoofdperspectieven van mediasociologen over media: media als instellingen en media als
communicatiemiddelen
0.1 Media als instellingen
Nick Couldry
o institutionele dimensies van communicatie
organisatie van technologische productie en distributie van media-inhouden
infrastructuur, middelen, hulpbronnen, -industrieën
o machtsinstellingen in de (moderne) samenleving
1) Macht volgens Thompson
Het vermogen om in je eigen belang te kunnen handelen en je eigen doelen te kunnen najagen
Het vermogen om te kunnen interveniëren in het verloop vd gebeurtenissen en op die manier de
uitkomst van gebeurtenissen te kunnen beïnvloeden en sturen
Culturele of symbolische macht = vermogen om betekenisvolle symbolische inhouden te
produceren, overbrengen en ontvangen
VIER TYPES MACHT
Media als machtsinstelling (en niet langer als middel)
Economische macht
o bv 3M overheid wist het, maar niks gezegd want ze zorgen voor tewerkstelling etc
o bv FB, Google,.. mediamoguls
Politieke macht: bv staatsmedia (China, Hongarije,..) – ‘minder’ bij ons? Omdat 4 e macht? ze
geven platform aan politici
Dwangmacht: hebben het recht om wapens te gebruiken
Symbolische macht: geestelijk en mentaal – 3 kenmerken
1. technisch medium: om te kunnen vastleggen, opslaan en bewaren
2. reproductie: individuen moeten informatie, betekenissen, kunnen reproduceren dmv het
medium
3. space-time distanciation: individuen zijn in staat om afstand te creëren tussen ruimte en tijd
dmv het medium
4. mensen moeten beschikken over vaardigheden, capaciteiten, vermogens en kennis om
symbolische inhoud te produceren, over te brengen en te ontvangen
4
