Volledige en studeerbare samenvatting van het Handboek Passages - Het interbellum en de Tweede Wereldoorlog (6de jaar)

Samenvatting Passages 6 – Het interbellum en WO II
Hoofdstuk 1: Volk en natie
Proloog
- Vrede na WOI niet makkelijk:
o Geallieerden wilden beloond worden
o Grenzen voor staten die ontstonden tijdens de oorlog
 Natiestaat 19de eeuw ook in de 20ste eeuw?
o Representatie van het volk krijgt kritiek

- Problemen grenzen 1919
o Twijfel aan concept natiestaat uit 19de eeuw
o Regimes in Duitsland, Italië en Rusland (vandaag antidemocratisch)

- Het individu uit de 19de eeuw gaat op in de massa

1. Vrede?

- 11 november 1918 wapenstilstand
o Hulp van Amerika voor F, GB, B, I, Japan, China en kolonies
o Verlies voor D, O-H, Bulgarije en Ottomaanse Rijk
o Duitsland zware wapens inleveren en vloot inkrimpen
o Rechteroever Rijn neutraal gebied

- Wil van geallieerde landen:
o Duitsland zware straf opleggen: niet opnieuw oorlog beginnen
o Gebiedsuitbreiding
o Oplossing voor onafhankelijkheid volkeren C- en O-Europa
 Hongaren, Kroaten, Serven, Polen, Koerden, Armeniërs, …

- Is Rusland een verliezer = kamp geallieerden, maar niet tot op het einde

De Vredesconferentie van Parijs

- Januari 1919: zes maanden lang buigen over wereldorde
o Regering met specialisten (advocaten, bankiers, …)
o Belangrijkste conferentie sinds Congres van Wenen (1815)
 Ook landen die toen nog niet bestonden (België, Italië, Roemenië)
 Andere landen, zoals China en Japan
o Doel: Nieuwe wereldorde concreet vorm geven en oorlog vermijden

- D + R waren niet welkom ( Frankrijk wel op Congres van Wenen)
o Zorgen over bewind van Vladimir Iljitsj Lenin

- Leiders conferentie:
o Verenigde Staten (Thomas Woodrow Wilson)
o Groot-Brittannië (premier David Lloyd George)
o Frankrijk (premier Georges Clemenceau)
o Italië (premier Vittorio Orlando)



1

,Het recht op zelfbeschikking

- Sleutelwoord Parijs = ideeën Woodrow Wilson in veertienpuntenplan (1918)
o De wereld kan alleen veilig worden als alle vredelievende naties een
volledig grondgebied en eigen instellingen hebben + erkend als naties
 Prioritair voor Rusland, België, Frankrijk en Italië
 Naties Balkan, Oostenrijk-Hongarije en Ottomaanse Rijk zelfstandig
 Polen moest natiestaat worden
o Belang van vrijheid:
 Vrijhandel
 Vrije scheepvaart
 Minimale bewapening
 Dekolonisatie
o Internationale Volkenbond: controle op nieuwe wereldorde

- Bedoeling dat de Centralen zich over gaven
o Duitsland in zijn ogen ook slachtoffer van de oorlog
o Zelfbeschikking in ruil voor vrede

- Geen eendracht over ideeën Wilson (enkel Volkenbond ok)
o Geen van de andere geallieerden wilden Duitsland als slachtoffer
o Duitsland zware straffen opleggen = niet opnieuw oorlog ontkenen
o Invloed Rusland indammen
o Verzet tegen idee dekolonisatie
o Wat is de verbondenheid achter die ‘zelfbeschikking’?

- Betreuren dat het begrip werd uitgevonden
o Heel wat naties doen verzoek in om onafhankelijkheid
o Nationalisme in Centraal- en Oost-Europa

Vier verdragen

- Belangrijkste: Verdrag van Versailles
o Oprichten Volkenbond:
 Alle geallieerden, behalve Rusland
 Neutrale landen: Spanje, Zwitserland, Nederland, Scandinavië
o Strafmaat Duitsland:
 Afstand van grondgebied:
 aan Polen (O) en Denemarken (N)
 Elzas-Lotharingen aan Frankrijk
 Eupen en Malmédy aan België
 Linkeroever Rijn bezet door geallieerden
 Uit Russische gebieden die het bezette
 Verbod Oostenrijk aan te hechten
 Duitse kolonies mandaatgebieden: tijdelijk bestuur
geallieerden
 Duitsland ontwapen
 Schadevergoeding natura: grondstoffen, wapens, schepen
geld: 20 miljard goudmark vóór 1921

o Tekst Duitsland voorgelegd in 1919:
 Verzet, maar tekenen na dreiging bezetting geallieerden (28 juni)
 Ondertekening in Spiegelzaal van Versailles (symbolische revanche)

2

, - 3 andere verdragen: regelingen met voormalige bondgenoten Duitsland
o Verdrag van Saint-Germain en Trianon:
 Oostenrijk, Hongarije en Bulgarije verliezen deel grondgebied
 Italië won gebied Adriatisch en Egeïsche kust
 Nieuwe natiestaten: Tsjecho-Slowakije, Joegoslavië, Polen
 Polen bleef wel vechten voor grenzen met Rusland
o Verdrag van Sèvres
 Ontbinden van Ottomaanse Rijk  Turkije, Armenië, Koerdistan
 Frankrijk: Syrië
 Groot-Brittannië: Irak, Trans-Jordanië en Palestina
 Palestina als ‘thuisland’ Joden: Balfourverklaring (1917)

- Veiligheid inbouwen tegen Rusland: Finland, Estland, Litouwen
- Japan kreeg gebied in China + tijdelijk bestuur Duitse kolonies Stille Zuidzee

De Volkenbond

- Onderhandelaars niet euforisch over onderhandelingen:
o Frankrijk: wou Duitsland opgedeeld zien
o Italië: wou meer gebied aan Adriatische en Egeïsche kust

- Stemming bij de verliezers:
o Duitsland: voelde zich ronduit vernederd

- Amerikaans Congres aanvaardt Verdrag van Versailles niet
o Sommige Republikeinen weigerden (Wilson was Democraat)
o Sommige Democraten weigerden (zelfbeschikking te vaak verloochend)
o Sommigen niet meteen lid van Volkenbond worden (mengen Europa)

- Start zonder VS, maar wel:
o Omvormen van Duitse kolonies tot mandaatgebieden F, GB, B, J
o 1923 Polen natiestaat, maar:
 Grenzen lagen niet vast: vechten aan grenzen
 Ook Polen in Tsjecho-Slowakije, Duitsland of Rusland
 In Polen 25 miljoen mensen die behoren tot minderheid
o Gevochten in vroegere Ottomaanse Rijk:
 Turkije niet tevreden over grenzen Verdrag van Sèvres
 Nam wapens op voor meer grondgebied
 1923: Verdrag van Lausanne: groter maken
 Koerdistan verloor onafhankelijkheid
o Volkerenbond bleef oproepen om minderheden binnen grondgebied te
respecteren

- Toenadering Duitsland en Frankrijk:
o Duitsland slaagde niet in opgelegde herstelbetalingen te voldoen
o GB vond niet dat schulden zo snel terugbetaald moesten worden  conflict
o Frankrijk en België bezetten Duitse Ruhrgebied in 1923
 Eisen schadevergoeding in natura
o D – F – GB – B en I ondertekenen Verdrag van Locarno (1925)
 Grenzen van 1919 herbevestigen
 GB en I zien toe dat landen hun beloftes nakomen
 Vertrouwen geraakte hersteld

3

,  D lid van Volkenbond
 F en D mogelijkheden onderzoeken economische unie
2. Het onstuitbare verlangen naar een Turkse natiestaat

- Natiestaat illusie en iedereen wilde er eentje
o Op welke manier gebeurde dat?
o Wat gebeurde er met de minderheden?
o Oprecht of als dekmantel?

- Vooral in veelvolkerenstaten: bv. Ottomaanse Rijk

Van Veelvolkerenstaat naar natiestaat

- In 1914 al delen eigen landen: Griekenland, Bulgarije, Roemenië, Cyprus, …

- Verdrag van Sèvres 1920 = vrede met Ottomaanse Rijk (mandaatgebieden)

- Turkije als belangrijkste opvolger
o Tevreden met onafhankelijkheid
o Al in 1908 Jong-Turken staatsgreep tegen Ottomaanse sultan
 Er zijn te veel volkeren en religies in Ottomaanse Rijk
 Niet anti-westers: wilden nieuwe staat en modern land
 Maar ook eigenheid!
o Mislukte staatsgreep, maar partij!
 Comité voor Eenheid en Vooruitgang
 Tweede staatsgreep 1913: macht overnemen
 3 leiders: Enver Pasja, Kemal Pasja, Talaat Pasja
 Beslissen mee te vechten aan Duitse zijde
o Wezen grenzen van 1920 af (Mustafa Kemal)

- 1923: Sèvres vervangen door verdrag Lausanne:
o Mustafa Kemal stuurde Ismet Inonu naar vredesconferentie (uitbreiden
Armenië en Perzië)

- Oktober 1923: Turkije omvormen tot republiek
o President Mustafa Kemal + Inonu eerste minister
o Ook minderheden in zijn rijk
o Voorgangers al geprobeerd etnisch zuiverder Turkije creëren

De Armeniërs

- Nauwelijks nog Grieken in Turkije
- Ook geen problemen met christelijke Armeniërs
o 1915: weinig Armeniërs op later Turkse grondgebied
o Januari 1915: zware nederlaag tegen Russen nabij Armeense stad Kars
 Drie pasja’s stelden Armeniërs verantwoordelijk
 Enkele duizenden Armeniërs in Russische leger
 In ruil voor onafhankelijkheid  landsverraad volgens pasja’s

- Normaal deportaties en executies voor Armeniërs in de buurt frontlijn
o Maar alle Armeniërs gedeporteerd woestijn Syrië en velen geëxecuteerd
o Ook zelfde lot voor Assyrische christenen in Ottomaanse Rijk (steun B)
 Assyriërs: 100000-200000

4