Inleiding strafprocesrecht
Lesweek 1
Het strafproces:
1. Er wordt een melding gedaan
2. Politie die gaat onderzoek doen onder leiding van de officier van justitie
3. Op basis van het onderzoek komt er een verdachte te boven
4. Aanhouding verdachte en wordt verhoord door de politie.
5. De officier gaat dagvaarden of seponeert de zaak
6. Zitting bij de rechtbank
7. Het vonnis
8. Vrijspraak of veroordelen
Nemo tenetur
- de verdachte hoeft niet actief mee te werken aan zijn eigen veroordeling.
- Een kenmerk van het Nederlandse stelsel is dat een verdachte het zwijgrecht en het
recht dat de verdachte zichzelf niet te belasten zijn hiervan sprekende voorbeelden.
Het materiële strafrecht regelt welk gedrag onder welke omstandigheden strafbaar is en tot
welke sancties dat gedrag kan leiden.
Het strafprocesrecht geeft aan welke procedure moet worden gevolgd wanneer iemand ervan
wordt verdacht een strafbaar feit te hebben gepleegd. Simpel gezegd het geeft de spelregels
voor de afdoening van een strafzaak.
Een inquisitoire procesvorm
- is dat er een ambtshalve onderzoek plaatsvindt dat gericht is op het vaststellen van de
waarheid en waarin de verdachte voorwerp van het onderzoek is. De verdachte heeft
geen zelfstandige rechten en bevoegdheden. In dit inquisitoire proces staat de
waarheidsvinding centraal en is de strafrechter actief en ondervraagt zelf de getuigen
en doet zelf onderzoek.
Bij een accusatoire procesvorm
- is dat het proces is geconstrueerd als een procedure tussen twee gelijkwaardige
partijen. De partijen zijn dus verantwoordelijk voor het aanbrengen van
bewijsmateriaal in het belang van hun positie. De waarheidsvinding wordt dan bepaald
door het uitgangspunt van tegenspraak tussen de partijen. De rechter bewaakt hier
daarbij de regels van het proces. Het onderzoek wordt verricht op basis van
tegenspraak, dus in aanwezigheid van procespartijen.
Adversarial proceedings
- wil zeggen dat de verdediging in het strafproces de gelegenheid moet hebben zelf
bewijs in te brengen maar ook kennis moet kunnen nemen van en commentaar moet
kunnen leveren op al dat materiaal dat van invloed kan zijn op de beslissing van de
rechter.
,In Nederland hebben we alleen beroepsrechters. Burger worden hier – anders dan in andere
landen- niet bij een rechtspraak betrokken. Ook kennen wij geen juryrechtspraak, wat ze
bijvoorbeeld in Amerika wel kennen.
Plea bargaining
- is een soort overeenkomst tussen de verdachte en de officier van justitie.
Strafprocedures kunnen alleen gehouden worden als er ook een oprechte verdenking is van de
verdachte.
Actoren in het strafproces en het onderzoek te terechtzitting zijn belangrijk is ons
strafrechtssysteem.
De strafrechter
- is in ons stelsel een zeer actieve rechter, die de leiding heeft over het onderzoek te
terechtzitting en over een groot aantal bevoegdheden beschikt om het onderzoek in
goede banen te leiden en orde te behouden. Alle taken van de voorzitter staan in
artikel 286 ev. Wetboek van strafvordering.
De officier van justitie
- De officier van justitie kan in geval van de verdenking van een strafbaar feit,
vervolging instellen en een rechterlijke beslissing afdwingen.
- Het OM bepaald of er ook daadwerkelijk vervolgd zal worden, hetgeen is gebaseerd
op het zogeheten opportuniteitsbeginsel.
- De officier van justitie vertegenwoordigt het OM tijdens een rechtsspraak. (Artikel
284, eerste lid Sv. Artikel 311, eerste lid Sv).
De raadsman
- De raadsman heeft een belangrijke rol in het strafproces.
- - De advocaat die een verdachte tijdens een proces bijstaat en het woord voert door
middel van zijn pleidooi. Hij laat zich leiden door het belangen van de cliënt.
- Bij het optreden van een raadsman dient hij een aantal belangrijke uitgangspunten en
beginselen in acht te nemen:
1. Onafhankelijkheid: de raadsman treedt onafhankelijk op van de vervolgende
overheid.
2. Onzelfstandigheid: de raadsman verwoord zijn standpunt dat instemming heeft van
zijn cliënt.
3. Eenheid van verdedigde: de raadsman beschikt over de bevoegdheden die zijn
cliënt toebedeeld.
4. Vertrouwelijkheid: de raadsman heeft een geheimhoudingsplicht ten aanzien van
hetgeen cliënt met hem bespreekt.
De griffier
- De griffier is werkzaam op de afdeling strafrecht van de rechtbank dan wel het hof en
is verweven met de functie van juridisch medewerker in dat gerecht.
- Hij houdt zich bezig met de werkzaamheden als griffier tijdens het onderzoek ter
terechtzitting, waarvan hij proces-verbaal opmaakt en anderzijds met de juridische
, voorbereiding van een strafzaak en alles wat voortvloeit uit het onderzoek ter
rechtzetting.
- Ook is het een belangrijke gesprekspartner in de dagelijkse werkzaamheden van de
strafrechters.
- Belangrijke kernwaarden van en griffier:
1. Sterk analytisch vermogen
2. Een goede schriftelijke- en mondelinge uitdrukkingsvaardigheden
3. Integere beroepshouding
4. Sterke persoonlijkheid
5. Goed ontwikkelde ‘maatschappelijke antenne’ hebben
De tolk
- De tolk is belangrijk als een verdachte een andere taal spreekt dan Nederlands. De tolk
kan dan vertalen zodat de zitting nog steeds door kan gaan.
Het legaliteitsbeginsel
- Het legaliteitsbeginsel gaat over twee dingen:
- Ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd zijn op de wet.
- Ten tweede mogen nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
- Dit beginsel bewaakt de rechtszekerheid en draagt zorg voor een integere procedure en
is daarmee een belangrijk onderdeel van de democratische rechtsstaat.
- Strafrechtelijk
- Strafvorderlijk
Beginselen die voorvloeien uit het legaliteitsbeginsel:
- Lex scripta de wet moet op schrift zijn vastgelegd.
- Verbod van terugwerkende kracht het strafbaar handelen moet op het moment van
plegen strafbaar zijn.
- bepaaldheidsgebod
- Verbod van analogie wetsbepalingen mogen niet te ruim worden uitgelegd.
Rechten van de verdachte:
- Recht op bijstand iedereen in Nederland heeft recht op rechtsbijstand. Het moet
toegankelijk zijn voor iedereen (artikel 28 Sv)
- Recht op vertaling als een verdachte de taal van de procedure niet goed of helemaal
niet spreekt, heeft deze recht op een tolk. (artikel 29b, lid 1 Sv)
- Recht op processtukken de verdachte mag de inhoud van zijn strafdossier zien
omdat dit vang root belang is om de verdediging op af te stemmen en te weten waar ze
bewijs tegen hebben. (artikel 30 tm 34 Sv)
Het onmiddellijkheidsbeginsel
- Vereist dat het bewijs ter terechtzitting wordt gepresenteerd en daar onderwerp
uitmaakt van een openbaar op tegenspraak debat.
- Dit zorgt voor bescherming van de verdachte.
- Het recht op een openbaar proces is voor de verdachte van belang omdat het hem
beschermt tegen geheime rechtspleging die buiten medeweten van het publiek wordt
Lesweek 1
Het strafproces:
1. Er wordt een melding gedaan
2. Politie die gaat onderzoek doen onder leiding van de officier van justitie
3. Op basis van het onderzoek komt er een verdachte te boven
4. Aanhouding verdachte en wordt verhoord door de politie.
5. De officier gaat dagvaarden of seponeert de zaak
6. Zitting bij de rechtbank
7. Het vonnis
8. Vrijspraak of veroordelen
Nemo tenetur
- de verdachte hoeft niet actief mee te werken aan zijn eigen veroordeling.
- Een kenmerk van het Nederlandse stelsel is dat een verdachte het zwijgrecht en het
recht dat de verdachte zichzelf niet te belasten zijn hiervan sprekende voorbeelden.
Het materiële strafrecht regelt welk gedrag onder welke omstandigheden strafbaar is en tot
welke sancties dat gedrag kan leiden.
Het strafprocesrecht geeft aan welke procedure moet worden gevolgd wanneer iemand ervan
wordt verdacht een strafbaar feit te hebben gepleegd. Simpel gezegd het geeft de spelregels
voor de afdoening van een strafzaak.
Een inquisitoire procesvorm
- is dat er een ambtshalve onderzoek plaatsvindt dat gericht is op het vaststellen van de
waarheid en waarin de verdachte voorwerp van het onderzoek is. De verdachte heeft
geen zelfstandige rechten en bevoegdheden. In dit inquisitoire proces staat de
waarheidsvinding centraal en is de strafrechter actief en ondervraagt zelf de getuigen
en doet zelf onderzoek.
Bij een accusatoire procesvorm
- is dat het proces is geconstrueerd als een procedure tussen twee gelijkwaardige
partijen. De partijen zijn dus verantwoordelijk voor het aanbrengen van
bewijsmateriaal in het belang van hun positie. De waarheidsvinding wordt dan bepaald
door het uitgangspunt van tegenspraak tussen de partijen. De rechter bewaakt hier
daarbij de regels van het proces. Het onderzoek wordt verricht op basis van
tegenspraak, dus in aanwezigheid van procespartijen.
Adversarial proceedings
- wil zeggen dat de verdediging in het strafproces de gelegenheid moet hebben zelf
bewijs in te brengen maar ook kennis moet kunnen nemen van en commentaar moet
kunnen leveren op al dat materiaal dat van invloed kan zijn op de beslissing van de
rechter.
,In Nederland hebben we alleen beroepsrechters. Burger worden hier – anders dan in andere
landen- niet bij een rechtspraak betrokken. Ook kennen wij geen juryrechtspraak, wat ze
bijvoorbeeld in Amerika wel kennen.
Plea bargaining
- is een soort overeenkomst tussen de verdachte en de officier van justitie.
Strafprocedures kunnen alleen gehouden worden als er ook een oprechte verdenking is van de
verdachte.
Actoren in het strafproces en het onderzoek te terechtzitting zijn belangrijk is ons
strafrechtssysteem.
De strafrechter
- is in ons stelsel een zeer actieve rechter, die de leiding heeft over het onderzoek te
terechtzitting en over een groot aantal bevoegdheden beschikt om het onderzoek in
goede banen te leiden en orde te behouden. Alle taken van de voorzitter staan in
artikel 286 ev. Wetboek van strafvordering.
De officier van justitie
- De officier van justitie kan in geval van de verdenking van een strafbaar feit,
vervolging instellen en een rechterlijke beslissing afdwingen.
- Het OM bepaald of er ook daadwerkelijk vervolgd zal worden, hetgeen is gebaseerd
op het zogeheten opportuniteitsbeginsel.
- De officier van justitie vertegenwoordigt het OM tijdens een rechtsspraak. (Artikel
284, eerste lid Sv. Artikel 311, eerste lid Sv).
De raadsman
- De raadsman heeft een belangrijke rol in het strafproces.
- - De advocaat die een verdachte tijdens een proces bijstaat en het woord voert door
middel van zijn pleidooi. Hij laat zich leiden door het belangen van de cliënt.
- Bij het optreden van een raadsman dient hij een aantal belangrijke uitgangspunten en
beginselen in acht te nemen:
1. Onafhankelijkheid: de raadsman treedt onafhankelijk op van de vervolgende
overheid.
2. Onzelfstandigheid: de raadsman verwoord zijn standpunt dat instemming heeft van
zijn cliënt.
3. Eenheid van verdedigde: de raadsman beschikt over de bevoegdheden die zijn
cliënt toebedeeld.
4. Vertrouwelijkheid: de raadsman heeft een geheimhoudingsplicht ten aanzien van
hetgeen cliënt met hem bespreekt.
De griffier
- De griffier is werkzaam op de afdeling strafrecht van de rechtbank dan wel het hof en
is verweven met de functie van juridisch medewerker in dat gerecht.
- Hij houdt zich bezig met de werkzaamheden als griffier tijdens het onderzoek ter
terechtzitting, waarvan hij proces-verbaal opmaakt en anderzijds met de juridische
, voorbereiding van een strafzaak en alles wat voortvloeit uit het onderzoek ter
rechtzetting.
- Ook is het een belangrijke gesprekspartner in de dagelijkse werkzaamheden van de
strafrechters.
- Belangrijke kernwaarden van en griffier:
1. Sterk analytisch vermogen
2. Een goede schriftelijke- en mondelinge uitdrukkingsvaardigheden
3. Integere beroepshouding
4. Sterke persoonlijkheid
5. Goed ontwikkelde ‘maatschappelijke antenne’ hebben
De tolk
- De tolk is belangrijk als een verdachte een andere taal spreekt dan Nederlands. De tolk
kan dan vertalen zodat de zitting nog steeds door kan gaan.
Het legaliteitsbeginsel
- Het legaliteitsbeginsel gaat over twee dingen:
- Ten eerste moet alles wat de overheid doet, gebaseerd zijn op de wet.
- Ten tweede mogen nieuwe wetten niet met terugwerkende kracht worden toegepast.
- Dit beginsel bewaakt de rechtszekerheid en draagt zorg voor een integere procedure en
is daarmee een belangrijk onderdeel van de democratische rechtsstaat.
- Strafrechtelijk
- Strafvorderlijk
Beginselen die voorvloeien uit het legaliteitsbeginsel:
- Lex scripta de wet moet op schrift zijn vastgelegd.
- Verbod van terugwerkende kracht het strafbaar handelen moet op het moment van
plegen strafbaar zijn.
- bepaaldheidsgebod
- Verbod van analogie wetsbepalingen mogen niet te ruim worden uitgelegd.
Rechten van de verdachte:
- Recht op bijstand iedereen in Nederland heeft recht op rechtsbijstand. Het moet
toegankelijk zijn voor iedereen (artikel 28 Sv)
- Recht op vertaling als een verdachte de taal van de procedure niet goed of helemaal
niet spreekt, heeft deze recht op een tolk. (artikel 29b, lid 1 Sv)
- Recht op processtukken de verdachte mag de inhoud van zijn strafdossier zien
omdat dit vang root belang is om de verdediging op af te stemmen en te weten waar ze
bewijs tegen hebben. (artikel 30 tm 34 Sv)
Het onmiddellijkheidsbeginsel
- Vereist dat het bewijs ter terechtzitting wordt gepresenteerd en daar onderwerp
uitmaakt van een openbaar op tegenspraak debat.
- Dit zorgt voor bescherming van de verdachte.
- Het recht op een openbaar proces is voor de verdachte van belang omdat het hem
beschermt tegen geheime rechtspleging die buiten medeweten van het publiek wordt
