Ziekteleer gezelschapsdieren
Hoofdstuk 1 Digestiestelsel
Het gebit
Tong, tanden, kiezen en tandvlees
Tandvlees
Gezond tandvlees voelt stevig aan, de rand sluit dicht tegen de tanden aan. Het
kan roze ongepigmenteerd zijn maar ook zwart of gevlekt (gepigmenteerd). Het
mag geen wondjes vertonen en het moet glad en glanzend zijn.
Gingivitis = tandvleesontsteking (rood en gezwollen tandvlees, pijnlijk en sneller
gaan bloeden)
Parodontium = ophangapparaat, steunweefsel van alle elementen
Tanden en kiezen
Bovenbeet = de bovenste snijtanden steken te ver voorbij de onderste snijtanden
Onderbeet = als de onder snijtanden voorbij de boven snijtanden steken
(centenbak)
Tandformule
Volwassen hond I3 C1 P4 M2
I3 C1 P4 M3
Volwassen kat I3 C1 P3 M1
I3 C1 P2 M1
I= Incisivum snijtand
C= Caninus hoektand
P= Premolaar valse kies
M= Molaar ware kies
Figuur 1 Tandformule hond
Tandsteen en tandplak
Tandplak = dit is wit, papperig materiaal dat gemakkelijk te verwijderen is
Tandsteen = dit is wit, geen of bruin, hard materiaal dat zich aan de tand heeft
gehecht. Tandsteen is niet makkelijk te verwijderen
Foetor ex ore = vieze geur uit bek
Tandsteen voorkomen
Als er al tandsteen is, is het de juiste manier om het dier een gebitsbehandeling
te laten ondergaan onder narcose.
Bij gingivitis wordt geen antibiotica meer gegeven, bij parodontitis wel.
De tanden te gaan poetsen na de gebitsbehandeling. Het beste is om dit van
jongs af aan te leren aan de pup. Met een speciale tandpasta voor dieren. Het
beste is om dit dagelijks te doen, maar het advies is 1x per week. Dit geldt ook
voor katten.
,Speciale voeding om tandsteen te voorkomen, deze brokken zijn groter en
harder, waardoor het dier meer moet kauwen. Nutraceuticals in die tandsteen
voorkomen.
Tanden wisselen
Bij de geboorte zijn geen tanden en kiezen aanwezig.
3-4 weken de melktanden komen door, de melktand heeft de
zogenaamde ‘lelievorm’
4-5 maanden wisselen van de snijtanden
5-6 maanden wisselen van de hoektanden
6-7 maanden klaar om te wisselen, laatste kiezen zijn ook
doorgekomen
Bij de meeste dieren zijn op een leeftijd van 6 maanden alle elementen
gewisseld.
Persisterende melktanden
= een dubbele hoektand
Moeten verwijderd worden door de dierenarts, omdat het anders kan leiden tot
een slecht sluitende bek. En het kan wondjes aan gehemelte en wangen geven.
En de volwassen tanden kunnen op een afwijkende plaats doorbreken.
Symphisis fractuur kat
Symphisis is de verbinding van de 2 onderkaak helften. Bij de kat is dit een
fibreuze verbinding i.p.v. een benige binding, hierdoor ontstaat er makkelijk een
fractuur.
De kat zal een scheve/afhangende onderkaak hebben, soms zal er ook bloed te
zien zijn.
Epuliden
Vooral bij boxer
Benige (goedaardige) woekeringen van fibromateuze oorsprong
Glad en glanzend
Kunnen heftig bloeden
Behandeling: chirurgisch verwijderen
Gingivitis Stomatitis Complex (GSC) kat
Heftige ontsteking van de tandvlees en het slijmvlies in de bek
Pijnlijke bek
Foetor ex ore
Speekselen
Tandvlees snel bloeden
Te zien bij alle katten, maar vooral bij Maine coon, burmees en siamees
Behandeling: vaak wordt besloten om de elementen de extraheren, hoektanden
behouden
Braken
= het met kracht (actief) uitstoten van maag en/of darminhoud via de bek
Regurgiteren = het passief teruggeven van de inhoud van de slokdarm en keel
via de bek
Verslikpneumonie = een longontsteking, doordat er voedsel of vocht in de longen
terecht is gekomen
, Oorzaken van braken
Centraal braken (braakcentrum wordt direct geprikkeld in de hersenen)
o Hersentumor of -trauma
o Toxinen zoals bij nierfalen
o Evenwichtsaandoeningen (geriatrisch vestibulair syndroom)
Oorzaken in het maagdarmkanaal
o Gastritis
o Maagdilatatie/volvulus
o Ileus
Oorzaken buiten het maagdarmkanaal
o Hepatitis
o Pancreatitis
o Peritonitis
Hersentumor/trauma
Komt respectievelijk vooral voor bij oudere dieren en bijvoorbeeld bij
aanrijding
Nierfalen
Braken ontstaat bij nierfalen door ureum. Ureum zal stijgen in bloed en zo
het braakcentrum prikkelen
Geriatrisch vestibulair syndroom
Oudere honden, oorzaak onduidelijk. Meestal plots heftig, maar vaak goed
prognose.
Gastritis
Is een ontsteking van het maagslijmvlies
Maagdilatatie/volvulus (maagverwijding/draaiing)
Grote rassen met smalle thorax (Duitse Dog, Dobermann, Ierse Setter)
Loos braken
Opgeblazen buik/vergote buikomvang
Suf, rusteloos
Versnelde oppervlakkige ademhaling
Toestand hond wordt steeds slechter
Spoed!
Shock
Hepatitis
Is de ontsteking van de lever
Dieren hebben vaak pu/pd
Pancreatitis
Is een ontsteking van de alvleesklier
Acute vorm bij de kat en chronische vorm bij de hond
Buikpijn -> slecht/stoppen met eten
Behandeling: infuus en opname, pijnstilling d.m.v. opiaten
Peritonitis
Is een ontsteking aan het buikvlies
Behandeling: antibiotica en opname
Therapie bij braken
Bij de volgende situaties is het verstandig het dier vandaag nog langs te laten
komen
Het braken is zeer frequent
Het is een jong dier
Het braken gaat samen met hevige spieracties
Het braaksel bevat bloed
Het dier diabetes mellitus heeft
Hoofdstuk 1 Digestiestelsel
Het gebit
Tong, tanden, kiezen en tandvlees
Tandvlees
Gezond tandvlees voelt stevig aan, de rand sluit dicht tegen de tanden aan. Het
kan roze ongepigmenteerd zijn maar ook zwart of gevlekt (gepigmenteerd). Het
mag geen wondjes vertonen en het moet glad en glanzend zijn.
Gingivitis = tandvleesontsteking (rood en gezwollen tandvlees, pijnlijk en sneller
gaan bloeden)
Parodontium = ophangapparaat, steunweefsel van alle elementen
Tanden en kiezen
Bovenbeet = de bovenste snijtanden steken te ver voorbij de onderste snijtanden
Onderbeet = als de onder snijtanden voorbij de boven snijtanden steken
(centenbak)
Tandformule
Volwassen hond I3 C1 P4 M2
I3 C1 P4 M3
Volwassen kat I3 C1 P3 M1
I3 C1 P2 M1
I= Incisivum snijtand
C= Caninus hoektand
P= Premolaar valse kies
M= Molaar ware kies
Figuur 1 Tandformule hond
Tandsteen en tandplak
Tandplak = dit is wit, papperig materiaal dat gemakkelijk te verwijderen is
Tandsteen = dit is wit, geen of bruin, hard materiaal dat zich aan de tand heeft
gehecht. Tandsteen is niet makkelijk te verwijderen
Foetor ex ore = vieze geur uit bek
Tandsteen voorkomen
Als er al tandsteen is, is het de juiste manier om het dier een gebitsbehandeling
te laten ondergaan onder narcose.
Bij gingivitis wordt geen antibiotica meer gegeven, bij parodontitis wel.
De tanden te gaan poetsen na de gebitsbehandeling. Het beste is om dit van
jongs af aan te leren aan de pup. Met een speciale tandpasta voor dieren. Het
beste is om dit dagelijks te doen, maar het advies is 1x per week. Dit geldt ook
voor katten.
,Speciale voeding om tandsteen te voorkomen, deze brokken zijn groter en
harder, waardoor het dier meer moet kauwen. Nutraceuticals in die tandsteen
voorkomen.
Tanden wisselen
Bij de geboorte zijn geen tanden en kiezen aanwezig.
3-4 weken de melktanden komen door, de melktand heeft de
zogenaamde ‘lelievorm’
4-5 maanden wisselen van de snijtanden
5-6 maanden wisselen van de hoektanden
6-7 maanden klaar om te wisselen, laatste kiezen zijn ook
doorgekomen
Bij de meeste dieren zijn op een leeftijd van 6 maanden alle elementen
gewisseld.
Persisterende melktanden
= een dubbele hoektand
Moeten verwijderd worden door de dierenarts, omdat het anders kan leiden tot
een slecht sluitende bek. En het kan wondjes aan gehemelte en wangen geven.
En de volwassen tanden kunnen op een afwijkende plaats doorbreken.
Symphisis fractuur kat
Symphisis is de verbinding van de 2 onderkaak helften. Bij de kat is dit een
fibreuze verbinding i.p.v. een benige binding, hierdoor ontstaat er makkelijk een
fractuur.
De kat zal een scheve/afhangende onderkaak hebben, soms zal er ook bloed te
zien zijn.
Epuliden
Vooral bij boxer
Benige (goedaardige) woekeringen van fibromateuze oorsprong
Glad en glanzend
Kunnen heftig bloeden
Behandeling: chirurgisch verwijderen
Gingivitis Stomatitis Complex (GSC) kat
Heftige ontsteking van de tandvlees en het slijmvlies in de bek
Pijnlijke bek
Foetor ex ore
Speekselen
Tandvlees snel bloeden
Te zien bij alle katten, maar vooral bij Maine coon, burmees en siamees
Behandeling: vaak wordt besloten om de elementen de extraheren, hoektanden
behouden
Braken
= het met kracht (actief) uitstoten van maag en/of darminhoud via de bek
Regurgiteren = het passief teruggeven van de inhoud van de slokdarm en keel
via de bek
Verslikpneumonie = een longontsteking, doordat er voedsel of vocht in de longen
terecht is gekomen
, Oorzaken van braken
Centraal braken (braakcentrum wordt direct geprikkeld in de hersenen)
o Hersentumor of -trauma
o Toxinen zoals bij nierfalen
o Evenwichtsaandoeningen (geriatrisch vestibulair syndroom)
Oorzaken in het maagdarmkanaal
o Gastritis
o Maagdilatatie/volvulus
o Ileus
Oorzaken buiten het maagdarmkanaal
o Hepatitis
o Pancreatitis
o Peritonitis
Hersentumor/trauma
Komt respectievelijk vooral voor bij oudere dieren en bijvoorbeeld bij
aanrijding
Nierfalen
Braken ontstaat bij nierfalen door ureum. Ureum zal stijgen in bloed en zo
het braakcentrum prikkelen
Geriatrisch vestibulair syndroom
Oudere honden, oorzaak onduidelijk. Meestal plots heftig, maar vaak goed
prognose.
Gastritis
Is een ontsteking van het maagslijmvlies
Maagdilatatie/volvulus (maagverwijding/draaiing)
Grote rassen met smalle thorax (Duitse Dog, Dobermann, Ierse Setter)
Loos braken
Opgeblazen buik/vergote buikomvang
Suf, rusteloos
Versnelde oppervlakkige ademhaling
Toestand hond wordt steeds slechter
Spoed!
Shock
Hepatitis
Is de ontsteking van de lever
Dieren hebben vaak pu/pd
Pancreatitis
Is een ontsteking van de alvleesklier
Acute vorm bij de kat en chronische vorm bij de hond
Buikpijn -> slecht/stoppen met eten
Behandeling: infuus en opname, pijnstilling d.m.v. opiaten
Peritonitis
Is een ontsteking aan het buikvlies
Behandeling: antibiotica en opname
Therapie bij braken
Bij de volgende situaties is het verstandig het dier vandaag nog langs te laten
komen
Het braken is zeer frequent
Het is een jong dier
Het braken gaat samen met hevige spieracties
Het braaksel bevat bloed
Het dier diabetes mellitus heeft
