Samenvatting Medicijnleer

Medicijnleer

Hoofdstuk 1 Diergeneesmiddelen

Wat is een diergeneesmiddel?
Een middel waarvan de fabrikant op de verpakking ‘zegt’ dat zijn middel een
medische werking heeft (dus werkt bij een bepaalde ziekte of aandoening).
Daarnaast moet er op staan welk werkzaam bestanddeel er in het product zit.

Kanalisatiestatus
Vrij, URA, UDA en UDD

Vrij
Zonder recept van dierenarts af te leveren door dierenarts, apotheek of
vergunninghouder
Toediening: dierhouder, dierverzorger en dierenarts

URA
Uitsluitend op recept van dierenarts af te leveren door dierenarts, apotheek of
vergunninghouder
Toediening: dierhouder, dierverzorger en dierenarts

UDA
Uitsluitend op recept van dierenarts af te leveren door dierenarts of apotheek
Toediening: dierhouder, dierverzorger en dierenarts

UDD
Uitsluitend door dierenarts toe te passen
Toediening; alleen de dierenarts

Wat moet er op het etiket staan?
Verplicht:
o Het woord ‘dierenarts’
o Naam en adres van de praktijk
o Datum van afleveren van diergeneesmiddel

Advies KNMvD:
o Naam patiënt
o Naam eigenaar
o Dosering

En bij een uitgepond middel?
o Naam van diergeneesmiddel
o Concentratie en vorm van de werkzame stof
o Nummer van de fabricagepartij en Reg. NL nummer van de vergunning
o Naam en vestigingsplaats van de dierenarts
o Diersoort/dosering/wijze van gebruik
o Wachttermijn (bij consumptiedieren)
o Uiterste gebruiksdatum,
o Wijze van bewaren
o Veiligheid/waarschuwingen voor gebruiker
o Vermelding ‘diergeneesmiddel’
o Vrij/URA/UDA/UDD

,Tip: geef een kopie van bijsluiter mee
Hoofdstuk 2 Werking van medicijnen

Werkingsmechanismen van medicijnen
 Medicijn als vervanger of bij een tekort (van een normaal is het lichaam
aanwezige stof) – bv insuline
 Symptoombestrijder – bij pijnstiller
 Aanpakken van de oorzaak – bv antibiotica
o Bacteriostatische werking: antibiotica die de bacteriën remmen,
zodat ze zich niet meer delen en vermenigvuldigen
o Bactericide werking: antibiotica die zorgt dat de bacteriën dood
gaan
 Profylaxe – bv antibiotica vooraf bij gebitsbehandeling
o Helpen voorkomen dat een dier ziek wordt, je geeft het middel dan
als profylaxe

Toedieningswijze van medicijnen
Medische term Nederlands Afkorting
Oraal of per os Via de bek
Rectaal of anaal Via rectum
Lokaal Plaatselijk
Topicaal Plaatselijk op de huid
Subcutaan Injectie in de onderhuid SC
Intramusculair Injecties in de spier IM
Intraveneus Injectie in het bloedvat IV
Intra peritoneaal Injectie in de buikholte IP
(peritoneum)

Intramusculair IM
Paard: in de borstspieren
Rund: in de hals
Hond, kat: rugspier, spier voorzijde dijbeen, spier voorpoot

Bepalen van toedieningswijze (bijsluiter bepaald)
 Patiënt – bv braken, vlooienallergie etc.
 Snelheid waarmee het middel moet werken
 Het diergeneesmiddel (wat geeft de fabrikant aan)
 Handigheid van de toediener (vaak de eigenaar)
 Aantal te behandelen dieren

Groepsmedicatie: aantal te behandelen dieren
Dit is als je meerdere dieren tegelijk wilt behandelen, het kan via:
 Voer – bv varkens, kippen, vleeskonijnen
 Drinkwater
 Slijmvliezen van de luchtwegen (spray)

Voer
Topdressing: strooit het medicijn over het voer en geeft dat aan de dieren
Gemedicineerd voer (premix): heet de voederfabrikant al het medicijn door het
voer gemengd

Nadelen
 De dosering per dier is niet nauwkeurig vast te stellen

,  (Ernstig) zieke dieren eten minder en krijgen daardoor minder van het
geneesmiddel binnen. Juist deze dieren hebben het het hardst nodig
 Niet elk dier op de afdeling heeft het medicijn nodig
 Aparte productielijn nodig in voederfabriek

Drinkwater
= verstrekken van diergeneesmiddelen via doseerapparaat of (opgelost in water)
via voorraadvat

Voorwaarden voor deze medicijnen zijn
 Ze goed oplosbaar zijn in het water
 Ze geen grote smaakveranderingen aan het watergeven

Nadelen
 Zieke dieren drinken minder, do dosering moet dan worden aangepast
 Sommige medicijnen zijn instabiel of zijn slecht op te lossen in water
 Slecht voor milieu en financieel is het ook minder aantrekkelijk
 Smaak of geur van het diergeneesmiddel kan onaangenaam zijn en
daarom de drinkwateropname verminderen

Slijmvliezen van de luchtwegen (spray)
Aerosol = mengsel van vloeistofdruppels in een gas (bv mist)
Spray = fijne vloeistofdruppels

Voordeel
 Dat er hele grote koppels in een keer behandeld worden

Nadeel
 Soms worden niet alle dieren geraakt
 Belasting omgeving
 Dierenarts krijgt ook medicatie binnen

Veevoederadditieven = toevoegingen die tot doel hebben het voer of de
productie van de dieren te verbeteren

Hoofdstuk 3 Farmacokinetiek van diergeneesmiddelen

(farmaco)Kinetiek = de ‘route’ van het medicijn door het lichaam (van inname tot
excretie)

Opname (absorptie) -> verdeling in het lichaam (distributie) -> omzetting door
het lichaam (metabolisme) -> uitscheiding (excretie)

Absorptie = opname van een stof in de circulatie vanuit de toedieningsplaats
Distributie = verdeling van de stof over het lichaam via bloed: vrij of plasma-
eiwitgebonden (mn albumine)
Eliminatie = verwijdering van het medicijn uit het lichaam

Opname/absorptie
De snelheid hangt af van
 De toedieningswijze
o Lokaal = direct op de gewenste werkingsplaats. Voorbeeld: zalf,
crème, oogdruppels