Anesthesiologie samenvatting
H2 Algemeen
Tijdens de operatie?
Perioperatief.
Voor de operatie?
Preoperatief.
Na de operatie?
Postoperatief.
Waar houd je rekening mee tijdens de anesthesie?
- Diersoort, ras leeftijd dier
- Karakter/temperament van het dier
- Algehele toestand van het dier voor de ingreep
- Veiligheid
Pijn?
Een al dan niet bewuste waarneming van een prikkel die weefselschade geeft.
Wat neemt er toe bij pijn?
Pols- en ademhalingsfrequentie.
Op basis waarvan varieert een pijnreactie?
Op basis van biologische, psychologische en sociale factoren en is individu afhankelijk.
Sedatie?
Is remming van het centrale zenuwstelsel (voelt nog wel pijn).
Analgesie?
Geen of vermindering van pijnwaarneming (door het geven van pijnstiller of een lokaal
anestheticum).
Amnesie?
Verlies van geheugen.
Narcose?
Bewusteloosheid en is een onderdeel van de anesthesie (voelt nog wel pijn).
Spierrelaxatie?
Verslapping van de spieren.
Anesthesie?
Toestand van gevoelloosheid (tastgevoel, drukgevoel en temperatuurwaarneming worden
uitgeschakeld).
Je kunt anesthesie onderverdelen in:
- Lokale (plaatselijke) anesthesie:
Verdoving van een beperkt deel van het lichaam. Het dier blijft bij bewustzijn en
blijft dus wakker.
- Algehele anesthesie:
Totale verdoving van het dier met verlies van bewustzijn. Het centraal
zenuwstelsel wordt verdoofd, het dier slaapt.
,Bij een algehele anesthesie is er sprake van:
- Totaal verlies van bewustzijn (narcose)
- Verlies van pijngevoel (analgesie)
- Geheugenverlies (amnesie)
- Spierverslapping (spierralaxatie)
Het zenuwstelsel bestaat uit:
- Het centrale zenuwstelsel (CZS): hersenen en het ruggenmerg
- Het perifere zenuwstelsel (PZS): alle zenuwen buiten de wervelkolom
Wat gebeurt er bij lokale anesthesie?
Wordt een deel van het perifere zenuwstelsel uitgeschakeld.
Wat gebeurt er bij algehele anesthesie?
Wordt het centrale zenuwstelsel uitgeschakeld.
Het zenuwstelsel kan nog verdeeld worden in:
- Het willekeurige zenuwstelsel regelt alles wat bewust kan worden gedaan
- Het autonome (onwillekeurige) zenuwstelsel regelt alles wat buiten de wil om gaat
Het autonome zenuwstelsel is zelf nog verder onder te verdelen in:
- Sympathisch zenuwstelsel
- Parasympatisch zenuwstelsel
Wanneer is het sympathische zenuwstelsel gedomineerd?
Tijdens activiteit en stresssituaties. Door sedatiemiddelen wordt het parasympatische
zenuwstelsel extra gestimuleerd.
Wat doet atropine?
Voorkomt speekselen, braken en ontlasting produceren tijdens de sedatie.
Hoe wordt een prikkel overgebracht?
De prikkelgeleiding in het zenuwstelsel gaat via zenuwbanen en via de synapsen. Een
synaps is een overgangsspleet tussen 2 zenuwvezels. Door een neurotransmitter, een
speciale signaalstof, wordt de prikkel van de ene zenuwvezel, via de synaps overgebracht
naar de volgende zenuw.
Enkele belangrijke neurotransmitters zijn:
- Acetylcholine, deze is de belangrijkste neurotransmitter in het parasympatisch
zenuwstelsel en in de spieren.
- Noradrenaline en adrenaline zijn belangrijk in het sympathisch zenuwstelsel.
- Dopamine en serotonine zijn vooral actief in het centraal zenuwstelsel.
Hoe werken sedatiemiddelen en anesthesiemiddelen?
Deze bezetten de receptoren in de synaptische spleet, zodat de prikkel niet meer verder
kan gaan en een heel gebied verdoofd wordt. Ook kunnen de receptoren in het CZS bezet
worden, waardoor de hersenschors verdoofd wordt en het dier in algehele anesthesie
raakt.
H3 Voorbereiding patiënt
Factoren die bij de voorbereiding van een operatie van belang zijn:
- Gezondheid van het dier
- Type operatie
- Urgentie operatie, bijvoorbeeld spoedgeval
, Wat gedaan moet worden voorafgaand aan een anesthesie:
- Noteren gegevens dier en eigenaar (telefoon altijd noteren)
- Honden uitlaten voordat ze gebracht worden
- Nauwkeurig wegen
- Pre-anesthetisch onderzoek
- Controle anesthesieapparaat op lekkage, soda-lime en vulling verdamper, zuurstof
toevoer (flow en/of voorraad in gasfles of controle van de zuurstof -generator)
- Controle van bewakingsapparatuur (pulse oximeter, capnograaf, bloeddrukmeter
en ECG)
- Klaarleggen laryngoscoop, tracheo-tube, lidocaïne, siliconenspray, leukoplast,
mondhoutje en cuff spuit.
- Bewuste voorbereiding op een crisissituatie, bypass knop lokaliseren op
anesthesieapparaat, antidoten binnen handbereik.
- Bespreken welke middelen we gaan gebruiken en waar moeten we op letten
- Overleg met de dierenarts wanneer te waarschuwen of in te grijpen. Wat zijn de
waarden/situaties waarbij de dierenarts op de hoogte gebracht wil worden.
- Wie gaat wat doen op het moment dat er problemen optreden
- Check welke chirurg gaat opereren en wat voor operatie er uitgevoerd wordt
- Check welke instrumenten/apparatuur, etc er klaargezet moet worden
- Warmtematje onder het dier leggen op de operatietafel.
- Werken met TLC ‘tender love and care’
Op welke organen is extra belasting tijdens de anesthesie?
Respiratie- en circulatieapparaat, nieren en lever.
Het pre-anesthetisch onderzoek bestaat uit de volgende onderdelen:
- Signalement en anamnese
- Algemene indruk
- Lichamelijk pre-anesthetisch onderzoek
- Eventuele aanvullende onderzoeken
Wanneer laat je een dier langer vasten voor een operatie?
Bij gastroscopie met een verdenking van een vertraagde maaglediging.
Wat kan er gebeuren als een dier niet heeft gevast voor een operatie?
Kan braken tijdens inleiding geven met daarbij kans op een verslikpneumonie.
Vragen voor de anamnese:
- Heeft het dier gegeten
- Hoe lang het dier al in bezit is van de eigenaar
- Over de medische achtergrond
- Over eventuele problemen bij een eerdere anesthesie
- De vaccinatiestatus (bekijken vaccinatieboekje)
- Krijgt het dier medicijnen
Algemene indruk van het dier:
- Het gedrag en bewustzijnsniveau
- Pols (KRESS)
- Slijmvliezen (kleur, vochtigheid, beschadigingen/bloedingen, CRT)
- Temperatuur
- Auscultatie borstholte (hart/longen, beiderzijds)
- Lymfeknopen (grootte, vorm, consistentie, pijnlijkheid, beweeglijkheid)
H2 Algemeen
Tijdens de operatie?
Perioperatief.
Voor de operatie?
Preoperatief.
Na de operatie?
Postoperatief.
Waar houd je rekening mee tijdens de anesthesie?
- Diersoort, ras leeftijd dier
- Karakter/temperament van het dier
- Algehele toestand van het dier voor de ingreep
- Veiligheid
Pijn?
Een al dan niet bewuste waarneming van een prikkel die weefselschade geeft.
Wat neemt er toe bij pijn?
Pols- en ademhalingsfrequentie.
Op basis waarvan varieert een pijnreactie?
Op basis van biologische, psychologische en sociale factoren en is individu afhankelijk.
Sedatie?
Is remming van het centrale zenuwstelsel (voelt nog wel pijn).
Analgesie?
Geen of vermindering van pijnwaarneming (door het geven van pijnstiller of een lokaal
anestheticum).
Amnesie?
Verlies van geheugen.
Narcose?
Bewusteloosheid en is een onderdeel van de anesthesie (voelt nog wel pijn).
Spierrelaxatie?
Verslapping van de spieren.
Anesthesie?
Toestand van gevoelloosheid (tastgevoel, drukgevoel en temperatuurwaarneming worden
uitgeschakeld).
Je kunt anesthesie onderverdelen in:
- Lokale (plaatselijke) anesthesie:
Verdoving van een beperkt deel van het lichaam. Het dier blijft bij bewustzijn en
blijft dus wakker.
- Algehele anesthesie:
Totale verdoving van het dier met verlies van bewustzijn. Het centraal
zenuwstelsel wordt verdoofd, het dier slaapt.
,Bij een algehele anesthesie is er sprake van:
- Totaal verlies van bewustzijn (narcose)
- Verlies van pijngevoel (analgesie)
- Geheugenverlies (amnesie)
- Spierverslapping (spierralaxatie)
Het zenuwstelsel bestaat uit:
- Het centrale zenuwstelsel (CZS): hersenen en het ruggenmerg
- Het perifere zenuwstelsel (PZS): alle zenuwen buiten de wervelkolom
Wat gebeurt er bij lokale anesthesie?
Wordt een deel van het perifere zenuwstelsel uitgeschakeld.
Wat gebeurt er bij algehele anesthesie?
Wordt het centrale zenuwstelsel uitgeschakeld.
Het zenuwstelsel kan nog verdeeld worden in:
- Het willekeurige zenuwstelsel regelt alles wat bewust kan worden gedaan
- Het autonome (onwillekeurige) zenuwstelsel regelt alles wat buiten de wil om gaat
Het autonome zenuwstelsel is zelf nog verder onder te verdelen in:
- Sympathisch zenuwstelsel
- Parasympatisch zenuwstelsel
Wanneer is het sympathische zenuwstelsel gedomineerd?
Tijdens activiteit en stresssituaties. Door sedatiemiddelen wordt het parasympatische
zenuwstelsel extra gestimuleerd.
Wat doet atropine?
Voorkomt speekselen, braken en ontlasting produceren tijdens de sedatie.
Hoe wordt een prikkel overgebracht?
De prikkelgeleiding in het zenuwstelsel gaat via zenuwbanen en via de synapsen. Een
synaps is een overgangsspleet tussen 2 zenuwvezels. Door een neurotransmitter, een
speciale signaalstof, wordt de prikkel van de ene zenuwvezel, via de synaps overgebracht
naar de volgende zenuw.
Enkele belangrijke neurotransmitters zijn:
- Acetylcholine, deze is de belangrijkste neurotransmitter in het parasympatisch
zenuwstelsel en in de spieren.
- Noradrenaline en adrenaline zijn belangrijk in het sympathisch zenuwstelsel.
- Dopamine en serotonine zijn vooral actief in het centraal zenuwstelsel.
Hoe werken sedatiemiddelen en anesthesiemiddelen?
Deze bezetten de receptoren in de synaptische spleet, zodat de prikkel niet meer verder
kan gaan en een heel gebied verdoofd wordt. Ook kunnen de receptoren in het CZS bezet
worden, waardoor de hersenschors verdoofd wordt en het dier in algehele anesthesie
raakt.
H3 Voorbereiding patiënt
Factoren die bij de voorbereiding van een operatie van belang zijn:
- Gezondheid van het dier
- Type operatie
- Urgentie operatie, bijvoorbeeld spoedgeval
, Wat gedaan moet worden voorafgaand aan een anesthesie:
- Noteren gegevens dier en eigenaar (telefoon altijd noteren)
- Honden uitlaten voordat ze gebracht worden
- Nauwkeurig wegen
- Pre-anesthetisch onderzoek
- Controle anesthesieapparaat op lekkage, soda-lime en vulling verdamper, zuurstof
toevoer (flow en/of voorraad in gasfles of controle van de zuurstof -generator)
- Controle van bewakingsapparatuur (pulse oximeter, capnograaf, bloeddrukmeter
en ECG)
- Klaarleggen laryngoscoop, tracheo-tube, lidocaïne, siliconenspray, leukoplast,
mondhoutje en cuff spuit.
- Bewuste voorbereiding op een crisissituatie, bypass knop lokaliseren op
anesthesieapparaat, antidoten binnen handbereik.
- Bespreken welke middelen we gaan gebruiken en waar moeten we op letten
- Overleg met de dierenarts wanneer te waarschuwen of in te grijpen. Wat zijn de
waarden/situaties waarbij de dierenarts op de hoogte gebracht wil worden.
- Wie gaat wat doen op het moment dat er problemen optreden
- Check welke chirurg gaat opereren en wat voor operatie er uitgevoerd wordt
- Check welke instrumenten/apparatuur, etc er klaargezet moet worden
- Warmtematje onder het dier leggen op de operatietafel.
- Werken met TLC ‘tender love and care’
Op welke organen is extra belasting tijdens de anesthesie?
Respiratie- en circulatieapparaat, nieren en lever.
Het pre-anesthetisch onderzoek bestaat uit de volgende onderdelen:
- Signalement en anamnese
- Algemene indruk
- Lichamelijk pre-anesthetisch onderzoek
- Eventuele aanvullende onderzoeken
Wanneer laat je een dier langer vasten voor een operatie?
Bij gastroscopie met een verdenking van een vertraagde maaglediging.
Wat kan er gebeuren als een dier niet heeft gevast voor een operatie?
Kan braken tijdens inleiding geven met daarbij kans op een verslikpneumonie.
Vragen voor de anamnese:
- Heeft het dier gegeten
- Hoe lang het dier al in bezit is van de eigenaar
- Over de medische achtergrond
- Over eventuele problemen bij een eerdere anesthesie
- De vaccinatiestatus (bekijken vaccinatieboekje)
- Krijgt het dier medicijnen
Algemene indruk van het dier:
- Het gedrag en bewustzijnsniveau
- Pols (KRESS)
- Slijmvliezen (kleur, vochtigheid, beschadigingen/bloedingen, CRT)
- Temperatuur
- Auscultatie borstholte (hart/longen, beiderzijds)
- Lymfeknopen (grootte, vorm, consistentie, pijnlijkheid, beweeglijkheid)
