Inhoudsopgave EU-recht arresten
COLLEGE 1.....................................................................................
Van Gend en Loos ................................................................................... 2
Costa/ENEL.............................................................................................. 3
Becker...................................................................................................... 4
Kolpinghuis .............................................................................................. 5
Simmenthal II .......................................................................................... 6
COLLEGE 2.....................................................................................
Faccini Dori.............................................................................................. 7
Cilfit.......................................................................................................... 8
Francovich en Bonifaci ............................................................................ 9
Köbler arrest ......................................................................................... 10
COLLEGE 3.....................................................................................
Dassonville..............................................................................................11
Cassis de Dijon........................................................................................12
Keck en Mithouard .................................................................................12
Martinez Sala..........................................................................................13
Bidar........................................................................................................13
Zambrano...............................................................................................14
Gebhard..................................................................................................14
COLLEGE 4.....................................................................................
Säger.......................................................................................................15
Alpine Investments.................................................................................15
Van Binsbergen ......................................................................................16
COLLEGE 5.....................................................................................
Altmark...................................................................................................16
Van Gend & Loos-arrest
,Onderwerpen ‐ Directe werking EU-recht
Artikelen ‐ Artikel 30 VWEU, artikel 267 VWEU
Uit het arrest Van en Gendt en Loos en Costa / ENEL kan worden afgeleid dat de lidstaten hun
soevereiniteit hebben overgedragen aan de Unie. Blijkens het arrest Van Gendt en Loos is er sprake
van een nieuwe rechtsorde die het Unierecht vormt.
In het van Gend en Loos arrest moest het Hof antwoord geven op de vraag of een bepaling van het
Werkingsverdrag (art.12 EEG, thans 30 VWEU) ‘ onmiddelijke werking als intern recht heeft. Dit naar
aanleiding van een geschil tussen Van Gend en Loos en de Nederlandse administratie der belastingen
over een volgens Van Gend en Loos met art.30 VWEU onverenigbaar invoerrecht.
Hof: dat uit deze omstandigheden moet worden afgeleid dat de Gemeenschap in het volkenrecht een
nieuwe rechtsorde vormt ten bate waarvan de staten, zij het op een beperkt terrein, hun
soevereiniteit hebben begrensd en waarbinnen niet slechts deze lidstaten, maar ook hun
onderdanen gerechtigd zijn;
Dat het gemeenschapsrecht daardoor, evenzeer als het, onafhankelijk van de wetgeving der
lidstaten, ten laste van particulieren verplichtingen in het leven roept, ook geëigend is de rechten te
scheppen welke zij uit eigen hoofde kunnen geldig maken;
Dat deze laatste niet slechts ontstaan door uitdrukkelijke toekenning vanwege het verdrag maar
evenzeer als weerslag van de duidelijke verplichtingen welke het verdrag zowel aan particulieren, als
aan de lidstaten en de gemeenschappelijke instellingen oplegt;
Dat dit verbod er zich krachtens zijn aar d geheel toe leent onmiddellijk effect te verlangen in de
rechtsbetrekkingen tussen de lid-staten en hun justiabelen.
Dus de Unie vormt een nieuwe rechtsorde waarbinnen niet alleen de lidstaten, maar ook un
onderdanen gerechtigd zijn. Onafhankelijk van de wetgeving van de lidstaten, schept deze nieuwe
rechtsorde zowel rechten als plichten, ook voor particulieren.
ESSENTIE:
Als bepaling voldoende helder, precies en onvoorwaardelijk is heeft ze directe werking
2
, Costa/ENEL-arrest
Onderwerpen ‐ Directe werking EG-recht , doorwerking
Artikelen ‐ Artikel 93 Gw en artikel 94 Gw
In het arrest Costa/ ENEL ging het om de vraag of een Italiaanse rechter wel een prejudiciële vraag
mocht stellen. Volgens de Italiaanse regering zou de rechter daartoe niet bevoegd zijn, aangezien
deze gehouden is om Italiaans recht toe te passen. De bewoordingen van et Hof vertonen
overeenkomsten met die in Van Gend en Loos, maar het Hof gaat nog niet iets verder in de volgende
overwegingen. ‘ Overwegende dat het EEG-verdrag, anders dan met gewone internationale
verdragen het geval is, een eigen rechtsorde in het leven heft geroepen, die bij de inwerkingtreding
van het verdrag in de rechtsorde der lidstaten is opgenomen en waarmede de nationale rechters
rekening dienen te houden; Dat namelijk de lidstaten door voor onbepaalde tijd een Unie op te
richten, voorzien van eigen organen, van rechtspersoonlijkheid e handelingsbevoegdheid, van
vertegenwoordigingsbevoegdheid op het internationale vlak, en in het bijzonder van praktische
bevoegdheden hun soevereiniteit, zij het op een beperkt terrein, hebben begrensd derhalve een
rechtsstelsel in het leven hebben geroepen, dat bindend is zowel voor hun onderdanen als voor
henzelf;
Overwegende dat deze opneming in het recht der lidstaten van uit gemeenschapsrechtelijke bron
voortkomende rechtsregels en, meer in het algemeen, de geest en de inhoud van het verdrag, tot
geolg hebben dat de staten tegen de rechtsorde, die zij op basis van wederkerigheid hebben
aanvaard, niet kunnen ingaan met een later, eenzijdig afgekondigd wettelijke voorschrift; dat een
dergelijk voorschrift derhalve niet boven de rechtsorde van de Unie kan worden gesteld.
De conclusie is duidelijk; Unierecht heeft voorrang boven het nationaal recht van de lidstaten.
ESSENTIE:
ok in dualistische staten heeft het
Europese recht
voorrang boven het nationale recht
ok in dualistische staten heeft het
Europese recht
voorrang boven het nationale recht
Ook in dualistische staten heeft het Europese recht voorrang boven het nationale recht
3
, Becker arrest
Onderwerpen - Inroepen richtlijn individu
Artikelen - Artikel 288 paragraaf 3 VWEU
De feiten
Wanneer na vaststelling van de zesde richtlijn (gemeenschappelijk BTW stelsel) blijkt dat niet alle
landen binnen de implementatietermijn hun nationale apparaat aangepast kunnen hebben aan de
voorwaarden die de richtlijn stelt, wordt de implementatietermijn verlengd. Nog steeds is Duitsland
te laat met omzetting, bijna een jaar. In die periode tussen het verstrijken van de termijn en de
omzetting van de richtlijn, beroept mevrouw Becker zich op de richtlijn, zij vraagt, in
overeenstemming met de richtlijn, vrijstelling van belasting over een bepaalde periode. Die
vrijstelling wordt afgewezen door de Duitse belastingdienst. In de rechtsprocedure die volgt beroeps
mevrouw Becker zich op de richtlijn, de Duitse staat stelt hiertegenover dat de richtlijn geen
onderdeel was van het Duitse rechtstelsel in de periode dat mevrouw Becker om belastingvrijstelling
heeft gevraagd. Uiteindelijk wordt er een prejudiciële vraag gesteld aan het Hof van Justitie van de
EU.
Rechtsvraag
Is de bepaling inzake vrijstelling van belasting (waar mevrouw Becker zich op beroept) van de zesde
richtlijn betreffende de harmonisatie van de wetgeving van de lidstaten inzake omzetbelasting, vanaf
1 januari 1979 (implementatietermijn) in de Bondsrepubliek Duitsland rechtstreeks van toepassing?
Rechtsregel
Wanneer dus de bepalingen van een richtlijn inhoudelijk gezien onvoorwaardelijk en voldoende
nauwkeurig lijken te zijn en uitvoeringsmaatregelen niet tijdig zijn getroffen, kunnen de particulieren
zich op die bepalingen beroepen tegenover elk nationaal voorschrift dat niet met de richtlijn in
overeenstemming is. Het zelfde geldt wanneer die bepalingen rechten vastleggen die de
particulieren tegenover de staat kunnen doen gelden. Antwoord op de rechtsvraag was dat de
Richtlijn bepalingen bevatte die directe werking hadden en dus, ondanks de niet-implementatie, voor
de nationale rechter ingeroepen konden worden door mevrouw Becker.
ESSENTIE
Rechtstreeks beroep op een richtlijnbepaling is mogelijk indien deze voldoende
nauwkeurig en onvoorwaardelijk is en de lidstaat de implementatietermijn heeft
overschreden
4
COLLEGE 1.....................................................................................
Van Gend en Loos ................................................................................... 2
Costa/ENEL.............................................................................................. 3
Becker...................................................................................................... 4
Kolpinghuis .............................................................................................. 5
Simmenthal II .......................................................................................... 6
COLLEGE 2.....................................................................................
Faccini Dori.............................................................................................. 7
Cilfit.......................................................................................................... 8
Francovich en Bonifaci ............................................................................ 9
Köbler arrest ......................................................................................... 10
COLLEGE 3.....................................................................................
Dassonville..............................................................................................11
Cassis de Dijon........................................................................................12
Keck en Mithouard .................................................................................12
Martinez Sala..........................................................................................13
Bidar........................................................................................................13
Zambrano...............................................................................................14
Gebhard..................................................................................................14
COLLEGE 4.....................................................................................
Säger.......................................................................................................15
Alpine Investments.................................................................................15
Van Binsbergen ......................................................................................16
COLLEGE 5.....................................................................................
Altmark...................................................................................................16
Van Gend & Loos-arrest
,Onderwerpen ‐ Directe werking EU-recht
Artikelen ‐ Artikel 30 VWEU, artikel 267 VWEU
Uit het arrest Van en Gendt en Loos en Costa / ENEL kan worden afgeleid dat de lidstaten hun
soevereiniteit hebben overgedragen aan de Unie. Blijkens het arrest Van Gendt en Loos is er sprake
van een nieuwe rechtsorde die het Unierecht vormt.
In het van Gend en Loos arrest moest het Hof antwoord geven op de vraag of een bepaling van het
Werkingsverdrag (art.12 EEG, thans 30 VWEU) ‘ onmiddelijke werking als intern recht heeft. Dit naar
aanleiding van een geschil tussen Van Gend en Loos en de Nederlandse administratie der belastingen
over een volgens Van Gend en Loos met art.30 VWEU onverenigbaar invoerrecht.
Hof: dat uit deze omstandigheden moet worden afgeleid dat de Gemeenschap in het volkenrecht een
nieuwe rechtsorde vormt ten bate waarvan de staten, zij het op een beperkt terrein, hun
soevereiniteit hebben begrensd en waarbinnen niet slechts deze lidstaten, maar ook hun
onderdanen gerechtigd zijn;
Dat het gemeenschapsrecht daardoor, evenzeer als het, onafhankelijk van de wetgeving der
lidstaten, ten laste van particulieren verplichtingen in het leven roept, ook geëigend is de rechten te
scheppen welke zij uit eigen hoofde kunnen geldig maken;
Dat deze laatste niet slechts ontstaan door uitdrukkelijke toekenning vanwege het verdrag maar
evenzeer als weerslag van de duidelijke verplichtingen welke het verdrag zowel aan particulieren, als
aan de lidstaten en de gemeenschappelijke instellingen oplegt;
Dat dit verbod er zich krachtens zijn aar d geheel toe leent onmiddellijk effect te verlangen in de
rechtsbetrekkingen tussen de lid-staten en hun justiabelen.
Dus de Unie vormt een nieuwe rechtsorde waarbinnen niet alleen de lidstaten, maar ook un
onderdanen gerechtigd zijn. Onafhankelijk van de wetgeving van de lidstaten, schept deze nieuwe
rechtsorde zowel rechten als plichten, ook voor particulieren.
ESSENTIE:
Als bepaling voldoende helder, precies en onvoorwaardelijk is heeft ze directe werking
2
, Costa/ENEL-arrest
Onderwerpen ‐ Directe werking EG-recht , doorwerking
Artikelen ‐ Artikel 93 Gw en artikel 94 Gw
In het arrest Costa/ ENEL ging het om de vraag of een Italiaanse rechter wel een prejudiciële vraag
mocht stellen. Volgens de Italiaanse regering zou de rechter daartoe niet bevoegd zijn, aangezien
deze gehouden is om Italiaans recht toe te passen. De bewoordingen van et Hof vertonen
overeenkomsten met die in Van Gend en Loos, maar het Hof gaat nog niet iets verder in de volgende
overwegingen. ‘ Overwegende dat het EEG-verdrag, anders dan met gewone internationale
verdragen het geval is, een eigen rechtsorde in het leven heft geroepen, die bij de inwerkingtreding
van het verdrag in de rechtsorde der lidstaten is opgenomen en waarmede de nationale rechters
rekening dienen te houden; Dat namelijk de lidstaten door voor onbepaalde tijd een Unie op te
richten, voorzien van eigen organen, van rechtspersoonlijkheid e handelingsbevoegdheid, van
vertegenwoordigingsbevoegdheid op het internationale vlak, en in het bijzonder van praktische
bevoegdheden hun soevereiniteit, zij het op een beperkt terrein, hebben begrensd derhalve een
rechtsstelsel in het leven hebben geroepen, dat bindend is zowel voor hun onderdanen als voor
henzelf;
Overwegende dat deze opneming in het recht der lidstaten van uit gemeenschapsrechtelijke bron
voortkomende rechtsregels en, meer in het algemeen, de geest en de inhoud van het verdrag, tot
geolg hebben dat de staten tegen de rechtsorde, die zij op basis van wederkerigheid hebben
aanvaard, niet kunnen ingaan met een later, eenzijdig afgekondigd wettelijke voorschrift; dat een
dergelijk voorschrift derhalve niet boven de rechtsorde van de Unie kan worden gesteld.
De conclusie is duidelijk; Unierecht heeft voorrang boven het nationaal recht van de lidstaten.
ESSENTIE:
ok in dualistische staten heeft het
Europese recht
voorrang boven het nationale recht
ok in dualistische staten heeft het
Europese recht
voorrang boven het nationale recht
Ook in dualistische staten heeft het Europese recht voorrang boven het nationale recht
3
, Becker arrest
Onderwerpen - Inroepen richtlijn individu
Artikelen - Artikel 288 paragraaf 3 VWEU
De feiten
Wanneer na vaststelling van de zesde richtlijn (gemeenschappelijk BTW stelsel) blijkt dat niet alle
landen binnen de implementatietermijn hun nationale apparaat aangepast kunnen hebben aan de
voorwaarden die de richtlijn stelt, wordt de implementatietermijn verlengd. Nog steeds is Duitsland
te laat met omzetting, bijna een jaar. In die periode tussen het verstrijken van de termijn en de
omzetting van de richtlijn, beroept mevrouw Becker zich op de richtlijn, zij vraagt, in
overeenstemming met de richtlijn, vrijstelling van belasting over een bepaalde periode. Die
vrijstelling wordt afgewezen door de Duitse belastingdienst. In de rechtsprocedure die volgt beroeps
mevrouw Becker zich op de richtlijn, de Duitse staat stelt hiertegenover dat de richtlijn geen
onderdeel was van het Duitse rechtstelsel in de periode dat mevrouw Becker om belastingvrijstelling
heeft gevraagd. Uiteindelijk wordt er een prejudiciële vraag gesteld aan het Hof van Justitie van de
EU.
Rechtsvraag
Is de bepaling inzake vrijstelling van belasting (waar mevrouw Becker zich op beroept) van de zesde
richtlijn betreffende de harmonisatie van de wetgeving van de lidstaten inzake omzetbelasting, vanaf
1 januari 1979 (implementatietermijn) in de Bondsrepubliek Duitsland rechtstreeks van toepassing?
Rechtsregel
Wanneer dus de bepalingen van een richtlijn inhoudelijk gezien onvoorwaardelijk en voldoende
nauwkeurig lijken te zijn en uitvoeringsmaatregelen niet tijdig zijn getroffen, kunnen de particulieren
zich op die bepalingen beroepen tegenover elk nationaal voorschrift dat niet met de richtlijn in
overeenstemming is. Het zelfde geldt wanneer die bepalingen rechten vastleggen die de
particulieren tegenover de staat kunnen doen gelden. Antwoord op de rechtsvraag was dat de
Richtlijn bepalingen bevatte die directe werking hadden en dus, ondanks de niet-implementatie, voor
de nationale rechter ingeroepen konden worden door mevrouw Becker.
ESSENTIE
Rechtstreeks beroep op een richtlijnbepaling is mogelijk indien deze voldoende
nauwkeurig en onvoorwaardelijk is en de lidstaat de implementatietermijn heeft
overschreden
4
